The Medical Radiation Engineering
 
The Medical Radiation Engineering
Nuclear for peace...
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهدی
مطالب اخیر
آرشیو وبلاگ
نویسندگان

برگزاری دوره ها و کارگاه های حفاظت در برابر انواع پرتوها

شرکت تابش پرداز پگاه با استفاده از همکاری اساتید مجرب و مورد تأیید “دفتر امور حفاظت در برابر اشعه“، روش استاندارد آموزش و رعایت مقررات و ضوابط دفتر مزبور اقدام به برگزاری انواع دوره های حفاظت در برابر اشعه در سراسر کشور می نماید. این شرکت دارای مجوز شماره 180101/07/16 از واحد قانونی است.

لذا تمامی گواهینامه ها با تایید دفتر امور حفاظت در برابر اشعه صادر می شود و برای دریافت انواع پروانه یا مجوز قابل ارائه به واحد قانونی است

class

دوره های زیر توسط این شرکت برگزار می شود*:

ردیف عنوان دوره طول دوره (ساعت) هزینه هر نفر** (تومان)
1                     مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز پرتونگاری صنعتی 50 230/000
2                     مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز صنعتی (غیر پرتونگاری) 50 230/000
3                     مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز پزشکی 50 230/000
4                     مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز تأسیسات هسته ای 60 230/000
5                     حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز پرتونگاری دندان 20 150/000
6                     حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز کار با لیزر 10 150/000
7                     حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز کار با پرتوهای رادیویی و مایکروویو 10 150/000
8                     بازآموزی مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز پرتونگاری صنعتی 16 100/000
9                     بازآموزی مقدماتی حفاظت در برابر اشعه ویژه مراکز صنعتی (غیر پرتونگاری) 16 100/000

*علاوه بر دوره های فوق، انواع دوره ها و کارگاه های های ویژه و تخصصی در زمینه های حفاظت در برابر پرتوها، به کارگیری منابع پرتو، اندازه گیری پرتوهای یونساز و غیر یونساز به درخواست مراکز کار با پرتو طراحی و اجرا می شود.

**هزینه دوره های گروهی، به صورت توافقی با متقاضی تعیین می شود.

محل برگزاری دوره ها

کلاس های متعلق به شرکت تابش پرداز پگاه و یا

محل تعیین شده توسط متقاضیان برگزاری دوره های گروهی است؛





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

استاندارد "پرتوهای غیر یونساز- حدود پرتوگیری" توسط جمعی از متخصصان کشور بازنگری  و در سازمان ملی استاندارد تصویب شده است. متن مصوب و کامل ویرایش دوم این استاندارد با شماره 8567 هم اکنون از سایت سازمان ملی استاندارد در دسترس است. این استاندارد را می‏توانید از آدرس زیر دانلود کنید.
http://isiri.org/portal/file/?432557/8567.pdf

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 30 بهمن 1396 :: نویسنده : Amir







Abstract Submission Open : September 26th, 2017 (Mehr 7th, 1396)
 Abstract and Poster Submission Deadline : January  20th, 2018 (Day 30th, 1396)








نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 30 بهمن 1396 :: نویسنده : Amir

سونوگرافی را می توان پروسه ای معرفی کرد که طی ان تصاویری از بافت های مختلف و همچنین ارگان ها و اندام های داخلی بدن فرد به وسیله امواج صوتی فراهم می اورد . لازم به ذکر است که تصاویر حاصل بعد از فرایند شکل گیری و تکامل به دستگاه مربوطه ارسال شده و در نهایت با پردازشی که بر روی ان از طریق دستگاه انجام می شود ، تصویر مورد نظر قابل مشاهده می شود .


آزمون پایه ای و اساسی پیش از زایمان : سونوگرافی سه بعدی

سیستم اولتراسوند سه بعدی که با استفاده از امواج فراصوتی و نرم افزار تصویری، تصاویر کاملاًواضح و روشن از جنین تهیه می نماید، می تواند در کنار تصاویر دو بعدی درهر مقطع زمانی از حاملگی، مورد استفاده قرار گیرد.

زمانیکه مشکلی در ارتباط با جنین توسط سیستم اولتراسوند دوبعدی تشخیص داده می شود و پزشک نیاز به تعیین و تشخیص اختلال دارد، تصاویر واضح و با جزئیات اولتراسوند سه بعدی در این باب بسیار ارزشمند می باشد. این تصاویر درهنگام رویت ابنورمالیهای مغز، ضایعه مادرزادی ستون فقرات و cleft tips / palates کام شکافته یا زبان شکافته، بسیار سودمند و ارزشمند می باشد.

تصاویر، به والدین منتظر کمک می کند تا متوجه ابنورمالیها گردند و بتوانند انتخاب درستی برای فرزندشان داشته باشند ؛اما بهرحال این تکنولوژی به تازگی مسیر رشد و پیشرفت خود را آغاز کرده است .

سیستم سه بعدی مشابه سیتم اولتراسوند دو بعدی، بدون درد و غیر تهاجمی است.امواج فراصوت ( که توسط انسان قابل شنیدن نیستند ) از بدن جنین انعکاس می یابد و تصویر حاصله یا سونوگرام حاصله از بدن بر صفحه مونیتور نمایش داده می شود.

bmecenter.00097

bmecenter.00097

برای انجام آزمون لازم است که پزشک مقداری ژل یا روغن در قسمتی از شکم که مورد تابش امواج فراصوتی قرار می گیرد، بمالند و آنگاه Transducer یا مبدل انرژی در آن قسمت قرار گرفته و جابجا می شود. ترانسدیوسر امواج فراصوتی را به شکم و رحم و جنین موجود در آن هدایت می کند. سیستم سونوگرافی سه بعدی هیچگونه تابش یا اشعه x را شامل نمی گردد و برای مادر و فرزند بی خطر می باشد. سونوگرافی سه بعدی توسط پزشک متخصص مامایی و در بیمارستانهای تخصصی انجام می گیرد.

در این سونوگرافی می‌توان تمام ارگان‌های جنین از سر تا نوک انگشت‌ها را دید و به صورت دقیق قابل بررسی است. در مورد بی‌ضرر بودن یا ضرر داشتن سونوگرافی سه بعدی هنوز چیزی ثابت نشده است ولی به خانم‌های باردار توصیه می‌شود از انجام سونوگرافی سه بعدی به دلخواه خود خودداری کنند. در بین مادران دیده می‌شود که دوست دارند سونوگرافی سه بعدی را انجام دهند ولی باید حتما با تجویز پزشک باشد. سونوگرافی سه بعدی برای بررسی مشکلات آناتومیک است.

این سونوگرافی به منظور بررسی ناهنجاری‌ها از حدود هفته ۱۸ تا ۲۲ انجام می‌شود. والدین دوست دارند تمام جزئیات را در مورد شکل جنین بدانند. این سونوگرافی بهتر است حدود هفته ۳۰ تا ۳۵ انجام شود چون در هفته‌های آخر به دلیل اینکه سایز بچه تغییر می‌کند و بزرگ‌تر می‌شود و سایز سرش تغییر می‌کند، جنین به خوبی نشان داده نمی‌شود.

اگر جنین اختلالات آناتومیک داشته باشد، در سونوگرافی سه بعدی نشان داده می‌شود. یعنی اختلال چه در اندام درونی و چه در اندام بیرونی مشخص می‌شود. برای مشخص کردن بیماری ژنتیک از سونوگرافی NT استفاده می‌کنند. در هفته ۱۱ تا ۱۴ این سونوگرافی صورت می‌گیرد. در این سونوگرافی ضخامت پشت گردن جنین اندازه گرفته می‌شود، اگر ضخامت زیاد باشد نشان می‌دهد ناهنجاری کروموزومی دارد.

سونوگرافی‌های لازم در بارداری

معمولا تصور رایج این است که سونوگرافی وقتی لازم می‌شود که مشکلی پیش آید یا بارداری رخ دهد، اما برای این‌که بتوان بارداری بی خطر و سالمی را سپری کرد، سونوگرافی‌هایی پیش و در طول دوران بارداری پشنهاد می‌شود. البته گاهی برای مادر و جنین شرایطی به وجود می‌آید که نوع سونوگرافی تغییر می‌کند.

هر خانمی پیش از اقدام به بارداری، باید یک سونوگرافی از رحم و تخمدان ها داشته باشد تا از وضع سیستم باروری خود مطلع شود. این سونوگرافی به پزشک درباره سالم بودن رحم (از نظر ناهنجاری ها)، وجود فیبروم ها یا پولیپ، کیست های تخمدانی و بسیاری از مشکلات رحمی کمک می کند.

 

همچنین با این عمل می توان زمان تخمک گذاری را هم مشخص کرد، بخصوص در زنانی که دوره های عادت ماهانه نامنظم دارند یا دچار ناباروری هستند. تعداد فولیکول، اندازه آن و زمان دقیق تخمک گذاری در روزهای ۱۲ تا ۱۶ سیکل قاعدگی بررسی می شود.

چند سونوگرافی؟

اگر یک زن باردار، دوره حاملگی بدون مشکلی را سپری کند، لازم است تا پایان این دوره چهار سونوگرافی در دست داشته باشد.

 

سونوگرافی اول: در سونوگرافی اول حتما باید قلب جنین را رویت کنیم. با سونوگرافی ترانس واژینال می توان در هفته چهار و نیم بعد از اولین روز آخرین قاعدگی قلب جنین را پیدا کنیم، ولی با سونوگرافی که از سطح شکم انجام می شود حول و حوش هفته پنج و نیم و حداکثر تا هفته هفت بارداری می توان قلب جنین را دید. سونوگرافی ترانس واژینال طول دهانه رحم را نیز مشخص می کند و علاوه بر قلب جنین، سالم بودن جنین را هم گزارش می کند. پس توصیه می شود، همه مادران باردار در هفته پنجم بارداری (بعد از اولین روز آخرین قاعدگی) سونوگرافی داشته باشند.

سونوگرافی ترانس واژینال از فاصله نزدیک تری به قلب و رشد جنین نگاه می کند و نسبت به سونوگرافی شکمی در اولویت است، اما یک سونوگرافیست حرفه ای از روی شکم هم می تواند وضع جنین را گزارش دهد.

 

سونوگرافی دوم: خوشبختانه در سونوگرافی پیشرفته امروزی، برخی از آنومالی ها را تشخیص می دهیم، مثلا ضخامت پشت گردن اندازه گرفته می شود که اصطلاحا به آن سونوگرافی ان.تی می گوییم (هفته ۱۲ تا ۱۵ بارداری). معیار ها و استانداردهایی وجود دارد که بر اساس آن می توان حدس زد که اختلال کروموزومی مانند نشانگان داون وجود دارد. البته این قطعی نیست و مراحل دیگری برای اثبات این ناهنجاری لازم است. ظهور و تکامل استخوان بینی جنین نیز در این مرحله است. سونوگرافی دوم بهتر است در هفته ۱۲ تا ۱۵ بارداری انجام شود.

تا ۲۰ هفتگی، وزن جنین اهمیتی ندارد، چون تا این هفته، وزن چندانی نمی گیرد. ولی بعد از سه ماهه دوم و در پی سه ماهه سوم، بخصوص نیمه دوم سه ماهه سوم زمان وزن گیری جنین است.
سونوگرافی سوم: زنان بارداری که به سونوگرافی دسترسی دارند و پیگیر هم هستند، بهتر است بعد از هفته ۱۶ یک سونوگرافی برای تشخیص ناهنجاری های جنین انجام دهند. چون رویت اندام های کوچک جنین در این زمان بهتر میسر است. در هفته های ۱۶ تا ۱۹ بارداری جنسیت، دست و پا، تعداد انگشتان، صورت، وضع لب ها، گوش، چشم، دیافراگم، ستون فقرات، کلیه ها، مثانه و معده پر از مایع و چهار حفره ای بودن قلب جنین بررسی می شود.
bmecenter.00098

bmecenter.00098

اگر خانواده ای یک کودک با ناهنجاری قلبی یا سایر ناهنجاری ها را دارند، باید این موضوع را به پزشک رادیولوژیست اطلاع دهند تا مادر به یک سونوگرافیست اکولوژیست مربوط به قلب ارجاع داده شود تا به شکل خیلی دقیق تری جنین بررسی شود. جنسیت جنین بستگی به موقعیت قرارگیری جنین در رحم دارد. اگر وضع قرارگیری مناسب باشد، می توان به راحتی جنسیت را مشخص کرد.

 

سونوگرافی چهارم: تا ۲۰ هفتگی، وزن جنین اهمیتی ندارد، چون تا این هفته، وزن چندانی نمی گیرد. ولی بعد از سه ماهه دوم و در پی سه ماهه سوم، بخصوص نیمه دوم سه ماهه سوم زمان وزن گیری جنین است. سونوگرافی ۲۸ هفته پایه، برای وزن جنین وجود دارد که از روی منحنی های استاندارد وزن ایده آل (با توجه به هفته) اندازه گیری می شود. دور سر، طول استخوان ران، بای پاریتال و دور شکم اندازه گرفته شده، روی منحنی قرار می گیرد و وزن جنین تخمین زده می شود.

 

سونوگرافی داپلر، چه وقت؟

بعضی اوقات بخصوص بعد از هفته سی ام بارداری، مطابقتی بین سونوگرافی و سن جنین از روی اولین روز آخرین قاعدگی دیده نمی شود و بیش از دو هفته تفاوت وجود دارد. در نتیجه این احتمال پیش می آید که رشد جنین کافی نیست. اینجاست که سونوگرافی باید خون رسانی به جنین را بسنجد و از نوع دیگری از سونوگرافی با نام کالر داپلر استفاده می شود.

مقاومت جریان خون، حجم جریان خون جفت، مقاومت جریان مغز جنین، اندازه گیری و با معیارهای به دست آمده، نتیجه گرفته می شود که خون رسانی کافی است یا خیر؟ این سونوگرافی بعد از ۲۸ هفتگی ارزش دارد و زودتر از این نباید انجام شود.

سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی

این نوع از سونوگرافی امروزه بسیار رایج شده است. هزینه زیادی دارد و سازمان های بیمه گر هم هزینه آن را پرداخت نمی کنند. سونوگرافی سه بعدی، سونوگرافی سیاه و سفید در مقاطع متوالی است که دستگاه مقاطع را پشت سر هم می چیند و تصویری ارائه می دهد که علاوه بر طول و عرض،عمق هم دارد. اسکن اندام می تواند به شکل دستی و از سوی سونوگرافیست یا با دستگاه های جدیدتر، توسط پروپ دستگاه صورت گیرد و تصویر سه بعدی ارائه دهد.

در سونوگرافی چهار بعدی، بعد زمان به آن اضافه می شود. سرعت سه بعدی بالا می رود و قطعات تصویر سریع روی هم قرار می گیرند و حرکات جنین مثل باز و بسته کردن دهان و حرکت دادن دست ها و پاها کاملا دیده می شود.

سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی برای همه لازم نیست. معمولا برای دیدن بافت نرم استفاده می شود تا سطح بدن وشکل بدن جنین دیده شود. این کار برای خانواده ها جذابیت دارد و بیشتر خود درخواست چنین سونوگرافی را می دهند.

این سونوگرافی ها ضرری برای جنین ندارد. قبلا معتقد بودند فرستادن امواج بیشتر باعث گرم شدن مایع اطراف جنین می شود. ولی پزشک رادیولوژیست پروپ را زیاد روی اندام خاص نگه نمی دارد. پس تئوری گرم شدن مایع هم منتفی می شود.

 

بیوفیزیکال تست برای همه لازم نیست

گاهی مادر اطلاعی درباره اولین روز آخرین قاعدگی یا سونوگرافی از اوایل بارداری در دسترس ندارد یا آبریزش داشته و احتمال می رود خطری جنین را تهدید کند، یا احتمال زایمان زودرس یا زایمان طول کشیده وجود دارد.

برای پایش دقیق جنین بررسی بیوفیزیکال پروفایل انجام می دهیم و پنج مورد در این سونوگرافی اندازه گرفته می شود و با استانداردهایی که داریم مطابقت داده شده و به آن امتیاز می دهیم.

پزشک متخصص زنان تصمیم نهایی را می گیرد که آیا جنین تحت فشار است و زایمان باید سریع تر صورت گیرد یا ادامه بارداری خطری برای جنین ندارد.

بیوفیزیکال پروفایل ممکن است در سه روز متوالی انجام شود تا مقایسه ای با روزهای قبل شود.

چه تفاوتی بین سونوگرافی ۲D، ۳D و ۴D است؟

شاید تا به حال از خودتان پرسیده باشید انواع سونوگرافی چیست و کدام بهتر است . در این پست از مجله اینترنتی قمر قصد داریم انواع مختلف سونوگرافی ۲ بعدی سه بعدی و سنوگرافی ۴بعدی را توضیح دهیم .

سونوگرافی ۲D  (دو بعدی )استاندارد، سونوگرافی سیاه و سفید است  که  پزشک در بررسی آناتومی کودکان به  عنوان بخشی از مراقبت های دوران بارداری انجام می دهد. تصویر و جزئیات جنین برای افراد غیر متخصص در سونوگرافی دو بعدی چندان قابل تشخیص نیست اما پزشکان و افراد آموزش دیده می توانند با همین سونوگرافی معمولی هم تشخیص لازم را بدهند.تصویر زیر یک سنوگرافی ۲بعدی معمولی را نشان می دهد.


bmecenter.00099

اولترا سوند ۳D   (سونوگرافی سه بعدی ) تصویری سه بعدی از جنین نشان می دهد . در سونوگرافی سه بعدی می توانید تصویری واقعی تر از چهره کودک خودتان را ببینید .


سنوگرافی چهار بعدی : در سونوگرافی  چهار بعدی   ۴d   به تصاویر سه بعدی حرکت نیز افزوده می شود یعنی می توانید در طول عمل سونوگرافی فیلم زنده ی حرکت کودک در شکم مادر را مشاهد کنید .تصویر زیر یک سونوگرافی ۴ بعدی را نشان می دهد .

bmecenter.00101

bmecenter.00101

معایب ومزایای انجام سونو گرافی سه بعدی و چهار بعدی

در گذشته در تشخیص ناهنجاری جنینی به روش آمینوسنتز (کشیدن آب دور جنین) امکان سقط جنین وجود داشت؛ اما امروزه به کمک دو روش سونوگرافی دو بعدی و سه بعدی بدون بروز هیچ یک از این عوارض، موفقیت تشخیص نیز به بیش از ‌٩٩ درصد رسیده استتصمیم‌گیری بهتر در خصوص ختم یا ادامه بارداری و بررسی نتایج اعمال جراحی داخل رحمی، از دیگر کاربردهای سونوگرافی سه بعدی استدر حال حاضر با استفاده از سونوگرافی سه بعدی امکان تشخیص به موقع ناهنجاری‌های جنینی و انواع بیماری‌ها از جمله سرطان زنان فراهم شده استآنچه بیش از نوع سونوگرافی و دستگاههای آن اهمیت دارد کارایی و تخصص فردی است که سونوگرافی را انجام می دهد.
مزایای سونوگرافی‌های سه و چهاربعدی:
این روش‌ها مزایای گوناگونی دارند که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به‌شرح زیر است:
۱- امکان چرخش موضوع تصویربرداری روی مونیتور و بررسی دقیق توپوگرافیک: به‌عنوان مثال در موارد وجود مقادیر قابل توجه مایع آزاد در شکم، نما و سطح ضایعات ساب‌کپسولر احشایی یا شکل روده‌ها و تغییرات دیامتر آن‌ها قابل بررسی و مشاهده است (مثل نمایی که با لاپاروسکوپی به‌دست می‌آید)
۲- امکان بررسی آرتریوگرافیک ضایعات عروقی از جهات مختلف و بررسی گستره‌ی ضایعات فوق
۳- تعیین حجم دقیق احشای توپر شکمی و لگنی که شکل هندسی منظمی ندارند: مثل بررسی پروستات برای کنترل پاسخ به درمان طبی، بررسی حجم آندومتر در ivf، بررسی حجم تومورها طی مراحل درمانی، یا بررسی کلیه‌ی پیوندی
۴- کاهش زمان تصویربرداری در مواردی که ساختار ضایعه پیچیده است: مثلاً در بررسی آنومالی‌های رحمی با ایجاد تصویر کرونال
۵- امکان استفاده از نظر مشورتی سایر همکاران: چون اطلاعات کامل تصویری در دستگاه ذخیره شده است (همانند ct اسپیرال) می‌توان این اطلاعات را در زمان دیگری از جهت‌ها و با برش‌های مختلف مورد بررسی قرار داد (مستقیم یا از طریق اینترنت)
۶- امکان ثبت اطلاعات کامل ضایعه و بررسی رتروسپکتیو پس از مشخص شدن تشخیص
۷- کمک تشخیصی در مواردی که تصویر پاتولوژی‌های مختلف در نمای دوبعدی قابل افتراق نباشد مثل مواردی از هیدروسالپنکس و کیست تخمدانتوجه : ضرورت انجام سونو گرافی های سه بعدی و چهار بعدی تنها بر اساس تشخیص و صلاحدید پزشک متخصص زنان است و نه نظر شخصی خانمها. با وجودی که درنود درصد از موارد تشخیص عوارض در جنین، سونوگرافی دوبعدی می تواند پاسخگو باشد اما سونوگرافی سه بعدی بیش از حد نیاز درجامعه پزشکی اشاعه شده به صورت که به شکل اپیدمی در آمده استدر سونوگرافی سه بعدی شکاف کام دقیق‌تر نشان داده می‌شود و برای رفع این مشکل (که البته مورد مهمی نیست) جراحی داخل رحمی انجام نمی‌شود؛ چرا که جراحی داخل رحمی فقط برای بیماری‌هایی که تهدید کننده حیات جنین است که آن هم با سونوگرافی معمولی قابل تشخیص است، انجام می‌گیرد و این نوع جراحی هزینه بالایی را در بر دارد. توصیه می‌شود مادران باردار بی‌جهت سونوگرافی سه بعدی را انجام ندهند و اگر مساله کم اهمیتی مثل شکاف کام در سونوگرافی سه بعدی تشخیص داده شد، نگرانی و آشفتگی فکری پیدا نکنند؛ چرا که این مشکل بعد از تولد کودک با جراحی بسیار ساده‌ای برطرف خواهد شدهر خانم بارداری به ۳بار سونوگرافی معمولی نیاز دارد یکی در ۳ماهه اول که حاملگی واقعی تشخیص داده شود تا حاملگی خارج از رحم اتفاق نیفتاده باشد ، سه ماه دوم برای تشخیص ناهنجاری ها و در صورت لزوم ختم حاملگی و در ۳ماهه سوم برای تشخیص عوارضی که در حاملگی ایجاد می شود مثل عدم رشد جنین و اقدام در جهت رفع آن .

خطر سونوگرافی های سه و چهار بعدی در کمین جنین
:

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی فارس نما و به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، استاد بخش رادیولوژی این دانشگاه در گفتگو با خبرنگار روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز گفت: دستگاه های سونوگرافی سه و چهار بعدی علاوه بر ایجاد تصاویر سه بعدی خطراتی برای جنین را ایجاد می کند.

وی بیان کرد: دستگاههای سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی برای گرفتن تصویر مناسب حداکثر انرژی “آلتراسوند” را به داخل بدن می فرستند و چنانچه”prob” این دستگاه به میزان کافی بر روی شکم مادر باردار نگه داشته شود همانند میکروویو عمل کرده و از نظر تئوری حتی می تواند مایع آمنیوتیک (کیسه آب اطراف جنین) را به جوش بیاورد و بافتهای بدن وی را دچار آسیب کند.
دکتر محمد مهدی آرسته افزود: بر اساس موارد گزارش شده جنین هایی که به هر دلیلی بعد از انجام سونوگرافی های سه یا چهار بعدی رنگی، سقط شده اند در زیر پوستشان حبابهای هوا مشاهده شده و تاولهای پوستی داشته اند.
وی هشدار داد: در مطالعات مختلف ثابت شده به دلیل انرژی بسیار بالا امکان بروز آسیب جدی به حلزون شنوایی جنین نیز وجود دارد.
استاد بخش رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی خاطر نشان کرد: در حال حاضر به دلیل عدم آگاهی نسبت به خطرات جدی این نوع سونوگرافی ها، مادران اغلب برای تعیین جنسیت جنین یا تهیه عکس سه بعدی جهت استفاده در آلبوم وی، اقدام به انجام این سونوگرافی ها می کنند که هیچگونه کاربرد علمی ندارد.
دکتر آرسته ضرورت استفاده از این نوع سونوگرافی ها را در مواردی بسیار محدود مانند تشخیص لب شکری یا بیماری های استخوانی جنین ذکر کرد و گفت: در همه موارد در مرحله اول سونوگرافی معمولی انجام می شود و تنها به تشخیص پزشک متخصص سونوگرافی سه یا چهار بعدی تجویز می گردد.
این استاد بخش رادیولوژی افزود: به دلیل آموزشهای ارائه شده در اروپا و آمریکا مادران باردار حاضر به انجام سونوگرافی های حتی معمولی هم نیستند. در کشور انگلستان حداکثر یک بار و برای تعیین تاریخ زایمان سونوگرافی انجام می شود و در کشوری مثل آمریکا حتی این یکبار هم از طرف مادران تقاضا نمی شود.
وی گفت: این در حالیست که در ایران در طول دوره بارداری چندین مورد سونوگرافی انجام می شود که اغلب به اصرار بیمار و برای تعیین جنسیت جنین می باشد و هیچ ضرورتی برای انجام آنها وجود ندارد.
دکتر آرسته با تاکید بر لزوم آگاه سازی مادران بر تبعات جبران ناپذیر سونوگرافی های غیر ضروری بیان داشت: باید فرهنگ سازیهای لازم در این زمینه صورت گیرد و مادران آگاهی یابند که در استفاده از این وسیله برای تعیین جنسیت جنین در مواردی اشتباه صورت می گیرد و بر اساس آن سلامت جنین به طور جدی به خطر می افتد.
وی با اشاره به این که حدود سه سال است که سونوگرافی های سه و چهاربعدی به ایران آمده گفت: این وسیله در مراحل اولیه بررسی علمی قرار دارد که کاربرد علمی آن در بسیاری موارد ثابت نشده و ممکن است اثرات مخرب آن در سالهای آینده مشخص شود، بنابراین باید از استفاده از آن بدون نظر متخصص خودداری کرد.
معاون مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز با اشاره به این که اغلب سونوگرافی های سه و چهار بعدی به منظور تعیین جنسیت جنین یا تهیه تصویر وی با اصرار مادر صورت می گیرد.
همشهری: وزارت بهداشت و درمان درخصوص انجام سونوگرافی‌های سه بعدی و چهاربعدی به‌دلیل عدم‌شناخت عوارض آنها و ایجاد خطر برای جنین، هشدار داد.دکتر نسرین چنگیزی، رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت و در مان گفت: متأسفانه امروز بسیاری از سونوگرافی‌های انجام شده در دوران بارداری در ایران، غیرضروری و تنها به قصد تشخیص جنسیت است نه تشخیص ناهنجاری‌های مادرزادی و انجام سونوگرافی‌های بی‌مورد تنها بیمار را متحمل هزینه‌های بالا نموده و برای جنین نیز عوارض نامطلوبی درپی دارد.وی افزود: متأسفانه امروزه اغلب زنان باردار، سونوگرافی را به قصد تعیین جنسیت جنین انجام می‌دهند. درصورتی که در انجام سونوگرافی باید تعیین ناهنجاری‌های مادرزادی در اولویت قرار گیرد.از آنجا که جنین در این زمان در حال رشدتکاملی است، ناهنجاری‌ها بهتر شناسایی می‌شوند. همچنین درصورت تشخیص ناهنجاری که بنا به قانون منجر به عسروحرج والدین شود، سقط جنین باید قبل از ماه چهارم بارداری انجام پذیرد.وی انجام سونوگرافی را به زنان بارداری که در اعضای خانواده یا خویشاوندان آنها سابقه ابتلا به بیماری‌های مادرزادی وجود دارد، توصیه و تصریح کرد: در سایرین نیز اگر قصد انجام سونوگرافی تعیین جنسیت جنین است، آن را در هفته ۱۴ تا ۱۶ بارداری انجام دهد تا درصورت مشاهده ناهنجاری مادرزادی احتمالی امکان توقف بارداری وجود داشته باشد.مهم‌ترین موارد استفاده از سونوگرافی شامل مطالعه سن جنین، بررسی حالت طبیعی جنین، اندازه گیری استخوان‌ها، بررسی قلب، فرم سر، حرکات تنفسی، مقدار مایع آمنیوتیک، تشخیص برخی مالفورماسیون‌ها و در نهایت تعیین جنسیت است و تمام این بررسی‌ها باید در عرض ۳۰ دقیقه باشد و از انجام سونوگرافی‌های غیرضروری باید جدا پرهیز کرد چون با اندازه گیری ارتفاع رحم که یک روش غربالگری قابل اعتماد مؤثر و کارا جهت ارزیابی رشد جنین و تخمین سن حاملگی است در مقایسه با روشی سونوگرافی روشی بهتر و بی‌ضرر است و سونوگرافی تنها در حاملگی‌های پرمخاطره و به تشخیص پزشک باید انجام شود.

دکتر حمید بهنیا، مدیر گروه زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز گفت: یکی از مشکلات کنونی در زمینه سونوگرافی و مامایی زایمان در کشور تقابل بین ۲ گروه متخصصان رادیولوژی و متخصصان زنان و زایمان است که بجای مشخص کردن ایرادات موجود در سونوگرافی‌ها سعی در ایجاد مانع تراشی برای یکدیگر می‌کنند.

وی اظهار داشت: هم اکنون بسیاری از آزمایش‌هایی که ضرورتی به انجام آن وجود ندارد، تجویز می‌شود و بالعکس آن انجام برخی آزمایش‌های ضروری برای بیماران تجویز نمی‌شود.

براساس این گزار ش، محمد مهدی آراسته، متخصص رادیولوژی در این خصوص به مهر گفت: دستگاه‌های سونوگرافی سه بعدی و چهاربعدی برای گرفتن تصویر مناسب حداکثر انرژی «آلتراسوند» را به داخل بدن می‌فرستند و چنانچه «prob» این دستگاه به میزان کافی روی شکم مادر باردار نگه داشته شود همانند مایکروویو عمل کرده و از نظر تئوری حتی می‌تواند مایع آمنیوتیک (کیسه آب اطراف جنین) را به جوش بیاورد و بافت‌های بدن جنین را دچار آسیب کند.

وی افزود: براساس موارد گزارش شده جنین‌هایی که به هر دلیلی بعد از انجام سونوگرافی‌های سه یا چهار بعدی رنگی سقط شده‌اند زیرپوستشان حباب‌های هوا مشاهده شده و تاول‌های پوستی نیز داشته‌اند.

این استاد دانشگاه هشدار داد: در مطالعات مختلف ثابت شده به‌دلیل انرژی بسیار بالا امکان بروز آسیب جدی بر حلزون شنوایی جنین نیز وجود دارد.

آراسته متذکر شد: در حال حاضر به‌دلیل ‌آگاهی نداشتن نسبت به خطرات جدی این نوع سونوگرافی‌ها، مادران اغلب برای تعیین جنسیت جنین یا تهیه عکس سه بعدی برای استفاده در آلبوم نوزاد اقدام به انجام این سونوگرافی‌ها می‌کنند که هیچ کاربرد علمی ندارد.

استاد بخش رادیولوژی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ضرورت استفاده از این نوع سونوگرافی‌ها را در مواردی بسیار محدود مانند تشخیص لب شکری یا بیماری‌های استخوانی جنین ذکر کرد و افزود: در همه موارد در مرحله اول سونوگرافی‌های معمولی انجام و تنها با تشخیص پزشک متخصص، سونوگرافی‌های سه یا چهار بعدی تجویز می‌شود.

آراسته عنوان کرد: به‌دلیل آموزش‌های ارائه شده در اروپا و آمریکا مادران باردار حاضر به انجام سونوگرافی‌هایی حتی معمولی نیز نیستند، در کشور انگلستان حداکثر یک بار برای تعیین تاریخ زایمان سونوگرافی انجام می‌شود و در کشوری مثل آمریکا حتی این یکبار نیز از طرف مادران تقاضا نمی‌شود.

وی اضافه کرد: این در حالی است که در ایران در طول دوران بارداری چندین مورد سونوگرافی انجام می‌شود که اغلب به اصرار بیمار و برای تعیین جنسیت جنین است و هیچ ضرورتی برای انجام آن وجود ندارد.

این استاد دانشگاه ضمن تاکید بر لزوم آگاه‌سازی‌ مادران بر تبعات جبران‌ناپذیر سونوگرافی‌های غیرضروری افزود: باید فرهنگ‌سازی‌های لازم در این زمینه صورت گیرد و مادران آگاهی یابند که در استفاده از این وسیله برای تعیین جنسیت جنین در مواردی اشتباه صورت می‌گیرد و براساس آن سلامت جنین به‌طور جدی به خطر می‌افتد.

آراسته با اشاره به اینکه سونوگرافی‌های سه یا چهار بعدی حدود ۳ سال است که وارد ایران شده، افزود: این وسیله در مراحل اولیه بررسی علمی قرار دارد که کاربرد علمی آن در بسیاری از موارد ثابت نشده و ممکن است که اثرات مخربش در سال‌های آینده مشخص شود.

دارو عامل ۲ درصد از ناهنجاری‌های بارداری

از مسائل مهم دوران بارداری، ناهنجاری‌های دوران بارداری است که با انجام سونوگرافی قابل تشخیص است.

امروزه ۲ درصد از موارد ناهنجاری‌های بارداری، ناشی از دارو یا محیط شیمیایی است. یکسری از داروها مثل داروهای ضدتشنج، ضدانعقاد، شیمی درمانی، تتراسایکلین، آندروژن، تالیدومید، لیتیوم، الکل و… به‌عنوان تراتوژن قطعی شناخته شده‌اند و داروهایی که اثرات سوء آن قطعی نیست و منجر به ختم حاملگی نمی‌شوند که شامل بیشتر داروها می‌شود و دسته سوم که فاقد تراتوژن هستند عبارتند از: مسکن‌ها (استامینوفن)، آنتی بیوتیک‌ها
(پنی سیلین‌ها و سفالوسپورین‌ها)، داروهای ضدتهوع (پرومتازین)‌ها.

لذا متخصصان معتقدند، انجام سونوگرافی کمک شایانی به تشخیص برخی ناهنجاری‌ها و وضعیت بافت شناسی در جنین می‌کند و به همین دلیل نباید انجام آن را برای خانم‌های باردار ممنوع اعلام کرد.

اما با توجه به اینکه برخی از خانم‌ها به واسطه اطمینان خاطر خودشان از وضعیت جنین یا اطلاع از جنسیت آن چندین بار در طول دوران بارداری تحت امواج سونوگرافی قرار می‌گیرند، می‌تواند مضر باشد.

با توجه به اینکه امواج سونوگرافی می‌تواند موجب اختلال در روند رشد سلول‌های مغز شود جبران آن بسیار دشوار و تا حدی غیرممکن است، بنابراین قرار گرفتن در معرض امواج سونوگرافی به‌مدت ۳۰ دقیقه یا بیشتر نیز می‌تواند مشکلات قابل ملاحظه‌ای را هر چند در مقیاس کوچک برای جنین ایجاد کند.

به همین دلیل به مادران باردار توصیه می‌شود تا زمانی که پزشک متخصص لازم ندانسته از وی نخواهند که برایشان سونوگرافی تجویز کند.

بارعایت این نکات می توان از خطرات احتمالی سونوگرافی سه بعدی کاست:


– انجام توسط رادیولوژیست مجرب و آموزش دیده

– تنظیمات دستگاه بر اساس برنامه تعیین شده –

انجام سونوگرافی سه بعدی در کمتر از ۳۰ دقیقه –

انجام سونوگرافی سه بعدی برای حداکثر یک بار در ماه –

اطمینان از پذیرش مراقبت های حین بارداری توسط مادر بهترین زمان انجام سونوگرافی سه بعدی در ۲۴-۳۲ هفته بارداری و به طور ایده آل در ۲۶-۳۰ هفتگی می باشد.

در برخی مراکز برای ایجاد تصاویر بهتر توصیه می شود مراجعه بیماران بین هفته ۲۶ و ۲۸ باشد.

بعد از ۳۲ هفته بارداری به علت امکان قرارگیری جنین در لگن انجام سونوگرافی سه بعدی دشوار است.

گرچه در کتابهای پزشکی زمان تعیین جنسیت جنین حتی از ۱۲ هفتگی نیز ذکر شده است اما موفقیت در تعیین جنسیت جنین در ۱۵ هفتگی حدود ۵۰% و در ۱۶ هفتگی تا ۹۹% است.

برخلاف سونوگرافی های معمولی ، نیازی به پرکردن مثانه قبل از انجام سونوگرافی سه بعدی وجود ندارد.


برخی مراکز برای ایجاد تصاویر بهتر از جنین توصیه می کنند که در یکی دو هفته قبل از مراجعه جهت انجام سونوگرافی سه بعدی مادر روزی ۱ لیتر آب مصرف نماید.هدف از این روش تولید حجم مناسبی از مایع آمینوتیک در اطراف جنین و بهتر شدن کیفیت تصاویر است.

نوشیدن مقادیر زیاد مایع بلافاصله قبل از سونوگرافی سه بعدی کمکی به بهبود کیفیت تصاویر نمی کند.

ممکن است سونوگرافی سه بعدی در آینده نزدیک جزیی از مراقبت های معمول دوران بارداری باشد و اکنون نیز توسط بسیاری از پزشکان توصیه می گردد.

یکی از کاربردهای کنونی سونوگرافی سه بعدی در بررسی ناهنجاری های قلبی جنین است.

سونوگرافی سه بعدی ممکن است در آینده نزدیک برای بررسی بیماری های عصبی و رفتاری یا تشخیص فلج مغزی بکار گرفته شود.


برگرفته از سایت شرکت بی ام ای       http://bmecenter.info





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 30 بهمن 1396 :: نویسنده : Amir

دستگاه رادیوتراپی یا پرتودرمانی دستگاهی است که به منظور درمان برخی از سرطان ها به کار می رود. برای آشنایی با دستگاه رادیوتراپی ابتدا مقداری در مورد فیزیک و نحوه عملکرد آن توضیح می دهیم.

www.BMEcenter.ir (1)

دستگاه رادیوتراپی

رادیوتراپی یا رادیاسیون انکولوژی استفاده از پرتوهای یونیزان (این پرتو ها با عبور از ماده یونیزاسیون کرده و در ماده تولید یون های مثبت و منفی میکند) به عنوان عاملی برای درمان سرطان و کنترل یا کشتن سلول های بدخیم است. رادیوتراپی می تواند بعضی از سرطان هایی که محدود به قسمتی از بدن هستند را درمان و معالجه کند. هم چنین رادیوتراپی می تواند به عنوان قسمتی از معالجه باشد و از عود تومور بعد از جراحی برداشت تومور بدخیم (برای مثال ، مراحل اولیه سرطان پستان) جلوگیری کند. پرتودرمانی اثر شیمی درمانی را افزایش می دهد و در تومورهای حساس، قبل، بعد و همزمان با شیمی درمانی استفاده می شود.

www.BMEcenter.ir (15)

به علت توانایی دستگاه رادیوتراپی در کنترل رشد سلول، از آن در درمان سرطان استفاده می گردد. پرتوهای یونیزان، به دلیل تولید یون های مثبت و منفی به DNA بافتی که تحت تابش قرار دارد آسیب می زند و درنهایت باعث مرگ سلولی می شود. حال می دانید که اکثر تومورهای سرطانی در قسمت های داخلی بدن قرار دارند و برای اینکه تابش ها به بافت سرطانی برسند باید از اعضا و اندامهای مختلف عبور کنند. برای حفظ بافت سالم (مانند پوست یا ارگان هایی که در مسیر تابش پرتو به تومور هستند) باریکه های پرتوی شکل داده شده در زوایای مختلف به تومور تابیده می شود تا بیشترین میزان دز در تومور جذب شود نه بافت های سالم اطراف.

www.BMEcenter.ir (16)

دستگاه رادیوتراپی

گاهی ناحیۀ درمانی علاوه بر خود تومور، شامل گره های لنفاوی هم می شود (اگر دیده شده است که درگیری دارد یا شک به درگیری آن وجود دارد) . به خاطر عدم قطعیت در یکسان بودن وضعیت بیمار و حرکت های درون بدن، باید در ناحیۀ درمانی علاوه بر خود تومور حاشیه ای از بافت سالم هم وجود داشته باشد. این عدم قطعیت ها می توانند در نتیجۀ حرکت های داحلی بدن (مانند تنفس یا پر و خالی شدن مثانه) و حرکت علامت های سطح پوست (که برای تعیین ناحیۀ تومور روی بدن گذاشته می شود) به وجود آید.

تصویر دستگاه رادیوتراپی

دستگاه رادیواتراپی

رادیاسیون اُنکولوژی تخصص پزشکی مرتبط با تجویز تابش است، و متمایز از رادیولوژی، استفاده از تشعشع در تصویربرداری پزشکی و تشخیص، است. تجویز پرتو می تواند با هدف علاج (کیوراتیو) یا درمان ادجوونت (رادیوتراپی پس از شیمی درمانی) باشد. هم چنین گاهی پرتو به منظور درمان پالیاتیو (درمان تسکینی) یا درمانی(وقتی درمان می تواند منجر به افزایش بقا، کیفیت زندگی یا علاج ) استفاده شود. هم چنین ترکیب رادیوتراپی با جراحی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا ایمونوتراپی یا هر جهارتای آنها روش رایجی است. بیشتر انواع رایج سرطان را می توان به نحوی با رادیوتراپی درمان کرد. هدف اصلی رادیوتراپی (علاج، ادجوونت، نئوادجوونت، درمانی یا تسکینی) به نوع تومور، جای آن، مرحلۀ آن و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.

تابش به کل بدن (TBI) تکنیکی در رادیوتراپی است که برای آماده سازی بدن برای دریافت پیوند مغز استخوان مورد استفاده قرار می گیرد. براکی تراپی، روش دیگری است که طی آن منبع پرتوی داخل یا در کار ناحیۀ مورد نظر برای درمان قرار می گیرد و باعث می شود تا پرتوگیری بافت های سالم در طی درمان سرطان هایی مانند پروستات، آندومتر، پستان و غیره کاهش یابد.

www.BMEcenter.ir (17)

پرتودرمانی دارای کاربردهای متعددی در بیماری های غیر بدخیم مانند درمان نورالژی عصب سه قلو، آکوستیک نوروما، پتریجیوم، بیماری شدید چشمی ناشی از تیروئید، سینوویت ویلوندولار رنگدانه ای و پیشگیری از رشد کولوئیدی اسکار ، تنگی مجدد عروق و استخوان سازی هتروتوپیک می باشد. استفاده از رادیوتراپی در بیماری های غیر بدخیم به خاطر خطرات آن و افزایش احتمال سرطان ناشی از پرتو به شدت محدود شده است.

مکانیسم فعالیت پرتو :

www.BMEcenter.ir (14)

رادیوتراپی با آسیب به DNA سلول های تومورال، تأثیر خود را می گذارد. این آسیب به DNA توسط یکی از دو صورت انرژی، فوتون یا ذرات باردار ، ایجاد می شود. این آسیب می تواند به صورت یونیزاسیون مستقیم یا غیر مستقیم زنجیرۀ DNA را تحت تأثیر قرار دهد.

در درمان با فوتون، اثر گذاری پرتوها بیشتر از طریق ایجاد رادیکال های آزاد و در نتیجه آسیب رساند به DNA است. از آنجا که سلول ها دارای مکانیزم ترمیم آسیب DNA تک رشته ای هستند ، دیده شده است که آسیب به دو رشتۀ DNA ، مهم ترین تکنیکی است که منجر به مرگ سلولی می شود. معمولاً سلول های سرطانی که تمایز نیافته و مشابه سلول های بنیادی هستند، بیشتر از سلول های سالم تمایز یافته تکثیر می یابند، و توانایی کمی برای بازسازی آسیب ها دارند. آسیب رشتۀ DNA در حین تقسیم سلولی به سلول های جدید منتقل می شود؛ آسیب های DNA سلول سرطانی منجر به مرگ سلول ها یا کاهش سرعت تکثیر آنها می شود.

یکی از محدودیت های رادیوتراپی با فوتون آن است که سلول های تومورهای توپر دچار کمبود اکسیژن می شوند. تومورهای توپر می توانند در نتیجۀ کاهش اکسیژن (هایپوکسی) رگ های خونی خود را تقویت کنند. اکسیژن یک حساس کنندۀ قوی به پرتو (رادیوسنسیتایزر /Radiosensitizer ) است و تأثیر دز تابشی را با ایجاد رادیکال های آزاد آسیب زننده به DNA افزایش می دهد. سلول های تومورال در یک محیط هایپوکسیک نسبت به پرتو، ۲تا ۳ برابر مقاوم تر از سلول های سرطانی که در محیط دارای اکسیژن هستند، می باشند. تحقیقات زیادی از جمله استفاده از مخازن فشار قوی اکسیژن ، جایگزین های خون که اکسیژن زیادی حمل می کنند، داروهای حساس کنندۀ سلول های هایپوکسیک مانند میزونیدازول و مترونیدازول، و سایتوتوکسین های هایپوکسیک (سموم بافتی) مانند تیراپازامین، برای غلبه بر کمبود اکسیژن اختصاص داده شده است. تحقیقات جدیدی در مورد استفاده از ترکیبات افزایش دهندۀ اکسیژن مانند ترانس سدیم کروسِتینیت (TSC) به عنوان رادیوسنسیتایزر در حال انجام است.

ذرات باردار مانند پروتون، بورون، کربن و یون های نئونباعث آسیب مستقیم به DNA سلول های سرطانی می شوند، مستقل از میزان اکسیژن بافت، اثری ضد تومور دارند چون بیشتر از طریق شکستن دو رشتۀ DNA تأثیر خود را می گذارد. از آنجا که این ذرات نسبتاً سنگین هستند، پکمتر در بافت به اطراف پراکنده می شوند. باریکۀ پرتو خیلی پخش نمی شود، روی تومور متمرکز باقی می ماند و عوارض جانبی کمی را به بافت های اطراف وارد می کند. هم چنین آنها به خاطر خصوصیت های خاص فیزیکی خود (خاصیت دارا بودن پیک براگ) تومور را دقیق تر هدف قرار می دهند. برای مثال در پروتون تراپی، آسیب های وارده به بافت های سالم اطراف تومور بسیار پایین است. این موضوع کمک می کند تا تومورهایی که در نواحی حساسی هستند (مانند تومور های سر وگردن) با دقت بیشتر و با حداقل آسیب به بافت های اطراف درمان شوند. تابش پرتو برای کودکان مضر است ، چون در حال رشد هستند.

دستگاه های رادیوتراپی :

www.BMEcenter.ir (19)

در حدود سال ۱۹۵۰ ، رادیوتراپی خارجی با دستگاهی انجام شد که ولتاژی بیشتر از kVp 300 تولید می کرد. بعد از آن با توسعه ساخت دستگاه های کبالت در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ، دستگاه های کیلوولتاژ کمتر استفاده شد. دستگاه های پرتودرمانی X بر مبنای انرژی و نوع عملکرد به چند دسته تقسیم می شوند.

www.BMEcenter.ir (24)

۱٫ پرتوهای گرنز: پرتوهای کم انرژی زیر ۲۰kV ، دیگر در رادیوتراپی کاربردی ندارد.

۲٫دستگاه درمان تماسی : در پتانسیل کمتر از ۴۰-۵۰kV فعالیت می کند. فاصلۀ چشمه تا سطح پوست، کمتر از ۲ سانتیمتر است. این دستگاه ها برای درمان سطح پوست استفاده می شود چون بیشترین میزان دز را به سطح پوست می رساند و بافت های زیر آن با افزایش عمق تا حد زیادی حفظ می شود. این پرتوها برای درمان تومورهایی با عمق ۲-۱میلیمتر مناسب هستند.

۳٫دستگاه های درمانی سطحی(سوپرفیشیال): پرتوهای X در بازۀ پتانسیل kV 150-50 تولید می شوند. به خاطر انرژی کم ، برای درمان تومورهای تا عمق ۵میلیمتر استفاده می شود و بیشترین دز را سطح پوست می گیرد. فاصلۀ چشمۀ پرتو تا سطح پوست بین ۲۰-۱۵ سانتیمتر است.

۴٫ارتوولتاژ: بیشتر دستگاه های ارتوولتاژ در پتانسیلی بین kV 300 -200 کار می کنند. فاصلۀ چشمۀ پرتویی آن با پوست معمولاً ۵۰سانتیمتر است. حدود ۹۰% دز آن در عمق ۲سانتیمتر از سطح پوست جذب می شود. برای درمان تومورهایی با عمق بیشتر از ۲سانتیمتر مشکلاتی وجود دارد: دز پوست افزایش پیدا می کند، و نمی توان به خوبی دز را در ناحیۀ مورد نظر توزیع کرد. امروزه با آمدن دستگاه های جدید تر این مشکل تا حد زیادی برطرف شده است. به همین دلیل این دستگاه امروزه کمتر استفاده می شود.

۵٫درمان با ولتاژ بالا (مگا ولتاژ) : باریکه های پرتو X یا ɣ (گاما) با انرژی بیشتر از MV1 جز دستۀ مگاولتاژها محسوب می شوند. دستگاه های مگاولتاژ درمانی عبارتند از انواع شتاب دهنده ها و دستگاه تله تراپی پرتو ɣ مانند دستگاه کبالت (Co60) .

a. دستگاه کبالت ۶۰ :

www.BMEcenter.ir (23)

همانطور که از نامش مشخص است، این دستگاه از چشمۀ کبالت ۶۰ به عنوان منبع پرتویی استفاده می کند. کبالت ۶۰، پرتوی گامایی با انرژی میانگین ۱٫۲۵MeV ساتع می کند. بین مواد رادیواکتیو، کبالت بهترین و مناسب ترین مادۀ رادیواکتیو برای پرتودرمانی خارجی است. از این پرتوهای ɣ در درمان استفاده می شود و می توان تومورهای عمقی را با آن درمان کرد.

کبالت ۶۰ از آنجا که دستگاهی قدیمی است، معایب خاص خود را دارد. الف: در دزهای زیاد پوست را می سوزاند، چون حفظ پوست کمی دارد.ب : هم چنین این دستگاه به دلیل نداشتن چشمۀ نقطه ای تولیدِ پرتو دارای نیمسایه است. نیم سایه به پرتوهایی اطلاق می شود که در اثر عبور از کولیماتور (سردستگاه که به میزان مورد نظر باز وبسته می شود) به وجود می آید و معمولاً کمی از آن در خارج محدودۀ درمانی قرار می گیرد و باعث پرتوگیری بی مورد نواحی سالم می شود. ج: هم چنین در اثر بر هم کنش بین فوتون های ɣ و خود چشمه ، محفظۀ آن و کولیماتورهای دستگاه، پرتوهای ɣ کم انرژی و پراکنده ای تولید می شوند و به همین دلیل کمی از یکنواختی باریکۀ پرتو کاسته می شود. د: هم چنین چشمۀ کبالت به مرور زمان ضعیف تر می شود و در نتیجه باید مدت درمان را طولانی تر کرد.

b. شتابدهندۀ خطی (Linear accelerator/ Linac) :

www.BMEcenter.ir (22)دستگاهی که به کمک امواج الکترومغناطیس ذرات بارداری مانند الکترون را تا انرژی های بسیار بالا شتاب می دهد. از باریکه های الکترون در انرژی های بالا می توان در درمان های سطحی استفاده کرد. در صورت وجود تومورهای عمقی دیگر نمی توان با الکترون آن ها را درمان کرد، در این حالت باید آنها را با فوتون درمان کرد، در نتیجه برای تولید فوتون، این الکترون های پرانرژی با هدفی برخورد می کنند و پرتوهای X تولید می کنند.

شتابدهنده های خطی نسبت به کبالت ۶۰ مشکلات کمتری دارند : الف : پوست را بهتر حفظ می کنند، چون جذب بیشترین حد دز آن از حدود ۱۲ میلیمتر شروع می شود در حالی که این میزان در کبالت ۵ میلیمتر است (البته این اندازه در مقدار انرژی های مختلف شتابدهنده متفاوت است). ب: این دستگاه نیم سایۀ خیلی کمتری نسبت به کبالت دارد. ج: یکنواختی پرتوهای آن بسیار بیشتر و بهتر از کبالت است. شتابدهنده منبع رادیواکتیو ندارد و به همین دلیل پرتوهای آن ضعیف نمی شوند و زمان درمان افزایش نمی یابد.

۶٫ پرتوهایی از جنس ذرات سنگین : پرتوهای x و الکترون ها اصلی ترین پرتوها در رادیوتراپی هستند، اما از باریکه های ذرات سنگین هم به دلیل مزیت افزایش دقت رسانیدن دز مورد نظر و درمانی دقیق تر (روی تومور اثر بیشتری دارند تا بافت های سالم) هم استفاده می شود. این ذرات سنگین می توانند از جنس نوترون ها، پروتون ها، دوترون ها، ذرات آلفا، پیون های منفی و یون های سنگین باشند که تا انرژی های بالا شتاب می گیرند. استفاده از این ذرات به علت هزینه های بالا و کم بودن مراکز آن خیلی کم و محدود است.

۷٫ تکنولوژی های جدید در رادیوتراپی :

IMRT.a :

www.BMEcenter.ir (21)

در رادیوتراپی های سنتی، درمان ها به صورتی بود که پرتوها با شدتی یکسان بر سطح مورد نظر می تابیدند. البته می شد تا حدی به کمک وج یا سایر جبران کننده ها شدت دز را در نقاطی کم و زیاد کرد.

IMRT به تکنیکی از رادیوتراپی اطلاق می شود که که در آن پرتوهایی با شدت های متفاوت از جوانب مختلف به ناحیۀ مورد نظر در بدن تابیده می شود. در این تکنیک ، از طراحی درمانِ معکوس استفاده می شود. هدف تکنیک IMRT درمان بیمار با تابش پرتوهایی با اثرگذاری های غیریکنواخت از جهات مختلف است، که باعث می شود تا دز زیادی با دقت زسادی به ناحیۀ هدف و دز کمی به بافت های سالم اطراف آن برسد. برنامۀ طراحی درمان آن به صورتی است که هر پرتو به تعداد زیادی پرتوهای کوچکتر تقسیم می شود و دز موردنظر و اثرگذاری هرکدام از آنها تعریف می شود. در IMRT ، کولیماتور به صورت سنتی خود نیست و به صورت MLC (Multi leaf Collimator) است. MLC باعث می شود تا بتوان شکل دلخواه را به بیم موردنظر داد و به خوبی با تکنیک IMRT همکار و هماهنگ است.

b. استریوتاکتیک رادیوتراپی /رادیوسرجری: این تکنولوژی، پرتو را به صورت خیلی دقیقی به بدن می رساند. این روش بیشتر برای تومورهای سر وگردن استفاده می شود ولی برای سایر نقاط بدن هم استفاده می شود. در استریوتاکتیک رادیوتراپی از سیستمی سه بعدی استفاده می شود تا به خوبی هدف مشخص شود، در این حالت علامتی هم در آن ناحیه قرار می گیرد تا به خوبی محل تومور مشخص شود؛ این کار باعث می شود دز تابش دقیقاً به محل تعیین شده برسد. هدف این کار رساندن دز مناسب به کل تومور و حفظ بافت های سالم اطراف است. رادیوتراپی استریوتاکتیک با تکنیک های درمانی مختلفی از جمله گاما نایف که از کبالت ۶۰ استفاده می کند، سایبرنایف و غیره انجام می شود. درمان می تواند در یک یا چند جلسه انجام شود. این تکنولوژی کمک می کند تا سلول های تومورال تنها در یک جلسۀ درمانی کشته شوند و تومور ریشه کن شود.

i. گامانایف :

www.BMEcenter.ir (20)

دستگاهی است که دارای ۲۰۱ چشمۀ کبالت ۶۰ است که درون محفظه ای به شکل نیم کره چیده شده اند. هرکدام از این چشمه ها می توانند حول محور خاصی تا فاصلۀ ۴۰ سانتی متری تابش داشته باشند. هرکدام از این چشمه ها دارای کولیماتور مخصوص خود هستند و این محفظه کلاه خود شکل دارای ۲۰۱ کولیماتور است و روی سر بیمار قرار می گیرد. بنا بر محل تومور، شکل آن و دزی که مورد نظر است، تعدادی از کولیماتورها باز می شوند. گامانایف به علت سیستمی که دارد فقط برای سر (مغز) درمان تومورهایی تا ۴سانتیمتر استفاده می شود .

ii. درمان تومورهای سرطانی با سایبرنایف

تکنیک دیگری که روز به روز بیشتر در حال گسترش است، سایبر نایف است. ساختار این دستگاه به این صورت است که شتابدهنده ای روی یک بازوی روباتیک قرار دارد و در حدود ۶ درجه قدرت گردش دارد. دقت این دستگاه بسیار بالاست و مستقیماً ناحیه ای که نشانه گذاری شده است را هدف قرار می دهد. این دستگاه مانند گامانایف فقط برای تومور های کوچک قابل استفاده است. استفاده از سایبرنایف برای تومورهایی که در نواحی حساس هستند (مانند نخاع) بسیار مناسب است چون در عین حفظ بافت های سالم اطراف،دز مناسبی را به تومور می رساند.

جهت مشاهده اطلاعات کامل دستگاه سایبرنایف بر روی عکس زیر کلیک کنید:

جهت دیدن اطلاعات بیشتر درباره سایبرنایف بر روی عکس کلیک کنید

رادیوتراپی سه بعدی کانفورمال (۳D conformal radiotherapy/3DCRT) چیست؟

getpreview.aspx

۳DCRT فرآیند پیچیده ای است که با خلق مجموعه ای از داده های سه بعدی از تومور و بافت های سالم آغاز می شود. بعد از آن، از این مجموعه برای ایجاد تصاویر سه بعدی کامپیوتری و طراحی نقشه های پیچیده استفاده می شود تا بتوان پرتو را به صورت متمرکز به تومور تابانید و بافت های سالم اطراف آن را حفظ نمود. در این روش در حالی که بافت های سالم اطراف اشعۀ کمتری می گیرند، می توان دوز بیشتری را به سلول های سرطانی رساند؛ در نتیجه، این تکنیک با عوارض جانبی کمتر، تومور را بیشتر تحت کنترل در می آورد.

از ۳DCRT برای درمان تومورهایی که نزدیک به ارگان های حساس و حیاتی هستند، استفاده می شود. به عنوان مثال می توان از آن برای رساندن دوز مناسب به تومورهای سر و گردن استفاده کرد در حالی که میزان تابش به نخاع، عصب چشم و غدد بزاقی و سایر ارگان های مهم به نسبت تکنیک های پیشین، خیلی کمتر شده است.

۳DCRT چگونه عمل می کند؟

شروع درمان با ۳DCRT با یک شبیه سازی مجازی از بدن به کمک سی تی اسکن از ناحیۀ مورد نظر، است. این شبیه سازی مجازی، یک فایل ثابت دیجیتالی ایجاد می کند که تمام اجزای گروه می توانند برای طراحی یک درمان به صورت اختصاصی برای یک فرد به آن دسترسی داشته باشند.

بعد از آن، پزشک با نرم افزار مخصوص طراحی درمان، تصاویری که به کمک سی تی اسکن از ناحیۀ مورد نظر گرفته شده است را بررسی می کند، به این صورت می تواند ناحیۀ مورد نظر را به صورت سه بعدی مشاهده کند. با این قابلیت می توان در حالی که بافت های اطراف بهتر حفظ می شوند، شدت و جهت تابش پرتوها به تومور را با دقت بیشتری تعیین کرد. پزشکان این اطلاعات را وارد سیستمی که مسئول درمان است می کنند.

رادیوتراپی به کمک شتابدهنده های خطی درمانی، که در فواصل کوتاه از انرژی های زیاد برای شتاب دادن الکترون ها تا حدود سرعت نور استفاده می شود، انجام می شود. وقتی الکترون ها به حداکثر سرعت ممکن می رسند، با هدفی از جنس تنگستن برخورد می کنند، که در نتیجه این هدف باعث انتشار اشعۀ ایکس به صورت متمرکز به ناحیۀ مورد نظر می شود. وقتی پرتو وارد بافت های بدن انسان می شود یون های پر انرژی تولید می کند که برای هر دو دستۀ سلول های سرطانی و سالم کشنده هستند. سلول های سالم به مرور نسبت به آن سازگار می شوند ولی سلول های سرطانی نمی توانند با آن وفق پیدا کنند. علاوه بر آن، از آن جا که سلول های سرطانی نسبت به سلول های سالم سریعتر تقسیم و تکثیر می شوند، حساسیت بیشتری دارند. در نتیجه این درمان در جلسات متوالی انجام می شود تا در یک جلسه و با دوز زیاد که بسیار مخرب است.

روند درمانی ۳DCRT چیست؟

بعد از انجام معاینات فیزیکی و گرفتن شرح حال، اُنکولوژیست برای هر بیمار درمان خاصی را در نظر می گیرد. اُنکولوژیست در ارتباط نزدیک با سایر پزشکان و افراد تیم مانند پرستار، فیزیسیست، دوزیمتریست و رادیوتراپیست می باشد. فیزیسیست و دوزیمتریست، چگونگی تنظیمات پرتو و میزان دزی که باید تابیده شود را طراحی می کنند.

در بیشتر موارد، ۳DCRT با یک جلسه ” شبیه سازیِ مجازی” که در حدود ۹۰- ۳۰ دقیقه طول می کشد آغاز می شود. این جلسه معمولاً شامل یک سی تی اسکن برای طراحی درمان، تهیۀ قالب های خاص برای ثابت و یکسان نگه داشتن بدن بیمار در تمام جلسات درمانی و قرار دادن تتو هایی رنگی به اندازۀ ۳میلیمتر روی پوست به منظور کمک به تنظیم درمان رادیوتراپی روی ناحیۀ هدف می شود. در ادامۀ آن حدود ۳ تا ۷ روز طول می کشد تا تیم یک درمان را طراحی کند، بعد از آن ملاقاتی با بیمار صورت می گیرد تا درمان شروع شود.

یک درمان معمول رادیوتراپی در حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد، هر چند ممکن است اولین جلسۀ درمان که همۀ موارد دوباره بررسی می شوند، کمی بیشتر طول بکشد. در اتاق درمان، رادیوتراپیست از علامت های روی پوست برای تعیین محل هدف درمان استفاده می کند. بدن بیمار روی تخت تنظیم می شود و گاهی از قالبی که در جلسۀ آمادگی درست شده است، استفاده می شود. بعد از آن رادیوتراپیست اتاق درمان را ترک می کند و دستگاه را روشن می کند. رادیوتراپیست، دستگاه را از یک اتاقِ فرمان روشن می کند، او در این اتاق می تواند بیمار را از طریق مانیتورهایی که وجود دارد ببیند و با او صحبت کند.

تابش پرتو بدون درد است، مانند زمانی است که بیمار تحت تصویربرداری با پرتوایکس قرار می گیرد. بیماران پرتو را نمی بینند، صدایی نمی شنوند و معمولاً چیزی احساس نمی کنند. اگر بیمار به هر دلیلی دچار ناراحتی یا مشکلی شود، رادیوتراپیست می تواند درمان را قطع کند.

رادیوتراپی معمولاً در جلسات کوتاه مدت در ۵ جلسه در هفته به مدت ۶ یا ۷ هفته متوالی انجام می شود. دوز های کم و فواصل بین جلسات به سلول های سالم ناحیۀ درمانی کمک می کند تا بازسازی شوند. کل دوز درمانی و تعداد جلسات درمانی که بیمار نیاز دارد به اندازه و محل تومور، نوع تومور، سلامت کلی بیمار و سایر عوامل بستگی دارد.

عوارض احتمالی ۳DCRT چیست؟

گاهی اوقات با ۳DCRT بعضی از بیماران هیچ علامتی ندارند. عوارض رادیوتراپی در ناحیۀ درمان شده ایجاد می شوند. با وجود این که این عوارض ناخوشایند هستند ولی معمولاً جدی نیستند و می توان با رژیم غذایی خاصی یا دارو آنها را کنترل کرد؛ این عوارض معمولاً حدود ۶-۴ هفته بعد از اتمام درمان برطرف می شوند. پزشک با بیمار در مورد عوارض احتمالی هر درمان صحبت می کند و پرستار به بیمار در کنترل و برخورد با آن کمک می کند.

بهتر است یاد آور شود که رادیوتراپی خارجی باعث نمی شود تا بدن بیمار رادیواکتیو شود. و بیماران نیازی نیست دربارۀ قرار دادن دیگران در معرض پرتو نگران باشند، حتی اگر با آنها در تماس نزدیک مانند بوسیدن یا در آغوش گرفتن باشد.

چه نتایجی در ۳DCRT محتمل است؟

www.BMEcenter.ir (26)

طی مطالعاتی که در اکتبر سال ۲۰۰۳ در تعدادی از بیمارستان ها انجام شد، مشخص شد که چگونه طراحی درمان به صورت سه بعدی می تواند کیفیت رادیوتراپی را بهبود بخشد. این مطالعات نشان داد که ۳DCRT می تواند می تواند میزان پرتو رسانی به تومور پستان را بهبود بخشد در حالی که سوختگی های پوست کاهش می یابد.

بیماران مبتلا به سرطان پستانی که با رادیوتراپی استاندارد هم درمان شده اند هم ممکن است دچار سوختگی پوست در نواحی پیش بینی شده شوند. در تکنیک سنتی از دو باریکۀ پرتو برای هدف قرار دادن پستان از دو سمت مخالف استفاده می شود. به خاطر شکل پستان، نواحی مانند زیر بغل و چین زیر پستان احتمالاً جز نقاط “داغ” می شوند یعنی بیشتر از سایر نقاط پستان پرتو دریافت می کنند. احتمال بیشتری دارد که این نواحی داغ دچار سوختگی شوند.

همچنین به دلیل نزدیک بودن پستان به ریه ها و قلب، درمان آن با IMRT که نوع پیشرفتۀ ۳DCRT است مشکل است. IMRT یک فرآیند پیچیدۀ درمانی است که برای تنظیم شدت و میزان و جهت پرتو به کامپیوتر نیاز است. در نتیجه، درمان به دقت بسیار زیادی در قرار دادن بیمار در وضعیت مناسب بستگی دارد. حتی حرکت کوچکی مانند تنفس و ضربان قلب می تواند الگوی درمانی را به هم بزند.



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


( کل صفحات : 97 )    1   2   3   4   5   6   7   ...   
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :