تبلیغات
The Medical Radiation Engineering - الکترومغناطیس در مهندسی بافت های زنده
 
The Medical Radiation Engineering
Nuclear for peace...
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهدی
مطالب اخیر
آرشیو وبلاگ

الکترومغناطیس در مهندسی بافت های زنده

نویسنده: مهندس فرزانه اعوانی، دانشجوی روزانه مقطع کارشناسی ارشد مهندسی بافت دانشگاه صنعتی امیرکبیر

الکترومغناطیس در مهندسی بافت های زنده دریافت فایل - 238KB

مهندسی بافت به کمک محرک های فیزیکی مانند تحریکات مکانیکی، الکتریکی و مغناطیسی روشی موفق و نسبتاً کم هزینه برای تسریع فرآیندهای مربوط به بازسازی بافتی را ارائه داده است. این محرک ها به طور مؤثر شرایط ماتریس خارج سلولی را تقلید کرده و سبب القای رفتار سلولی مناسب برای بازسازی بافتی میشوند. محرک های محیطی این امکان را فراهم میآورند تا سلول ها به کمک گیرنده های سطحی خود تغییرات ایجادشده در سطح نانو و میکرو را دریافت کنند. انتقال این سیگنال ها به داخل سلول سبب تغییر رفتارهای سلولی به ویژه رشد، جهت گیری، مهاجرت و تمایز سلولی خواهد شد.

الکترومغناطیس
الکترومغناطیس شاخهای از علم فیزیک است که به مطالعه نیروی الکترومغناطیسی میپردازد. نیروی الکترومغناطیس نوعی برهم کنش فیزیکی میان ذرات با بار الکتریکی است. این نیرو به صورت میدانهای الکترومغناطیس مانند میدان الکتریکی، میدان مغناطیسی و نور ظهور مییابد. میدان الکترومغناطیس میدان تولیدی توسط ذرات باردار است که بر رفتار سایر ذرات باردار موجود در نزدیکی میدان اثر میگذارد. میدان الکترومغناطیس به صورت ترکیبی از میدان الکتریکی و مغناطیسی در نظر گرفته میشود. میدان الکتریکی توسط بارهای ساکن و میدان مغناطیسی توسط بارهای متحرک ایجاد میشود. فرم انتقال انرژی الکترومغناطیس به صورت بسته هایی به نام کوانتا با فرکانس ثابت است. بنابراین یکی از مشخصه های اصلی که یک میدان الکترومغناطیس را تعریف میکند فرکانس یا طول موج معادل است. امواج الکترومغناطیس با توانایی شکست اتصالات میان مولکولی امواج یونیزه کننده و در غیر این صورت امواج غیر یونیزه کننده نامیده میشوند. در مطالعات درمانی بر پایه ی الکترومغناطیس، میدان هایی با فرکانس 0 تا 110 هرتز میدانهای با فرکانس خیلی پایین محسوب میشوند.

Avani_Electromagnetic202_1.jpg

شکل ۱. محدوده ی امواج الکترومغناطیس


نقش الکترومغناطیس در اندام زایی

در طول فرآیند تکوین، میدانهای الکتریکی از جریانهای یونی داخلی ناشی میشود. برای هدایت مهاجرت سلولی، گرادیان میدانهای الکترومغناطیس داخلی در جنین لازم است. این گرادیان میدان الکترومغناطیسی با تغییرات ولتاژ میان محیط داخل و خارج سلولی شکل میگیرد. تغییرات ولتاژ نیز با جذب سدیم از محیط خارج سلولی شکل میگیرد و تغییرات پتانسیل ایجادشده وابسته به موقعیت زمان است و در مراحل مختلف تکوین فعال و غیرفعال میشود. جریان های یونی مسئول ایجاد گرادیان ولتاژ است که متقارن با حوادث مورفوژنی در طول رشد و الگوده ی جنین است. گرادیان ولتاژ از طریق اتصالات گپ بین فضای خارج سلولی و داخل سیستوپلاسم سلولی پخش میشود. این گرادیان ها قابلیت نفوذ در غشای سلولی و حتی غشای هسته را از طریق مکانیسم های انتقال سیگنال دارا میباشند؛ درحالیکه میدانهای الکترومغناطیس از طریق گیرنده های سطح سلول مانند کانال های یونی دریافت میشوند و سپس به کمک واسطه های پروتئینی مختلف انتقال مییابند. کانالهای غشایی دارای تاخوردگی های پروتئینی هستند که مانند بسیاری از پروتئینها کانفورماسیون خود را در پاسخ به محرکه ی محیطی مانند ولتاژ تغییر میدهند. بر اساس آنچه گفته شد رابطه ی میان گرادیان ولتاژ و الکترومغناطیس و پاسخ سلولی در دورهی جنینی قابل درک است. در طول دورهی جنینی میدان الکترومغناطیس بیشتر در طول دورهی گاسترولا فعال است و بر حرکات سلولی مورفوژنی اثرگذار است. به علاوه الکترومغناطیس مستقیماً تمایز سلولی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.

خواص الکتریکی و مغناطیسی در بدن
همهچیز در سیستمهای زنده در حال حرکت است و میدان مغناطیسی متغیر، میدان الکتریکی متغیر تولید میکند. این امر مبنای قانون فارادی است که مشتمل بر برهمکنش یک میدان مغناطیسی و یک مدار الکتریکی برای تولید نیروی محرکه است. میدان های الکترومغناطیس و الکترومغناطیس پالسی در بدن از حرکت ماهیچه ها، تاندون ها و سیستم ماهیچه ای-استخوانی ناشی میشود. به علاوه تغییر مکانیکی استخوان در حالت خشک سبب بروز خاصیت پیزوالکتریک میشود. اما در حالت مرطوب خاصیت پیزوالکتریک قابل چشم پوشی است. در حالت مرطوب پتانسیل تولیدی به واسطه ی تنش، تحت مکانیسم های دیگری مانند پتانسیل جریانی یا فرآیند الکتروکینتیک ایجاد میشود. سایر بافت های همبند به واسطه ی حضور مولکول های رشتهای مانند کلاژن، کراتین، فیبرین، الاستین و .... نیز از خود خاصیت پیزوالکتریک نشان میدهند. ماتریس خارج سلولی غضروف هیالان نیز دارای خاصیت پیزوالکتریک است. به هرحال میدان الکترومغناطیس حاصل از هر یک از این مکانیسم ها قابلیت نفوذ در بافت ها را خواهد داشت.
ریتم سیستم ماهیچه ای و خصوصیات پالسی سیستم گردش خون میدانهای الکترومغناطیس را در بدن ایجاد میکند. فعالیت مغزی فرم سینوسی میدان های الکترومغناطیس است. دانسیته جریان در حالت معمول 1تا 10 میلیآمپر بر دقیقه است ولی در هنگام فعالیت دانسیته ی جریان 1000 میلیآمپر بر دقیقه  است. بنابراین هر سیکل متابولیکی، به صورت یک موج سینوسی با فرکانس مشخص است. این نوسانات از دورهی جنینی آغازشده و سبب آرایش یافتگی بافتی میشود. فرکانس نیروی الکترومغناطیس در بدن غالباً در محدودهی فرکانسی بسیار پایین است.

اثرات الکترومغناطیس
فرآیندهایی مانند مهاجرت سلولی، تکثیر و تمایز سلولی، کپیبرداری و بیان DNA بیان فاکتورهای رشد، سیگنالینگ نیتریک اکسید، تنظیم سایتوکینها و بسیاری دیگر از فرآیندهای سلولی و فراسلولی تحت تأثیر میدان الکترومغناطیس قرار میگیرند. این آثار در حین اعمال میدانهای با فرکانس پایین (30 تا 3000 کیلوهرتز) و فرکانس بسیار پایین (3 تا30کیلوهرتز) به سبب بازده درمانی و ایمنی زیستی بسیار موردتوجه هستند.

سلول درمانی
مطالعات بسیاری حاکی از آن است که میدانهای الکترومغناطیس قابلیت اثرگذاری زیادی بر تکثیر و تمایز سلولها دارد. از این پتانسیل میتوان در سلول درمانی استفاده کرد. در بررسی انجام شده توسط کارلو و همکاران سلولهای پیش ساز ماهیچهای، در معرض میدان الکترومغناطیس با فرکانس بسیار پایین تولیدی توسط یک سیکلوترون قرار گرفتند. اعمال میدان سبب کاهش رشد سلولی، افزایش تغییر فازی G0/G1  و افزایش بیان مارکرهای ماهیچه ای شد.

ترمیم زخم
میدانهای الکترومغناطیس پالسی با شدت کمتر از100 هرتز وmT  3 در تسریع فرآیند ترمیم زخم مؤثر شناخته شده است. این آثار شامل کاهش زمانترمیم، کاهش زمان عود، کاهش عمق زخم و کاهش درد در زخمهای وریدی است. تسریع شکلگیری اولیه بافت همبند و شبکهی عروقی، سنتز کلاژن و اپیتلیزاسیون از دیگر آثار اعمال میدان الکترومغناطیس درترمیم زخم است.

ترمیم عصبی
در سالهای اخیر تلاش بسیاری برای تمایز سلولهای بنیادی به سلولهای عصبی از طریق میدانهای الکترومغناطیس صورت گرفته است. در بررسی انجام شده توسط Cho و همکاران تمایز سلولهای بنیادی مزانشیمی به سلولهای عصبی از طریق امواج الکترومغناطیس موردبررسی واقع شده است. سلولهای بنیادی مزانشیمی در معرض میدان الکتریکی و میدان الکترومغناطیس سینوسی پیوسته واقع شدند. پس از اعمال میدان، سلول ها به سلولهای بنیادی عصبی تمایزیافته و پسازآن نیز بیش از استروسیت ها و الیگودنروسیتها به نورونها تمایز یافتند. تمایز سلولهای مزانشیمی به نورون ها به فعال شدن مسیر سیگنالی (cAMP response element binding-protein (CREB نسبت داده شده است.
مکانیسم دقیقی برای نحوه اثر الکترومغناطیس بر تمایز سلولی شناخته شده نیست. بااینوجود برخی بررسیها از اثر الکترومغناطیس برافزایش غلظت گونه های واکنشی اکسیژن در سلول حکایت دارد. برخی مطالعات از ارتباط میان افزایش گونه های واکنشی اکسیژن و تعداد سلولهای تکثیرشده و تمایزیافته خبر میدهند.

ترمیم استخوان
درترمیم استخوان، میدانهای الکترومغناطیس پالسی موردتوجه واقع شده اند. میدانهای مغناطیسی در ایجاد پیوستگی میان استخوان و کاشتنی، افزایش تودهی استخوانی، افزایش میزان کلسیم و تسریع شکستگی های استخوانی مؤثر شناختهشده است. هردو گروه میدان های مغناطیسی استاتیک و دینامیک بر رفتار سلولهای پیش ساز استخوانی مانند سلولهای مزانشیمی، سلولهای ردهی استخوانی مانند MG63 و سلولهای نورمال استخوانی مؤثر شناختهشدهاند.

مکانیسم اثر الکترومغناطیس در بدن
میدانهای الکترومغناطیس قابلیت اثرگذاری بر واکنشهای بیوشیمیایی و رفتار مولکول های باردار در نزدیکی غشای سلولی را دارا میباشند. میدانهای مغناطیسی با اعمال نیرو بر مولکول های باردار در حال حرکت مانند یونها، تولید میدانهای الکتریکی در اجزای هادی، تغییر نرخ نفوذ مواد در غشا، تغییر زاویه ی پیوندها و تغییرات ساختاری پروتئینها بر رفتارهای سلولی اثر میگذارند. برخلاف میدانهای الکتریکی که به سبب خاصیت دیالکتریک غشای سلولی پوشیده میشوند، گرادیانهای مغناطیسی قابلیت نفوذ در لایه های زیرین بافتی و اثرگذاری بر ارگانلهای سلولی را دارا میباشند. نکته ی مهم در کاربرد الکترومغناطیس ایجاد آثار فیزیولوژی در محدودهی مشخصی از پارامترها است. برهم کنش میان سلولها و میدان الکترومغناطیس غالباً در خارج از غشای سلولی و گاهی در پروتئینه ای غشایی رخ میدهد.
یک حد آستانه برای برهمکنش میان میدان الکترومغناطیس و فعالیتهای آنزیمی وجود دارد. به عنوانمثال این آستانه برای Na-K-ATPase برابر باmG  3-2، برای cytochrome oxidase برابر باmG 6-5، برای  decarboxylase ornithine کمتر از mG20 و برای پروتئینهای استرس کمتر از mG8 است. رزونانس و پیوستگی عامل اصلی ایجاد آثار بزرگ با آستانه های کوچک است. مطالعات نشان داده است که ولتاژ الکتریکی به اندازه ی 1 میلی ولت پس از 10 ثانیه با عملکرد کمتر از 108 کانال یونی حاصل میشود. بنابراین میدانهای الکترومغناطیس خیلی قوی برای تحریک سلولها موردنیاز نیست.  میدان هایی در حدود پیکو و نانو تسلا با رزونانس مناسب برای تحریک سلولی کافی خواهد بود. اینکه چگونه و چه مکانیسم سلولی قادر به تبدیل این میدانهای کم انرژی به فرآیندهای سلولی باانرژی بیشتر است سؤالبرانگیز است. مکانیسمهای پیشنهادی برای این فرآیند به شرح زیر است:
الکترومغناطیس بر فرآیند جذب و اتصال یونها اثرگذار است. برهمکنش لیگاند-گیرنده در غشای سلولی
عامل مؤثر تأثیرات الکترومغناطیس بر سلولها شناختهشده است.
فرکانس لارمور، مکانیسمی محتمل برای انتقال سیگنالهای الکترومغناطیس است. در این تئوری تا زمانی که عامل نوسان کننده متصل است، فرکانس تحت تأثیر نویز گرمایی واقع نمیشود و فرکانس نوسان با مدت زمان اتصال نوسان کننده باردار تعیین میشود. بنابراین میدان مغناطیسی به کوچکی1تا 0.1 میلی تسلا تنها در صورتی که عامل نوسان کننده (یون متصل به گیرنده پروتئینی) تنها چند ثانیه به صورت متصل باقی بماند
توسط سلول شناسایی میشود. توپوگرافی مکان اتصال، ناحیه هیدروفوب را ایجاد میکند که در آن مولکول های دوقطبی مانند آب دفع میشوند. بنابراین در ناحیه اتصال، عامل متصل نواسانات کمی را تجربه میکند.
این مکانیسم عامل اصلی اتصال طولانی مدت یون کلسیم و پروتئینهای حد واسط آن محسوب میشود.
قانون فارادی مکانیسم پیشنهادی دیگر برای انتقال الکترومغناطیس است. بر اساس این قانون، میدان الکترومغناطیس قادر به ایجاد بار سطحی در غشای سلولی است. نیروی کلمبی ایجادشده در سطح سلول
قادر به تغییر شکل غشا و اسکلت سلولی است. درصورتیکه نیروی کلمبی بهاندازهی کافی بزرگ باشد اتصال مونومر اکتین بین اسکلت و غشای سلولی رخ میدهد و پس از پلیمریزه شدن آن تغییر شکل سلولی پایدارتر میشود. این تغییر شکل پروتئینهای غشایی را تغییر داده و منجر به فعال شدن مسیرهای سیگنالی میشود.

مکانیسم دیگر، رزونانس آنتنهای سطح سلول با فرکانسهای الکترومغناطیس است. این آنتنها بار الکتریکی را در انتهای آزاد خود نگهداشته و رزونانس آنها سبب حرکت بارهای سطحی و فعال شدن مسیرهای سیگنالی داخل سلولی میشود.

Avani_Electromagnetic202_2.jpg

شکل ۲. نمایش برهمکنش گیرنده های سطح سلول و موج الکترومغناطیس


شبیه سازی محرکهای الکترومغناطیس
اعمال میدان الکتریکی مستقیم:
 بسیاری از عملکردهای سلولی و بافتی در بدن انسان با سیگنالهای الکتریکی کنترل میشود. در اوایل قرن 18  استفاده از بار الکترواستاتیک برای درمان آسیبهای پوستی به کار گرفته شد. در سال 1983 پتانسیل الکتریکی در محدودهی10  تا 60 میلی ولت در نواحی مختلف بدن انسان اندازه گیری شد. پتانسیل و میدانهای الکتریکی اثرات متفاوتی بر سلولها اعمال میکنند. میدانهای الکتریکی کوچک میتواند مهاجرت جهتدار سلولی در سلولهای قرنیه، اپیدرم و اپیتلیال را باعث شوند. به علاوه اثراتی چون تنظیم فنوتیپ سلولهای اندوتلیال، بازسازی فیبرهای عصبی و کاربردهای ارتوپدی از دیگر اثرات سیگنالهای الکتریکی است. گالوانوتاکسی و الکتروتروپیسم از اثرات سلولی اعمال میدان الکتریکی مستقیم محسوب میشوند. گالوانوتاکسی هدایت سلولها در مکان خاص و الکتروتروپیسم جهتدهی سلولی در جهتی خاص است. میدان الکتریکی مستقیم در حفظ پلاریته بافتهای بدن به ویژه بافت اپیتلیال اثرگذار است.
در شرایط درون تنی و با اعمال میدان مستقیم با شدت 0.1 تا 10 ولت بر سانتیمتر بسیاری از سلولها مانند سلولهای عصبی، فیبروبلاست ها، کراتینوسیتها، کندروسیت ها و سلولهای اپیتلیال به سمت کاتد حرکت میکنند و تعداد کمی از سلولها مانند اندوتلیال قرنیه و گرانولوسیتها به سمت آند میروند. سرعت و جهت حرکت سلولها در میدان مستقیم به ولتاژ، گونهی سلولی و شرایط بستر کشت وابسته است.

اعمال میدان الکتریکی متناوب
اثرات سلولی میدان الکتریکی متناوب شدیداً به توان آن وابسته است. در توانهای پایین شناسایی اثرات سلولی دشوار است. درحالیکه میدانهای متناوب با شدت بالا اثراتی چون گرم کردن و آسیب غشای سلولی و حتی مرگ سلولی را به دنبال خواهند داشت. پالسهای الکتریکی کوتاه مدت میتوانند به صورت موقت و بدون اثر بر حیات پذیری سلولی حفراتی را در غشای سلولی ایجاد کنند که این امر اساس کار الکتروپریشن و الکتروفیوژن است.

اعمال میدان مغناطیسی
بررسی اثر تنشهای مکانیکی بر خواص الکتریکی استخوان نشان داده است که نیروی فشاری سبب ایجاد پتانسیل منفی در استخوان در استخوان میشود. پتانسیل منفی بازجذب بافت استخوانی را به دنبال دارد. درحالیکه نیروی کششی سبب ایجاد پتانسیل مثبت در استخوان و رشد بافت استخوانی میگردد. روش های متفاوتی برای تحریک الکتریکی بافت استخوانی وجود دارد. استفاده از جریان مستقیم در محدودهی 100-5 میلیآمپر، رشد بافت استخوانی را در پی داشت است. در این حالت یک الکترود داخل استخوان و الکترود دیگر در بافت نرم نزدیک به استخوان قرار داده میشود. روش دیگر جفتشدگی خازنی است. در این روش دو الکترود روی سطح پوست در دو طرف آسیب استخوانی قرار داده میشود. به کمک ولتاژ اعمالی در محدودهی 1تا 10 ولت و فرکانس 20 تا 200 کیلوهرتز رشد استخوانی با شدت 1تا 100 میلی ولت بر سانتیمتر افزایشیافته است. روش دیگر استفاده از سیمپیچ روی پوست اطراف ناحیه ی آسیب برای ایجاد میدان الکترومغناطیس است. تحریک رشد استخوان به کمک میدانهای مغناطیسی در محدودهی 0.01 تا 2 تسلا و میدانهای الکتریکی در محدودهی 1 تا 100 میلی ولت بر سانتیمتر اثبات شده است.
مکانیسم عمل انواع محرکهای الکتریکی به شرح زیر است:
جریان مستقیم با کاهش سطح اکسیژن و افزایش pH تکثیر استئوبلاستها را افزایش میدهد که سبب تسریع تشکیل کالوس استخوانی و بهبود شکستگی استخوان خواهد شد. در روش جفت شدن خازنی، افزایش میزان کلسیم داخل سلولی از طریق کانال های ولتاژی، افزایش ذخیرهی کالمودولین در سلول را سبب میشود که درنهایت باعث تسریع تشکیل کالوس استخوانی و بهبود شکستگی استخوان خواهد شد. در روش جفت شدن القایی، افزایش مستقیم میزان کلسیم داخل سلولی افزایش ذخیرهی کالمودولین در سلول را سبب میشود که درنهایت منجر به تسریع تشکیل کالوس استخوانی و بهبود شکستگی استخوان خواهد شد.
همهی انواع تحریکات الکتریکی منجر به افزایش ترشح فاکتورهای رشد میشوند. جریان مستقیم سبب افزایش بیان BMP و VEGF، جفتشدگی خازنی سبب افزایش بیان BMP و TGF-β1 و جفتشدگی القایی سبب افزایش بیان BMP، TGF-β1، IGF-2و PTH میشود. میدانهای الکترومغناطیس پالسی با فرکانس پایین، رشد رگی را سبب میشوند. بهعلاوه افزایش بیان مارکرهای استخوانی مانند Runx-2 بیان سایتوکینها و گیرندهای سلولی فعال در استخوانسازی و کاهش بیان مارکرهای چربی مانند PPARγ را در هنگام تمایز سلولهای بنیادی مزانشیمی سبب میشوند. سیمانهای مغناطیسی نیز بهبود قابلتوجه در چسبندگی سلولی و تمایز استخوانی را سبب شده اند.
بدون اعمال میدان مغناطیسی خارجی، مغناطیس از طریق مواد داربست نیز قابل انتقال است. کاربرد نانو ذرات مغناطیسی همراه ماده اصلی سبب انتقال سیگنالهای مغناطیسی به سلولها خواهد شد. استفاده از نانو ذرات مغناطیسی به عنوان حامل دارو و هدایت آنها به کمک میدان مغناطیسی خارجی توجه بسیاری را به خود معطوف ساخته است. همراهی نانو ذرات مغناطیسی با داربست اخیراً موردتوجه واقع شده است. اعمال میدان مغناطیسی سبب حرکت ذرات مغناطیسی در راستای گرادیان ایجادشده توسط میدان میشود. این حرکت اعمال نیروهای کششی و فشاری بر غشای سلولی و تغییر شکل اسکلت سلولی را به دنبال دارد. تغییرات مکانیکی توسط گیرندههای سطح سلول حس شده و به تغییر در میزان کلسیم و تغییر فعالیت protein kinase (MAPK) mitogen activated خواهد شد. این تغییرات نهایتاً فعالیت استئوسیتها و استئوبلاستها و تشکیل و عملکرد بافت استخوانی را کنترل میکند.

منابع:
-Hughes MP. Nanoelectromechanics in engineering and biology. Boca Raton: CRC Press; 2003.

-Gabriel S, Lau RW, Gabriel C. The dielectric properties of biological tissues, 2. Measurements in the frequency range 10 Hz to 20 GHz. Phys Med Biol. 1996;41:2251–2269.

-Jones TB. Electromechanics of particles. Cambridge: Cambridge University Press; 1995. Cambridge.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 29 شهریور 1397 00:16

Kudos! I enjoy it!
interactions for cialis cialis super kamagra free cialis best generic drugs cialis acquistare cialis internet cialis patentablauf in deutschland cialis bula cialis prezzo di mercato buy cialis sample pack generic cialis
چهارشنبه 14 شهریور 1397 03:10

You mentioned it effectively.
drugstore online reviews canadian pharmacys order canadian prescriptions online canadian pharmacy world discount canadian pharmacies online pharmacies canadian discount pharmacies in ocala fl canada pharmacies online prescriptions canadian pharmacy viagra brand drugs for sale in canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:06

Truly loads of good info!
vigra viagra purchase uk where can i buy generic viagra how to get prescription viagra online viagra order uk cheap viagra tadalafil buy viagra prescription online buy viagra online safely buy viagra safely online
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:34

Fantastic material. Kudos.
acquistare cialis internet comprar cialis 10 espa241a generic cialis at walmart cialis australian price only now cialis for sale in us wow cialis tadalafil 100mg cialis efficacit comprar cialis 10 espa241a costo in farmacia cialis what is cialis
یکشنبه 11 شهریور 1397 15:55

Amazing data, Cheers!
can i take cialis and ecstasy cialis italia gratis opinioni cialis generico cialis 20 mg best price import cialis cialis daily reviews bulk cialis wow cialis tadalafil 100mg tesco price cialis cialis generico postepay
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:16

Cheers, Good stuff!
online order viagra how to buy viagra cheap low price viagra how to get prescription viagra buy discount viagra viagra to buy uk buy generic viagra pills blue pill buy viagra online without prescription uk buy viagra discount
جمعه 7 اردیبهشت 1397 22:27

With thanks. I appreciate it!
cialis australia org side effects for cialis comprar cialis 10 espa241a cialis dosage amounts cialis sicuro in linea cialis 05 click now buy cialis brand cialis en 24 hora viagra vs cialis vs levitra cialis generico
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 14:04

Thanks. Ample forum posts!

generic viagra online usa viagra cheap levitra uk online viagra where to buy viagra on line do you need a prescription to buy viagra viagra pharmacy levitra viagra cheap online uk buy viagra pill where can i buy viagra uk can you buy viagra without a prescription
شنبه 18 فروردین 1397 05:46

Good info. Kudos!
pastillas cialis y alcoho cialis 5 effetti collaterali cialis 5 mg effetti collateral preis cialis 20mg schweiz cialis side effects dangers 200 cialis coupon cialis 5 mg funziona cialis alternative rx cialis para comprar how do cialis pills work
دوشنبه 28 اسفند 1396 10:00

This is nicely said. .
cialis online nederland cialis generico opinioni cialis generico overnight cialis tadalafil side effects of cialis cialis without a doctor's prescription buy cialis cheap 10 mg cialis sale online cialis professional from usa tesco price cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :