پژوهشگران ایرانی با استفاده از روش EPR موفق به ضدعفونی کردن سبزیجات خشک و ادویه شدند

محققان ایرانی برای نخستین بار با استفاده از روش EPR موفق به ضد عفونی کردن سبزیجات خشک و ادویه شدند.

دکتر فرهود ضیایی، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و کاربرد پرتو فرایند یزد سازمان انرژی اتمی ایران و مجری این طرح افزود: در این طرح ابتدا نمونه‌هایی از سبزیجات و ادویه خشک انتخاب و پس از توزین دقیق، به جهت اهمیت جرم در پاسخ دستگاه (EPR)Electron Paramagnetic Resonance، تحت تابش باریکه الکترون‌های MeV 10 با دز جذبی معادل 10kGy پرتودهی شد.

پس از کالیبره کردن دستگاه، پارامترهای بهینه، ویژه ماده مورد بررسی تنظیم شدند سپس نمونه‌ها در لوله مخصوص دستگاه قرار داده شده و طیف‌های EPR نمونه‌ها تهیه و مورد مقایسه قرار گرفتند و در مرحله نهایی نیز به منظور بررسی میزان پایداری رادیکال‌ها، اندازه‌گیری‌ها در فاصله‌های زمانی مشخص تکرار شدند. همچنین اثرهای دما و رطوبت بر تغییر پاسخ EPR مورد بررسی قرار گرفتند.

وی درباره نتایج اجرای این روش گفت: میزان رادیکال‌های آزاد با گذشت زمان و افت کامل آن پس از گذشت زمانی حدود دو ماه کاهش داشت، فرایند‌های اعمال شده به هنگام استفاده از این مواد به عنوان مثال در زمان طبخ، مانند حرارت دهی و افزایش رطوبت نیز موجب از بین رفتن کامل رادیکال‌های آزاد در نمونه‌ها می‌شوند.

دکتر ضیایی درباره مزایای روش اسپکتروسکوپی EPR گفت: این روش به عنوان وسیله‌ای جهت کنترل مواد غذایی پرتو دیده، در حساسیت و دقت بسیار آن نهفته است در این طرح به بررسی، اندازه‌گیری و مقایسه پاسخ EPR در مورد برخی از مواد سلولزی مانند ادویه و سبزیجات خشک قبل و بعد از پرتودهی با دز جذبی 10Kgy تحت شرایط یکسان پرداخته شده است.

مجری این پروژه با بیان این که بررسی پایداری رادیکال‌های آزاد ایجاد شده در اثر تابش برحسب تابعی از زمان نیز یکی دیگر از مسایل مورد مطالعه بوده است، افزود: انتخاب این گونه موادغذایی برای بررسی، از این واقعیت ناشی می‌شود که ادویه و سبزی‌های خشک دارای بیشترین آلودگی نسبت به سایر مواد غذایی هستند، بیشتر ادویه و سبزیجات خشک در فضای باز، مرحله خشک کردن را طی می‌کنند که این روند باعث وارد شدن آلودگی‌های موجود در هوا و خاک به ماده غذایی خواهد شد.

وی گفت: بسیاری از کارخانه‌های تولیدکننده این گونه مواد غذایی به جهت کاستن آلودگی، از روش‌های ضد عفونی با گازهای متیل برومید برای از بین بردن حشرات و اتیلین اکساید در کاستن میزان باکتری و کپک استفاده می‌کنند که هر دو این مواد بسیار سمی هستند. علاوه بر این اتیلین اکساید سبب تخریب لایه ازن می‌شود به همین جهت استفاده از این گاز به منظور حفظ محیط زیست در اروپا و آمریکا ممنوع شده است.

دکتر ضیایی در پایان خاطرنشان کرد: روش پرتودهی مواد غذایی نسبت به روش‌های قدیمی به عنوان روشی با زیان کمتر، به طور موثرتری نابود کننده باکتری‌ها بوده و اثر آن مانند گازهای نام برده در ماده غذایی باقی نمی‌ماند.