تبلیغات
The Medical Radiation Engineering - کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1
 
The Medical Radiation Engineering
Nuclear for peace...
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهدی
مطالب اخیر
آرشیو وبلاگ

کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1

نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com

کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1دریافت فایل - 383KB

اهمیت و کاربرد روزافزون حداقل یکی از روش های تصویربرداری پزشکی برای تشخیص محرز بیماری، امروزه بر کسی پوشیده نیست. در این میان روش های تصویربرداری پزشکی هسته ای، جایگاه ویژه و ارزشمندی یافته اند که با بکارگیری علوم و فنون جدید از محدوده تنگ کاربرد آن در گذشته به در آمده و در بررسی ساختمان و کار اغلب بافت ها و اندام های بدن، آزمون های متعدد و گوناگونی اجرا می کنند. ویژگی اصلی به کارگیری این روش تصویربرداری در نحوه نمایش خصوصیات فیزیولوژیکی و داینامیکی دستگاه های بدن است که سایر روش های تصویربرداری یا آن را نمایش نمی دهند و یا نمایش آن، کاری مخاطره آمیز و تهاجمی برای بیمار است (مثل پیگیری کلیه پیوندی، بیماری قلبی و غیره).

در هر یک از روش های تصویربرداری ازجمله تصویربرداری هسته ای اطمینان از کارکرد صحیح و دقیق دستگاه از ضروریات اولیه به کارگیری آن است و هرگونه نقص و اختلال در کار دستگاه نسبت به شرایط صحیح و تعریف شده، محصولی را در پیش روی پزشک قرار می دهد که موجب گمراه شدن وی در تفسیر صحیح آزمون انجام شده می گردد و چه بسا این مورد مهم، نتایج و پیامدهای شومی را برای بیمار به دنبال داشته باشد. علاوه بر این در پزشکی هسته ای، مواد رادیو داروی تزریقی(Radiopharmaceuticals) به علت گسیلندگی پرتوهای زیان آور نیاز به حساسیت و توجه بیشتری دارند که اهمیت کارکرد صحیح و دقیق این دستگاه ها را صد چندان می نماید به طوریکه عدم رعایت اصول آن، بیمار، کارکنان و در مفهوم کلی جامعه را دچار مخاطره می نماید. به همین منظور جهت حصول اطمینان از کارکرد صحیح دستگاه ها، آزمون های متعدد و گوناگونی تحت عنوان برنامه های کنترل کیفی انجام می گیرد تا به کمک آن بتوان در جهت رفع نقص های احتمالی تسریع به عمل آورده و نیز از صحت نتایج به دست آمده در آزمون های کلینیکی اطمینان یافت.
آزمون های کنترل کیفیت به منظور آشکار کردن مشکلات موجود، قبل از تاثیر بر روی تشخیص های پزشکی، همچنین اطمینان از ایمنی بیمار انجام می گیرد. به طور کلی استانداردهای طبابت و در برخی موارد، آژانس های نظارتی ملزم می کنند که این آزمون ها برروی این دستگاه ها انجام شود. اصطلاح کنترل کیفی بیشتر اشاره به آزمون هایی دارد که برای تعیین مشکلات تجهیزات انجام می شوند و تنها یک بخش از تضمین کیفیت یعنی سیستمی است که برای تعیین مشکلات، پیشنهاد راه حل ها و ارزیابی نتایج برای دستیابی به سطوح مطلوب عملکرد طراحی شده است.
به طور كلی آزمون های كنترل كیفی در پزشكی هسته ای را می توان به
دو دسته تقسیم كرد:
آزمون های دوره ای و آزمون پذیرش.
در برخی موارد نیز بعضی از آزمون ها به طور موردی انجام می شود.
هدف از انجام آزمون های دوره ای، پی بردن به تغییرات عملكرد دستگاه نسبت به مقادیر مرجع است. مقادیر مرجع عموماً بر پایه اندازه گیری جامع و كامل مشخصات دستگاه، بلافاصله پس از نصب و در مرحله انجام آزمون های پذیرش به دست می آید.
 انجام آزمون پذیرش از دو نظر حائز اهمیت است.
 بررسی مشخصات دستگاه و مقایسه با مقادیر ادعا شده توسط سازنده
بسیاری از مقادیری كه به عنوان مشخصات دستگاه توسط سازنده ادعا می شود عملاً قابل حصول نیست و نمی تواند به عنوان مرجع در آزمون های بعدی به كار گرفته شود. زیرا این مقادیر در شرایط استاندارد كارخانه به دست می آید كه با شرایط یك بخش پزشكی هسته ای لزوماً یكسان نیست. بعلاوه پس از انجام آزمون اولیه توسط سازنده در محل تولید، قطعات دستگاه برای بسته بندی مجزا شده و پس از انتقال به مكان مورد نظر مجدداً به یكدیگر اتصال می یابد. طی دوره انتقال و در اثر عوامل مختلف ممكن است دستگاه دچار آسیب های كوچك و بزرگ شود. شرایط محل نصب، زاویه آن نسبت به میدان مغناطیسی زمین، بررسی شرایط میدان های مغناطیسی حاصل از سایر دستگاه های پیرامون دستگاه پزشکی هسته ای و مهارت نصب كننده می توانند به طور محسوس در كارایی دستگاه تاثیر داشته باشد. از این نظر آزمون پذیرش بررسی و اندازه گیری مشخصات عملی دستگاه با مشخصات ادعایی سازنده است. مشاهده هر نوع انحراف از این مقادیر مرجع در آزمون های بعدی نشانگر مشكلی است كه باید به آن رسیدگی شود. معمولاً انحراف ناگهانی از مقادیر مرجع اگر ناشی از اشتباه در محاسبات نباشد، نشانگر مشكل های كوچك اما با اهمیت هستند كه توسط پزشک یا مهندس سرویس دستگاه قابل رفع است. در حالی كه انحرافات تدریجی عموماً بیانگر مشكلات بزرگ در آینده است كه نیاز به اقدامات پیشگیری كننده را گوشزد می كند.

ثبت مقادیر مرجع برای آزمون های دوره ای
شاخص های یك دستگاه به صورت مطلق معنی مشخصی را تداعی نمی کند و كمتر مورد توجه قرار می گیرد. برای مثال غیر یكنواختی 4% برای یك دستگاه می تواند مطلوب و برای دستگاه دیگر نشان از استحاله یا زوال تدریجی باشد. بدون داشتن مقادیر مرجع نمی توان در مورد یك آزمون نتیجه گیری قطعی کرد. مقادیر مرجع باید در مرحله انجام آزمون پذیرش بدست آید.
انجام آزمون پذیرش در مورد دستگاه های بازسازی شده از اهمیت صد چندان برخوردار است. این دستگاه ها عملاً به صورت وضعیت موجود فروخته می شود و مشخصات اولیه كه توسط سازنده اصلی عنوان شده به هیچ وجه نمی تواند مورد استناد قرار گیرد. تنها با انجام آزمون پذیرش است كه خریدار از مشخصات واقعی دستگاه اطلاع می یابد. باید به این نكته بسیار مهم توجه داشت كه پنهان كردن برخی عیوب دستگاه از كاربر كار چندان مشكلی نیست.
در ادامه پس از بررسی ابزارها و تجهیزات پزشکی هسته ای به بررسی فانتوم های مورد استفاده در کنترل کیفی پزشکی هسته ای و بعد از آن به آزمون های کنترل کیفیت این دستگاه ها می پردازیم. 

ابزارهای پزشکی هسته ای
برای جستجو، اندازه گیری و ثبت پرتوهای گاما از ابزارهای متعددی استفاده می شود. در ادامه این بحث راجع به انتخاب ابزار مناسب و شاخص های هر ابزار صحبت می شود.

سنجش گر محیطی (Survey meter)
از سنجش گرهای محیطی برای اندازه گیری آهنگ پرتوگیری استفاده می شود که از مهم ترین نوع این دستگاه ها می توان به شمارشگر گایگرمولر (GM or Geiger-Müller counter) اشاره کرد (شکل1). کنتور گایگر مولر که به نام کنتور گایگر هم خوانده میشود، در واقع یک نوع لامپ شمارش پرتوها بوده که برای تشخیص و اندازه گیری شدت ذرات تابش شده طراحی شده است. یعنی با یونیزه کردن گاز در فشار پایین و در لامپ گایگر، ذرات آلفا و بتا یا اشعة گاما را اندازه میگیرد.
معمولاً از کنتور گایگرمولر برای اندازه گیری مقدار آلودگی های رادیواکتیویته استفاده می شود. این دستگاه وسیله مناسبی برای این منظور است زیرا زمان جواب دهی آن نسبتاً سریع بوده و به علت دارا بودن مقیاس های متعدد می تواند طیف وسیعی از دوزها را کشف کند. بر طبق مقررات کمیته نظارت هسته ای ایالات متحده NRC، یک سنجش گر محیطی باید دوز تماسی از 0.1 میلی رم در ساعت (یک میکروسیورت در ساعت) تا 100 میلی رم در ساعت (یک میلی سیورت در ساعت) را تجسس کند. یک کنتور گایگرمولر به خوبی دارای این توانایی است. این کنتور ممکن است دارای پروب با یک پنجره انتهایی یا پروب Pancake باشد. پروب با پنجره انتهایی (شکل2) فقط قادر است ناحیه ای که مستقیماً در جلوی آن قرار دارد شمارش نماید در حالی که پروب Pancake (شکل3) می تواند محوطه وسیع تری را جهت آلودگی تجسس کند. کنتور گایگرمولر به اندازه دیگر دستگاه سنجشگر محیطی بنام اتاقک یونیزاسیون پرتابل (Ionization chamber) دقیق نیست ولی حساسیت بیشتری در جستجوی اشعه دارد. زمان جواب دهی اتاقک یونیزاسیون طولانی تر است و لذا محاسبه دوز تماسی بر مبنای داده های بیشتری استوار بوده و به همین جهت دقیق تر است. این وسیله به شمارشگر گایگرمولر که آهنگ پرتوگیری بالاتری را اندازه گیری می کند ارجحیت دارد. محفظه یا اتاقک یونیزاسیون (شکل4) برای آشکارسازی اشعه های پرشدت مناسب است. نوع قابل حمل این دستگاه برای بیمارانی که پرتودارو دریافت کرده اند مفیدتر از بقیه است خصوصاً اگر که بیمار دوز درمانی دریافت کرده باشد.

 

DerakhshanNiya_qc185_1.jpg

شکل1. Geiger-Müller counter

 

 

DerakhshanNiya_qc185_2.jpg

شکل2. End Window Probe

 

 

DerakhshanNiya_qc185_3.jpg

شکل3. pancake probe

 

 

DerakhshanNiya_qc185_4.jpg

شکل4. Ionization chamber Survey Meter


شمارنده چاهی (Well Counter)
این دستگاه شامل یک کریستال سدیم آیداید فعال شده با تالیوم (Tl)NaI است که قادر است مقادیر جزئی رادیواکتیویته را جستجو کند. کارایی آن بطور قابل توجهی بیش از یک دوربین گاماست. دراین دستگاه نمونه رادیواکتیو برای مثال رادیو داروهای تزریقی در داخل یک محفظه چاه مانند قرار داده می شود که اطراف آنرا یک کریستال ضخیم سیلندری شکل احاطه کرده است (شکل5). حساسیت شمارشگر چاهی محدودیت هایی را در استفاده از آن ایجاد می کند زیرا اکتیویته بالاتر از 2 میلی کوری (74 کیلوبکرل) می تواند سبب از دست رفتن همزمان (coincidence loss) شود. زمانی که تعداد زیادی فوتون با کریستال برخورد نمایند در زمان مرده دستگاه تعداد زیادی از آنها از دست رفته و شمارش نمی شود. اگر میزان شمارش خیلی بالا باشد دستگاه دچار فلج خواهد شد. از شمارشگر چاهی برای انجام wipe test جهت رفع آلودگی مختصر رادیواکتیو استفاده می شود. این دستگاه قابلیت کشف رادیواکتیو جزیی زیر حد پس زمینه را دارد که با یک شمارشگر گایگرمولر تجسس می شود. همچنین از آن می توان برای شمارش خون، پلاسما، و ادرار بیماران استفاده کرد یا برای انجام تست هایی مثل اندازه گیری حجم خون استفاده کرد.

DerakhshanNiya_qc185_5.jpg

شکل5. Well Counter

پروب جذب (Uptake probe)
از پروب جذب برای اندازه گیری رادیواکتیویته در داخل بدن بیمار استفاده می شود. این دستگاه دارای یک کریستال سدیم آیداید فعال شده با تالیوم است و ممکن است به همان اسپکترومتری متصل باشد که شمارنده چاهی از آن استفاده می کند. همانطور که در شکل 6 مشخص است معمولا بیمار به فاصله چند اینچ از انتهای کولیماتور پروب جذب قرار می گیرد تا مطمئن باشیم که تمام تیروئید در میدان دید آن قرار دارد (غده تیروئید پروانه ای شکل بوده و در قسمت عرضی حنجره در جلو گلو قراردارد).

 

DerakhshanNiya_qc185_6.jpg

شکل6.  Uptake probe


سنجشگر دوز (Dose Calibrator)
این دستگاه یک اتاقک یونیزاسیون است که رادیواکتیویته را در مقیاس کوری یا بکرل به جای شمارش در واحد زمان (cpm) اندازه گیری می کند (شکل7). این دستگاه با دقت تمام، اکتیویته های در حد 30 میکرو کوری را به همان خوبی اکتیویته های در حد کوری اندازه گیری می کند. دوز کالیبراتور به آسانی فوتون های گاما را تجسس می کند ولی برای اندازه گیری اشعه β حساسیت کمتری دارد زیرا فقط اشعه β با انرژی بالا قادر به عبور از دیوارهای حفره کریستالی آن است.

DerakhshanNiya_qc185_7.jpg

شکل7. Dose Calibrator

دوربین گاما
(Gamma Camera)
دوربین سنتیلاسیون انگر یک وسیله انتخابی استاندارد برای تصویربرداری استاتیک و داینامیک از توزیع هسته های رادیواکتیو است. از زمان معرفی تجاری آن در 1964 تاکنون در همه ابعاد عملکردی، از جمله میدان دید، یکنواختی، تفکیک فضایی، تفکیک انرژی و توانایی شمارش از آهنگ های تابشی زیاد، به طور شگفت آوری توسعه یافته است.
اولین دوربین گاما توسط Hal Anger  در 1956 و با استفاده از کریستال سنتیلاسیون یدورسدیم  (Sodium iodide-NaI)با ضخامت 0.25 اینچ و قطر 5 اینچ و با 7 فتومولتی پلایر ساخته شد، نمونه تجارتی آن در 1960 و با کریستال ضخیم تر (0.5 اینچ) ارائه گردید. در 1963 ابعاد کریستال به 11.5 اینچ و تعداد فتومولتی پلایر(PMT)ها به 19 افزایش یافت. امروزه در دستگاه های جدید ضخامت از 0.25 تا 0.75 اینچ و قطر آنها تا 24 اینچ و تعداد فتومولتی پلایرها تا 91 افزایش یافته است.در سال های اخیر از نیمه هادی هایی نیز به عنوان آشکارساز استفاده شده است که معمول ترین آن ها آشکارسازهای نواری متشکل از سیلیکون، موادی بر پایه Ge یا ژرمانیوم، کریستال های CdTe (کادمیوم تلوراید) و جدیدترین آنها از CdZnTe با عنوان CZT است (compound of cadmium zinc and tellurium) .
درحالی که سایر وسایل تصویربرداری با اشعه گامای کم انرژِی (مانند تقویت کننده های تصویر، آشکارسازهای نیمه هادی یا اتاقک های تناسبی حساس به پوزیترون) کشف می شد، اصلاحات در دوربین گاما آن را به عنوان یک وسیله انتخابی برای طیف وسیعی از مطالعات کلینیکی حفظ کرد. پیشرفت های اخیرعلاوه بر توسعه مستمر عملکرد و پایداری آشکارساز، برروی افزایش حساسیت، بالا بردن کیفیت تصویر و استفاده از کامپیوترهای بسیار قوی برای آنالیز و نمایش تصاویر متمرکز شده است. امروزه عملکرد دوربین در بسیاری از سیستم های جدید کاملاً به کامپیوتر وابسته است.
شمای ساده ای از اجزای اصلی دوربین گاما در شکل 8 نشان داده شده است.  در این دوربین هر تصویر، نحوه توزیع هسته های رادیواکتیوی که در مقابل آشکارساز قرار گرفته است نشان می دهد. پرتوی گامای تابشی با عبور از میان روزنه های کولیماتور به آشکارساز می رسد. هر فتون اشعه تابشی در نقطه برخورد با کریستال NaI، تولید سنتیلاسیون می کند. فتون های نور مرئی و ماوراء بنفش تولید شده به تمامی اطراف منتشر و به تعدادی از فتومولتی پلیرها که نزدیک تر به آن هستند می رسد. مقدار نور رسیده به هر فتومولتی پلیر و بنابراین دامنه پالس خروجی از آن به طور معکوس متناسب با فاصله آن از مرکز سنتیلاسیون و یا نقطه ورود اشعه است. این نور توسط کانال های نوری جمع شده و در بسیاری از دوربین های جدید که دارای کانال نوری نیست، مستقیماً با استفاده از آرایشی از فتومولتی پلیرها به صورت پالس های الکتریکی آشکار می شود. مدار منطقی موقعیت، با استفاده از این پالس ها، مرکز توزیع نور را مشخص کرده و سیگنال های موقعیت ذره ورودی را به صورت سیگنال های x , y به وجود می آورد. خروجی تمام فتومولتی پلیرها در مدار دیگری جمع شده و پالس Z را به وجود می آورد که دامنه آن متناسب با انرژی کل جذب شده از اشعه هنگام ایجاد سنتیلاسیون است. با استفاده از این سیگنال می توان صرفا برخوردهای فتوپیک تابش هایی را که دارای انرژی مورد نظر هستند برای بررسی های بعدی انتخاب و اطلاعات موقعیت آن را ثبت کرد. بنابراین هر تصویر، از ثبت موقعیت مکانی فتون های عبوری از کولیماتور که برروی کریستال ایجاد فتوپیک کرده اند، تشکیل می شود. سیگنال های موقعیت و انرژی با پروسسورهای دیجیتالی برای رفع نواقص کریستال، تغییرات در مجموعه فتومولتی پلایرها و مدارات منطقی موقعیت اصلاح می شوند. آنگاه سیگنال های موقعیت توسط مدارات الکترونیکی نسبت (Ratio circuit) بر سیگنال انرژی تقسیم می شود تا اندازه تصویر مستقل از انرژی اشعه گامای تابشی باشد.
نهایتا پس از ثبت تعداد زیادی از اطلاعات موقعیت ذرات تابشی، تصویری از توزیع هسته های رادیواکتیو برروی سیستم نمایش ایجاد می شود. مدارات خاصی بطور اتوماتیک تیوب های فتومولتی پلایر را تنظیم و اثرات drift و فرسوده شدن قطعات الکترونیکی را به حداقل می رساند.
در گذشته ساده ترین نوع دستگاه خروجی تصویر (image output device) متشکل از یک تیوب اشعه کاتودیک با قدرت تفکیک زیاد CRT، با اتصال به دوربین پولاروید و یا حافظه دیجیتالی بوده است. در این سیستم ها از سیگنال x و y برای تغییر مکان اشعه اسیلوسکوپ به مکانی که مشخص کننده سنتیلاسیون اصلی است استفاده می شد و باعث ایجاد یک نقطه کوچک برروی صفحه برای مدت کوتاهی می شد. نقطه ها برروی فیلم پلاروید برای مدت و یا تعداد شمارش از قبل تنظیم شده ای ثبت و توزیعی را بوجود می آورد که مشخص کننده توزیع تابشی موجود درمقابل کریستال بود. در دستگاه های مدرن امروزی اغلب تصاویر بوسیله اطلاعات دیجیتالی در کامپیوتر بازسازی شده و در حافظه آن ثبت می شود همچنین نمایش آن در هر لحظه برروی صفحه مانیتور و همچنین گرفتن کپی از آن در هر مرحله امکان پذیر است. 

 

DerakhshanNiya_qc185_8.jpg

شکل8. بلوک دیاگرام دوربین گاما


امروزه گاماکمرا به شکل های متفاوتی عرضه می شود و ممکن است دارای یک، دو، یا سه دتکتور(Head) باشد. بعضی از مدل ها برای تصویرگیری تمام بدن ساخته شده و بعضی دیگر قابل حمل است. بسیاری از مدل های آن قادر به انجام SPECT نیز است. انتخاب تصویربرداری مسطح (Planar) نسبت به تصاویر توموگرافیک (SPECT) بستگی به هدف از انجام اسکن و زمان موجود دارد. تصاویر پلانار برای بسیاری موارد مناسب و کافی هستند. اگرچه که SPECT دارای حساسیت بالاتر و قدرت تفکیک بیشتری بوده و به خصوص در افتراق ضایعاتی که در عمق بافت قرار دارند یا جداسازی نواحی که با تصویر سایر اعضا همپوشانی می شوند حائز اهمیت فراوان است.  با توجه به اینکه در SPECT یک عضو و یا تومور از جهات مختلف تصویربرداری می شود لذا محل دقیق ضایعه و اندازه آن بهتر مشخص می شود. جمع آوری تصاویر SPECT زمان بر هستند به همین جهت اگر بیمار حین تصویربرداری راحت نباشد احتمال تکان خوردن وی و ایجاد آرتیفکت ناشی از حرکت افزایش می یابد. 
فاصله بیمار از دتکتور در تصاویر پلانار، تصاویر تمام بدن و نیز SPECT بر قدرت تفکیک آن موثر است. در موقع جمع آوری تصاویر تمام بدن در طول حرکت دتکتور، لازم است که این فاصله را به حداقل رساند. فاصله دتکتور و مریض در برخی تصاویر SPECT زیاد است و مشکل ساز می شود و ممکن است در اسکن هایی مثل اسکن قلب در بعضی حالات فاصله کم و در بعضی دیگر زیاد شود. فاصله Head تا مرکز چرخش (COR) باید ثابت باشد وگرنه بازسازی تصاویر مشکل ساز خواهد بود. بعضی از دستگاه های گاماکمرای SPECT دارای این توانایی هستند که با بدست آوردن حدودی از بدن بیمار یا چرخش Head دستگاه در یک مدار بیضی شکل سبب می شوند تا دتکتور نسبت به بیمار در حالات مختلف قدامی، خلفی و جانبی در کمترین فاصله ممکن قرار گیرد.

PET (Positron Emission Tomography)
PET را می توان با دستگاه های گاماکمرا که به طور خاص برنامه ریزی شده اند انجام داد یا اینکه توسط خود دوربین PET که اساساً به همین منظور طراحی و ساخته شده است تصاویری با کیفیت به مراتب بالاتر تهیه کرد. تکنولوژی PET به سرعت درحال پیشرفت است که با استفاده از کریستال های متنوع انجام می شود. کریستال های این کار باید ضخیم تر و متراکم تر از آنهایی باشند که در گاماکمرا به کار می رود و هدف از آن متوقف کردن فتون های با انرژی 511 کیلوالکترون ولت است که در اثر برخورد پوزیترون ایجاد می شود. کیفیت و قدرت تفکیک تصاویر PET بالاتر از SPECT است خصوصاً اگر ضایعه در عمق بدن قرار گرفته باشد.

شاخص های دوربین گاما
کولیماتورها

قدرت تفکیک تصویر، حساسیت و بزرگنمایی را می توان به وسیله کولیماتورهای مختلف تقویت کرد. انرژی آزاد شده توسط یک پرتودارو نیز برروی انتخاب کولیماتور موثر است. خصوصیاتی که برروی عملکرد کولیماتور تاثیر می گذارند عبارت از: اندازه سوراخ ها، ضخامت دیواره بین سوراخ ها، طول ستون و درجه مایل بودن سوراخ های آن است. شکل 9 ساختمان چهار نوع کولیماتور استاندارد را نشان می دهد و اینکه هرکدام چگونه بر اندازه تصویری که برروی کریستال نقش می بندد موثر است.
در واقع نقش اصلی کولیماتور آن است که با جذب پرتوهای گامایی که در امتداد روزنه های آن نیست، تصویری از نحوه توزیع هسته های رادیواکتیو را برروی کریستال سنتیلاتور ایجاد کند. اولین دوربین ها دارای کولیماتورهایی از نوع سوراخ سوزنی بودند که امروزه از این کولیماتورها به دلیل حساسیت کم ناشی از اندازه کوچک دیافراگم آن، در تصویربرداری از ارگان های کوچک مانند تیروئید و یا غدد اشکی استفاده می شود.
در سیستم های تصویربرداری، معمول ترین نوع کولیماتور برای ارگان های بزرگ تر، کولیماتورهایی است که از روزنه های مستقیم با محورهای موازی تشکیل شده است. در این کولیماتورها که دارای حساسیت بیشتری است، تصویر توزیع هسته های رادیواکتیو برروی آشکارساز بدون بزرگنمایی ایجاد می شود. این کولیماتورها می توانند برای دستیابی به قدرت تفکیک فضایی و حساسیت مناسب با نیازهای بسیار متنوع کلینیکی و همچنین کارآیی بیشتر فتون ها در هسته های رادیواکتیو مختلف، توسعه یابند.   
برای تصویربرداری از ارگان های بزرگتر از ابعاد کریستال، از کولیماتورهای با روزنه واگرا استفاده می شود. در این کولیماتورها روزنه ها به گونه ای آرایش یافته اند که در نقطه ای در پشت آشکارساز متمرکز می شود و بنابراین سبب کوچک تر کردن تصویر و کاهش راندمان آشکارسازی می شوند. این کولیماتورها در ابتدا برای قرار دادن ارگان های بزرگ مانند کبد، طحال، یا هردو ریه در مقابل دوربین با میدان دید کوچک توسعه یافته است.
برای تصویربرداری از ارگان های کوچک اغلب از کولیماتورهای روزنه همگرا استفاده می شود. این کولیماتورها مشابه کولیماتورهای روزنه واگرا هستند با تفاوت اینکه روزنه ها در نقطه ای در جلوی آشکارساز متمرکز می شود. این قبیل روزنه ها تصویر هر شییء را برروی صفحه تصویر با بزرگنمایی ایجاد می کند. این نوع کولیماتورها بخاطر بهره گیری از سطح بیشتر کریستال، راندمان آشکارسازی را برای قدرت تفکیک فضایی یکسان، درمقایسه با روزنه موازی، افزایش می دهد. همچنین قدرت تفکیک و حساسیت بهتری از کولیماتورهای مشابه با روزنه موازی دارد. 

 

DerakhshanNiya_qc185_9.jpg

شکل9. ساختمان چهار نوع کولیماتور استاندارد


A)  کولیماتور سوراخ(روزنه) موازی
B)کولیماتور روزنه همگرا
C)کولیماتور سوراخ سوزنی
D)کولیماتور با روزنه واگرا

تنظیم Pulse height analyzer
در گاماکمرا از یک خط مرکزی و یک پنجره برای انتخاب انرژی ای که می باید قبول شود استفاده می کنند. انرژی عمده هر رادیونوکلوئید فتوپیک نام داشته و به عنوان خط مرکزی استفاده می شود و اندازه پنجره توسط درصدی از انرژی در دوطرف خط مرکزی تعیین می شود. مثلا یک پنجره 20% برای تکنسیوم  (Technetium-99m یک رادیوایزوتوپ پرمصرف در پزشکی هستهای است) از یک خط مرکزی 140 کیلوالکترون ولت استفاده می کند و شامل انرژی هایی است که بین 126 و 154 کیلوالکترون ولت قرار می گیرند (140 ± 10%). دراین صورت پنجره 20% برای اشعه گامای ایندیوم 111 (111In) با انرژی 245 کیلوالکترون ولت برابر با عرض 48 کیلوالکترون ولت می شود (یعنی 245keV ± 10% = 221-269 = 48 keV ).
لازم به ذکر است که هرقدر پنجره عریض تر شود، حساسیت بالا خواهد رفت.

اندازه ماتریکس و mode حافظه
اکثریت دوربین هایی که امروزه به کار می رود مجهز به کامپیوتر است. شمارش یا کانت هایی که در طول مطالعه جمع آوری می شود در حافظه کامپیوتر ذخیره می شود. کریستال دوربین از لحاظ الکترونیکی به یک ماتریس شامل تعداد زیادی نواحی تقسیم می شود که هر کدام یک pixel نام دارد. هر پیکسل محلی جداگانه در حافظه کامپیوتر دارد. در شروع جمع آوری تصاویر، تمام محل های ذخیره دارای عدد صفر هستند زمانی که در یک نقطه بخصوص کریستال یک کانت کشف می شود، محل ذخیره مربوط به آن نقطه در حافظه کامپیوتر، از عدد صفر به عدد یک تغییر می کند. در پایان مرحله جمع آوری تصاویر، هر محله ذخیره دارای یک عدد می شود که نمایانگر تعداد شمارشی است که مربوط به آن محل در کریستال است.
اندازه ماتریکس، یعنی تعداد پیکسل هایی که برای دریافت یک تصویر به کار می رود. برای به دست آوردن تعداد کل پیکسل هایی که برای جمع آوری یک تصویر لازم است به آسانی از عمل ضرب استفاده می شود. مثلاً تعداد پیکسل های یک ماتریس 64×64 برابر 4096 است. به طورکلی هرچقدر که ماتریکس بزرگتر باشد (تعداد پیکسل بالاتر باشد) قدرت تفکیک فضایی یا رزولشن بهتر خواهد بود.
حداکثر تعداد کانتی که در یک پیکسل جا می شود بستگی به تعداد bit در هر پیکسل دارد که خود آن بستگی به mode یا سبک حافظه دارد. هر bit بطور اساسی یک سویچ on/off است. تعداد on/off تعداد شمارشی را که می تواند در یک پیکسل ثبت شود تعیین می کند و محاسبه آن با 2x است که در آن x همان تعداد بیت و 2، نشان دهنده switching است که یا on یا off باشد.سبک حافظه یا memory mode ممکن است به سبک byte یا سبک word باشد. یک byte شامل 8 bit و یک word شامل 16 bit است. بنابراین یک word برابر با 2 byte است.یک byte می تواند حداکثر 28  یا 256 کانت داشته باشد ویک word می تواند 216 یا 65536 کانت باشد. Byte mode  زمانی استفاده می شود که بیش از 256 کانت در یک پیکسل  کسب نمی شود. اگر تعداد کانت فراتر از این محدوده رود از word mode  باید استفاده شود.

شاخص های SPECT
در یک پروتکل SPECT شاخص های زیر باید تعیین شود:
زمان هر نمایش (Time per projection)، زمان کل تصویربرداری (Total acquisition time)، درجه چرخش هد دستگاه از یک توقف تا توقف بعدی (Degree per step) و درجه چرخش هد برای کل زمان اسکن(Degree of rotation).
می باید مقدار کافی کانت درهر نمایش وجود داشته باشد تا بدین وسیله signal to noise ratio خوبی داشته باشیم. هرچقدر که اکتیویته بالاتر باشد، زمان لازم برای هر نمایش کمتر خواهد بود. هر چقدر که تعداد نمایش ها بیشتر باشد، رزولوشن بالاتری خواهیم داشت زیرا لوکالیزاسیون (Localization) اکتیویته با هر مرحله بهتر می شود. اگرچه باید تعادلی بین تعداد نمایش ها و زمان هر توقف باشد زیرا برحسب واقعیت، زمان جمع آوری تصاویر با توانایی همکاری بیمار نسبت داشته و همچنین با تعداد تصویرهایی که برای دوربین درنظر گرفته شده است مناسب است. محل قرار گرفتن عضو مورد نظر درجه چرخش را تعیین می کند که از 180 درجه تا 360 درجه متفاوت است. اکثریت تصاویر SPECT در یک چرخش 360 درجه انجام می شود.

برخی از منابع مورد استفاده
1- گزارش شاخص ارزیابی علوم پزشکی هسته ای ایران، انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران، گروه علوم پزشکی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
2- کتاب مروری بر فیزیک پزشکی هسته ای، محسن حاجی زاده صفار، نشر دانشگاه علوم پزشکی مشهد
3- كنترل كیفی و كالیبراسیون دستگاه های دز كالیبراتور RAMS 88 ساخته شده در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای و ایجاد پروفایل اطلاعات عملكرد دستگاه های فوق، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک هسته ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، علی اصغر سردار پور
4- کتاب مروری بر تکنولوژی پزشکی هسته ای نوشته Ann M..Sreves دانشیار دانشگاه بیرمینگهام آلاباما-آمریکا، مترجمین دکتر منصور موحد و دکتر سپیده حکمت؛ اعضای هیئت علمی گروه پزشکی هسته ای دانشگاه علوم پزشکی تهران.
5- کتاب کنترل کیفی در تصویربرداری پزشکی، دکتر گهرویی و دکتر بهروزکیا
6-بررسی شرایط سیستم تصویربرداری دوربین گاما و بهینه سازی کیفیت تصویر آن در پزشکی هسته ای، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک پزشکی دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس، اکبرعلی  اصغرزاده
7-تاثیر میدان مغناطیسی زمین بر عملکرد دستگاه های تصویر برداری پزشکی هسته ای، سمیرا رسانه و همکاران، فصلنامه علمی  پژوهشی دانشگاه علوم پزشكی لرستان
8- مقایسه آزمون های پذیرش در چهار نوع دستگاهSPECT  نصب شده در تهران، احمد بیطرفان رجبی و همکاران، مجله پزشكی هسته ای ایران





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 10 مرداد 1398 13:11

You mentioned that fantastically.
online canadian discount pharmacies Canadian Pharmacy USA canadian pharmacy online 24 canada medications buy canada online pharmacies for men canadian pharmaceuticals nafta cialis from canada canadian pharmacy cialis best canadian mail order pharmacies canadian pharmacys
پنجشنبه 3 مرداد 1398 23:54
Millions of males within the humanity desire a
more impressive organ furthermore the simplest, greatest opportinity for it is to take a male member
magnification supplement. Male member bulge tablets have become admired
as it is extremely simple employment, the thing
you want to do is there truthful drop the capsule with that’s that.
And in addition due to shows all the signs they include.

This statistics spreadsheet musicals just how the common male organ size varies commencing voters en route for realm.
The length occurred quantified wearing sagging public moreover persons occur
explored who have been satisfied with his or her penis sizing
in addition to didn't have running manhood magnification worked:

We gone over the top penis bulge product with the aim of occur obtainable ready right now there.
Think liberal to prove them impossible in addition to work out
what one is the greatest to suit your needs.
The following a single would be the acute manhood swelling supplement.
Those include the supplements with the intention of usually do not send something with regards to penile bulge yet don't end the customers any destroy moreover.
A person don’t pick up any activist or else bad effects since using up
them. You buy them now an answer to having the sizing regarding your own trances, cling on to getting
them, and another day of the week bringing to fruition in which you’re
contracting dodged.
شنبه 1 تیر 1398 10:46

Reliable postings. Many thanks.
cialis cuantos mg hay cialis usa cost we recommend cialis best buy tadalafil 20mg click here to buy cialis cialis rckenschmerzen cialis rezeptfrei precios cialis peru 40 mg cialis what if i take opinioni cialis generico
جمعه 31 خرداد 1398 18:41

You made the point!
cialis australia org buy brand cialis cheap order cialis from india cialis generique cialis generico only now cialis 20 mg comprar cialis navarr cialis for sale legalidad de comprar cialis cialis super kamagra
جمعه 31 خرداد 1398 03:05

Reliable material. Cheers.
cialis pills cialis ahumada cialis tablets for sale cialis rezeptfrei cialis canadian drugs cialis rezeptfrei sterreich cialis official site buy cialis online cialis 10mg prix pharmaci generic for cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 23:36

Really loads of great material.
cialis prices price cialis wal mart pharmacy india cialis 100mg cost tadalafil tablets prix cialis once a da venta de cialis canada canadian discount cialis cialis diario compra cialis 20mg prix en pharmacie prix de cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 06:04

You actually reported it fantastically.
cialis generico postepay cialis taglich we recommend cialis best buy cialis canada cialis 30 day sample cialis 5 mg scheda tecnica how to buy cialis online usa only here cialis pills cialis for sale in europa precios cialis peru
شنبه 25 خرداد 1398 16:32

Truly loads of very good tips!
cialis manufacturer coupon acheter cialis kamagra warnings for cialis estudios de cialis genricos american pharmacy cialis preis cialis 20mg schweiz cialis pas cher paris get cheap cialis cialis 20 mg effectiveness order cialis from india
شنبه 25 خرداد 1398 02:00

You actually mentioned that exceptionally well.
cialis generico lilly how much does a cialis cost walgreens price for cialis only best offers cialis use prix de cialis sublingual cialis online i recommend cialis generico where do you buy cialis we choice cialis uk prix de cialis
جمعه 24 خرداد 1398 11:45

You actually explained this well!
cialis 5 mg buy enter site natural cialis cialis online nederland fast cialis online il cialis quanto costa preis cialis 20mg schweiz cialis kaufen buying cialis in colombia cialis 20 mg cost viagra vs cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 21:15

Kudos! Numerous stuff.

click now buy cialis brand cialis generico dosagem ideal cialis cialis dose 30mg cialis online nederland opinioni cialis generico tadalafilo get cheap cialis india cialis 100mg cost purchasing cialis on the internet
پنجشنبه 23 خرداد 1398 08:10

Thanks a lot, Quite a lot of postings!

cilas cialis 20 mg cost discount cialis cialis rezeptfrei sterreich cialis 10 doctissimo cialis preise schweiz buy cialis online legal wow look it cialis mexico female cialis no prescription free generic cialis
یکشنبه 19 خرداد 1398 18:11

Do you have any video of that? I'd want to find out some additional information.
یکشنبه 19 خرداد 1398 08:11

You actually said that terrifically.
buy original cialis viagra vs cialis cialis dosage recommendations fast cialis online cialis patent expiration cialis generico en mexico cialis coupons printable cialis y deporte can i take cialis and ecstasy cialis generico lilly
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 14:15
ルイ?ヴィトンコピー?グッチコピー?エルメスコピー?ロレックスコピー?カルティエコピー?オメガコピー?ブルガリ コピー 時計
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 14:14
韓国ブランドコピーバッグ,腕時計,財布商品や情報満載,本物同等品質最高級韓国
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 14:13
しております!ルイヴィトン偽物(N級)品が超激安な価格で販売しています,ヴィトン製品はオリジナルと同等工場で生産する本革を用いているので、品質は安心できます.
پنجشنبه 29 فروردین 1398 15:54
ブランドベルトスーパーコピールイヴィトン,ブランドメンズベルトエルメス激安偽物,
جمعه 23 فروردین 1398 17:21

Thanks a lot. Numerous forum posts!

canadian medications pharmacy no 1 canadian pharcharmy online drugs for sale on internet buy viagra online usa trusted pharmacy canada scam drugs for sale in mexico north west pharmacy canada canada medication pharmacy trusted pharmacy canada scam canadian pharmaceuticals
یکشنبه 18 فروردین 1398 08:43
ブランドコピー,ブランド 財布,スーパーコピーブランド,ブランド 激安,ブランド 財布,ブランド 時計,ブランドコピー 代引き
شنبه 22 دی 1397 15:29
кредит онлайн без отказа
получить кредит онлайн на
карту
кредит на карточку без отказа украина
кредиты онлайн на банковскую карту
взять кредит через интернет
شنبه 22 دی 1397 15:12
кредиты онлайн на карту украина
кредит через интернет украина
кредит онлайн круглосуточно
взять кредит через интернет
кредиты онлайн на карту
شنبه 22 دی 1397 14:55
кредити на карту
взять кредит на карту
оформить кредит на карту
кредит на карту без отказа
кредиты онлайн украина
چهارشنبه 14 آذر 1397 14:09

Truly loads of very good info.
cialis prezzo in linea basso tadalafil cialis 5 mg schweiz 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis daily reviews buy cialis online cheapest buy online cialis 5mg pastillas cialis y alcoho cialis italia gratis discount cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 04:15

You've made your point very nicely!!
cost of cialis per pill generic cialis tadalafil cialis from canada tadalafil generic cialis cipla best buy where to buy cialis in ontario acheter cialis kamagra cialis generic tadalafil buy where do you buy cialis cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 16:04

Wonderful posts. Thank you!
compare prices cialis uk overnight cialis tadalafil look here cialis cheap canada we use it 50 mg cialis dose look here cialis cheap canada cialis e hiv can i take cialis and ecstasy buy original cialis we choice cialis pfizer india cialis cuantos mg hay
یکشنبه 11 آذر 1397 03:39

With thanks. Helpful information!
cialis online napol best generic drugs cialis price cialis per pill chinese cialis 50 mg generic cialis 20mg tablets does cialis cause gout cialis daily new zealand cialis australia org tarif cialis france click now buy cialis brand
شنبه 10 آذر 1397 16:05

You actually mentioned this very well!
generic cialis in vietnam cuanto cuesta cialis yaho buying cialis on internet rx cialis para comprar cialis 5 mg funziona usa cialis online cialis prezzo al pubblico how much does a cialis cost generic cialis pro cialis generico lilly
جمعه 9 آذر 1397 16:00

Nicely put, With thanks!
cialis online napol cialis preise schweiz costo in farmacia cialis cialis pas cher paris generic cialis tadalafil we recommend cialis best buy generic cialis tadalafil cialis price in bangalore cialis coupons printable cilas
پنجشنبه 8 آذر 1397 16:51

Nicely put. With thanks!
canadian cialis cialis coupons printable i recommend cialis generico purchase once a day cialis walgreens price for cialis cialis canadian drugs cialis 30 day trial coupon cialis pas cher paris canadian cialis canadian drugs generic cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
پیوندها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :