رادیوداروها و چشمه های رادیواکتیو برای پزشکی هسته ای

رادیوداروها و چشمه های رادیواکتیو برای پزشکی هسته ای

سودمندترین رادیو ایزوتوپها در پزشکی هسته ای رادیوایزوتوپهای تابش کننده گاما می باشند ،زیرا پرتوهای تابش شده از این مواد در درون بدن را می توان از بیرون بدن به سادگی تشخیص داد.

اندازه های کاربردی مواد رادیواکتیو در روشهای تشخیص از دید جرم بسیار اندک است - نزدیک به میکروگرم - بگونه ایکه این مواد بر روند کارهای فیزیولوژیک بدن اثری ندارند.
رادیوایزوتوپها بیشتر به گونه ترکیبی ، وارد بدن می شوند. ترکیب های یاد شده مولکولهای نشاندار هستند. یک مولکول نشاندار مولکولی است که یک یا چند اتم آن رادیواکتیو باشد.
ترکیبات رادیواکتیو، داروهای رادیواکتیو یا رادیوداروها باید از استانداردهای ویژه خالص بودن شیمیایی و دارویی برخوردار باشد. بیشتر رادیوداروهای پزشکی هسته ای از شرکتهای بازرگانی دارویی که چگونگی ویژگیهای رادیوداروها را کنترل می کنند خریداری می شوند. تنها کاری که پزشک یا کاربر باید انجام دهد بکارگیری جدولی برای تعیین اندازه دگرگون شده این رادیوداروها از زمان آخرین اندازه گیری اکتیویته آنهاست.
برای نشاندار کردن مولکولها شماری از رادیوایزوتوپها بکار برده می شود. این رادیوایزوتوپها بیشتر تابش کننده های گاما و دارای ویژگیهای گوناگون فیزیکی هستند. نمونه این رادیوایزوتوپها رادیوایزوتوپهای 53I , 43Tc , 79Au , 15P , 31Ga و 000 می باشند که به راههای گوناگون تهیه می شوند.
البته باید یادآوری کرد که رادیوایزوتوپهای مناسبی از عنصرهای کلیدی هیدروژن و اکسیژن و کربن وجود ندارد، ولی امروزه با به کارگیری شتابنده هایی مانند سیکلوترون در بیمارستانهای پیشرفته ،برخی از سختی های کار از میان برداشته شده است. برای نمونه رادیوایزوتوپهایی را - در جایگاه مصرف - تولید می کنند که نیم عمر چند دقیقه ای دارند .نمونه این رادیوایزوتوپها Ga , Fe , F , O می باشد. O با نیم عمر دو دقیقه ای به سرعت جذب بدن می شود و در همین زمان کوتاه می توان بررسیهای دقیق فیزیولوژیک انجام داد. شماری از رادیوایزوتوپهای کاربردی در پزشکی از ژنراتورهایی  بدست می آیند که درباره آنها بیشتر گفتگو خواهد شد.
رادیوایزوتوپهای مورد استفاده در کارهای تشخیصی باید تابش کننده گاما بوده - گاهی پوزیترون بکار می رود - و نیم عمر مناسب کارتشخیصی را داشته باشند.
از با ارزش ترین رادیوایزوتوپها در کار تشخیص ، Tc است که شمار فراوانی از ترکیب های شیمیایی کاربردی را با آن نشاندار می کنند. تکنسیم بصورت پرتکنتات سدیم  ( NaTco12 ) برای نشاندار کردن بکار می رود. درتهیه این مولکولها در آغاز پرتکنتات به یون Tc کاهش داده شده و سپس آنرا با ماده شیمیایی دلخواه بصورت کمپلکس در می آورند. ماده شیمیایی آْماده است و تنها باید پرتکنتات بگونه ای استریل و بدون پیروژن به آن افزوده  شود و پس از چند دقیقه ترکیب برای کاربری آماده است. راندمان این فرایند شیمیایی به 90 درصد می رسد و باقیمانده ترکیب نشده به گونه ناخالصی درترکیب وجود خواهد داشت.
به علت تابش شدید پرتو در ترکیب ،ترکیب های یاد شده می توانند دی ناتوره شوند از این رو ترکیب بدست آمده باید در همان روز بکار برده شود و اگر اجبار در نگهداری آنها وجود داشته باشد، باید با افزودن نگهدارنده های مناسب در دمای پایین نگهداری شوند.
رادیوایزوتوپهای پرکابرد پزشکی بیشتر از ژنراتورها بدست می آیند. دو رادیوایزوتوپ بسیار پرکاربرد برای کارهای تشخیصی و درمانی رادیوایزوتوپهای Tc و I می باشند. نیم عمر 8 روزه I  اجازه می دهد که آن را به جاهای دور دست انتقال دهند. این رادیو دارو در درمان سرطان تیروئید و همچنین کنترل پرکاری آن نقش اساسی دارد.
تکنیسم با نیم عمر 6 ساعته اجازه می دهد که بیشتر کارهای تشخیصی به آسانی انجام پذیرد.
ژنراتورهای مواد رادیواکتیو
در یک ژنراتور یک رادیوایزوتوپ دختر با نیم عمر کوتاه که کاربرد پزشکی دارد از یک رادیوایزوتوپ مادر که نیم عمر طولانی دارد به دست می آید. نمونه های این ژنراتورها چنین اند:
 Tc (6 hrs)àMo (67 hrs)
 I( 2.3 hrs )àTe ( 78 hrs )
Y ( 80  Sr (2.8 hrs )àhrs )
 Ga ( 67 min )àGe (271 ds )
Kr ( 13àRb ( 4.6 hrs )  Sec)

 

کارخانه فرآوری اورانیوم اصفهان UCF

کارخانه فرآوری اورانیوم اصفهان UCF

 

 کارخانه فرآوری اورانیوم اصفهان یکی ازتاسیسات مهم ومحوری معاونت تولید سوخت سازمان انرژی اتمی درزمینی بالغ بر 60 هکتار شامل 60 واحد تولیدی ساختمانهای فرآیندی و غیر فرآیندی تاسیس شده که کلیه تجهیزات آن که حدود 15000 دستگاه است به دست متخصصان داخلی ساخته شده است.

کلیه امورطراحی ، نصب واجرای بخشهای مختلف کارخانه UCF به دست متخصصان توانمند ایرانی انجام شده است واین توان و استعداد موجب شده است که علیرغم اینکه تنها 70 درصد کار اجرایی سایت انجام شده است، بیش از 40 تن ترکیبات گوناگون اورانیوم در این مرکز تولید شود.

این سایت در مرکزیت چرخه سوخت هسته ای کشور قرار گرفته و پلی میان صنایع بالا دست و پایین دست هسته ای ایران است که با بهره گیری از دانش فنی انحصاری و با تکیه بر توانمندیهای بیش از یکهزار متخصص ایرانی در کلیه مراحل طراحی ، ساخت و اجرا ایجاد شده است.

تبدیل کیک زرد U3O8 به ترکیبات دیگر اورانیوم یعنی UO2 و UF4 وUF6 مهمترین فعالیتی است که در این کارخانه انجام می شود و غنی سازی اورانیوم جزو وظایف کارخانه UCF نیست.

درسال 1377 مقدمات انجام کار بدست جوانان ایرانی فراهم شد و ازسال 79 رسما جمعی از مهندسین جوان و چهره های عالم ایرانی با تکیه به دانش و فناوری داخلی کار را در دست گرفتند واکنون طی چهار سال با انجام هفتاد درصد پروژه توانستند در همه حوزه هایی که در این سایت و مجموعه عظیم هسته ای که باید به حق یکی از افتخارات ملی نام نهاد دست یابند .

مجریان این پروژه سعی کرده اند زبده ترین و مستعدترین فارغ التحصیلان دانشگاهها را جذب کنند و در کنار آنها از تکنیسین های توانمند نیز بهره بگیرند و درراستای سیاستهای سازمان انرژی اتمی ومعاونت تولید سوخت هسته ای گام بردارند .

تولید گاز فلوئورازالکترولیز HF نیز به عنوان یک محصول استراتژیک و یک گاز قوی دراین کارخانه صورت می گیرد. این گازبه عنوان یک ماده اصلی در صنایع شیمیایی کشورکاربرد دارد.

در این ماه ها با توجه به اینکه در خط تولید UF6 تعلیق داشتیم برخی امور اجرایی و ساختمانی انجام شده وبرنامه ریزی به گونه ای بوده است که کلیه واحدهای اجرایی و جنبی کارخانه که تاخیر در راه اندازی داشتند به بهره برداری برسد .

گزارش خبرنگار مهر می افزاید طبق توافق ایران و اروپا قرار بود فعالیت این کارخانه به طور موقت برای مدتی محدود تا به نتیجه رسیدن مذاکرات هسته ای ایران و اروپا به حالت تعلیق درآید ؛ درطول مدت تعلیق به دلیل اینکه محصول AUC مدت زیادی نمی تواند نگهداری شود با آژانس توافق شده بود فقط تا مرحله تبدیل به UF4 که پایدارتراست ادامه یابد.

کار ساخت کارخانه UCF اصفهان در سال 72-71  برای اجرای یکی ازپروژه ها با انعقاد قراردادی با شرکت چینی آغاز شد . درطول مدت 5 سال چینی ها تنها 10 درصد کار را انجام دادند و بعد تحت فشار قدرتهای بزرگ سیاسی سر باز زدند و گمان نمی کردند این کار با تکیه به دانش و اندیشه مهندسان ایرانی قابل انجام باشد و بعد از قطع یک جانبه قرارداد از سوی چین، مسوولین پروژه با برخی کشورهایی که این دانش را در اختیار داشتند وارد گفتگو و رایزنی شدند اما همه آنها پاسخ منفی دادند.

امروز با استفاده از منابع ارزشمند اورانیوم در کشور؛ کیک زرد را تولید و پس از فرآوری ترکیبات اورانیوم مانند UF6 از آن در اختیار مجموعه دیگر هسته ای کشورقرار می گیرد تا در فرایند غنی سازی با 5/3 تا 5 درصد برای مصارف مختلف دانش هسته ای از قبیل کشاورزی ، پزشکی و تولید انرژی استفاده شود و یا در مراحل نهایی برای غنی سازی پیگیری شود.

مجریان طرح کارخانه UCF اصفهان ، برنامه های آینده مرکز را بهبود و افزایش کیفیت و بالا بردن روشهای تحقیق و توسعه و بکار گیری نتایج این تحقیقات در محصولات تولیدی اعلام کرده و می افزایند که محصولات اتمی مواد ساده ای نیست که یک روز یا یک هفته ای تولید شود بلکه مسیری طولانی دارد که خوشبختانه با توان متخصصان داخلی این مرکز این مسیر طولانی در زمان کوتاهی طی می شود.

بر اساس بررسی های صورت گرفته و همچنین تایید کلیه فاکتورهای ایمنی از سوی مراجع معتبر بین المللی ، در کارخانه UCF اصفهان کلیه ملاحظات زیست محیطی رعایت شده است.

 

سونوگرافی(Ultrasound) چیست؟

سونوگرافی(Ultrasound) چیست؟ 

ریشه لغوی

كلمه سونوگرافی از لفظ لاتین sound به معنی صوت و نیز graphic به معنی شكل و ترسیم گرفته شده و ultrasound از ultra به معنی ماورا و نیز sound به معنی صوت یا صدا گرفته شده است.

تاریخچه

در سال 1876 میلادی ، فرانسیس گالتون برای اولین بار پی بوجود امواج فراصوت برد. در زمان جنگ جهانی اول كشور انگلستان برای كمك به جلوگیری از غرق شدن غم ‌انگیز كشتی‌هایش توسط زیردریاییهای كشور آلمان در اقیانوس آتلانتیك شمالی دستگاه كشف كننده زیردریایی‌ها به كمك امواج صوتی به نام Sonar ابداع كرد. این دستگاه امواج فراصوت تولید می‌كرد كه در پید اكردن مسیر كشتیها استفاده می‌شد. این تكنیك در زمان جنگ جهانی دوم تكمیل گردید و بعدها بطور گسترده‌ای در صنعت این كشور برای آشكار سازی شكافها در فلزات و سایر موارد مورد استفاده قرار می‌گرفت. از كاربرد بخصوصی كه انعكاس صوت در جنگ و صنعت داشت Sonar به علم پزشكی وارد شد و تبدیل به یك وسیله تشخیصی بزرگ در علم پزشكی گردید.

سیر تحولی در رشد

نخستین دستگاه تولید كننده امواج فراصوت در پزشكی ، در سال 1937 میلادی توسط دوسیك اختراع شد و روی مغز انسان امتحان شد. اگر چه اولتراسوند در ابتدا فقط برای مشخص كردن خط وسط مغز بود، اكنون بصورت یك روش تشخیصی و درمانی مهم در آمده و پیشرفت روز به روز انواع نسلهای دستگاههای تولید اولتراسوند ، تحولات عظیمی در تشخیص و درمان در علم پزشكی بوجود آورده است.

تعریف امواج اولتراسوند (فراصوت)

امواج فراصوت به شكلی از انرژی از امواج مكانیكی گفته می‌شود كه فركانس آنها بالاتر از حد شنوایی انسان باشد. گوش انسان قادر است امواج بین 20 هرتز تا 20000 هرتز را بشنود. هر موج (شنوایی یا فراصوت) یك آشفتگی مكانیكی در یك محیط گاز ، مایع و یا جامد است كه به بیرون از چشمه صوتی و با سرعتی یكنواخت و معین حركت می‌كند. در حركت یا گسیل موج مكانیكی ، ماده منتقل نمی‌شود. اگر ارتعاش ذرات در جهت عمود بر انتشار صوت باشد، موج عرضی است كه بیشتر در جامدات رخ می‌دهد و در صورتی كه ارتعاش در راستای انتشار امواج باشد، موج طولی است. انتشار در بافتهای بدن به صورت امواج طولی است. از این رو در پزشكی با اینگونه امواج سر و كار داریم.

روشهای تولید امواج فراصوت

روش پیزو الكتریسیته

تاثیر متقابل فشار مكانیكی و نیروی الكتریكی را در یك محیط اثر پیزو الكتریسیته می‌گویند. بطور مثال بلورهایی وجود دارند كه در اثر فشار مكانیكی ، نیروی الكتریكی تولید می‌كنند و برعكس ایجاد اختلاف پتانسیل در دو سوی همین بلور و در همین راستا باعث فشردگی و انبساط آنها می‌شود كه ادامه دادن به این فشردگی و انبساط باعث نوسان و تولید امواج می‌شود. مواد (بلورهای) دارای این ویژگی را مواد پیزو الكتریك می‌گویند. اثر پیزو الكتریسیته فقط در بلورهایی كه دارای تقارن مركزی نیستند، وجود دارد. بلور كوارتز از این دسته مواد است و اولین ماده‌ای بود كه برای ایجاد امواج فراصوت از آن استفاده می‌شد كه اكنون هم استفاده می‌شود.

اگر چه مواد متبلور طبیعی كه دارای خاصیت پیزو الكتریسیته باشند، فراوان هستند. ولی در كاربرد امواج فراصوت در پزشكی از كریستالهایی استفاده می‌شود كه سرامیكی بوده و بطور مصنوعی تهیه می‌شوند. از نمونه این نوع كریستالها ، مخلوطی از زیركونیت و تیتانیت سرب (Lead zirconat & Lead titanat) است كه به شدت دارای خاصیت پیزوالكتریسیته می‌باشند. به این مواد كه واسطه‌ای برای تبدیل انرژی الكتریكی به انرژی مكانیكی و بالعكس هستند، مبدل یا تراسدیوسر (transuscer) می‌گویند. یك ترانسدیوسر اولتراسونیك بكار می‌رود كه علامت الكتریكی را به انرژی فراصوت تبدیل كند كه به داخل بافت بدن نفوذ و انرژی فراصوت انعكاس یافته را به علامت الكتریكی تبدیل كند.

روش مگنتو استریكسیون

این خاصیت در مواد فرومغناطیس (مواد دارای دو قطبی‌های مغناطیسی كوچك بطور خود به خود با دو قطبی‌های مجاور خود همخط شوند) تحت تاثیر میدان مغناطیسی بوجود می‌آید. مواد مزبور در این میدانها تغییر طول می‌دهند و بسته به فركانس (شمارش زنشهای كامل موج در یك ثانیه) جریان متناوب به نوسان در می‌آیند و می‌توانند امواج فراصوت تولید كنند. این مواد در پزشكی كاربرد ندارند و شدت امواج تولید شده به این روش كم است و بیشتر كاربرد آزمایشگاهی دارد.

كاربرد امواج فراصوت

1. كاربرد تشخیصی (سونوگرافی)

2. بیماریهای زنان و زایمان (Gynocology) مانند بررسی قلب جنین ، اندازه ‌گیری قطر سر (سن جنین) ، بررسی جایگاه اتصال جفت و محل ناف ، تومورهای پستان.

3. بیماریهای مغز و اعصاب (Neurology) مانند بررسی تومور مغزی ، خونریزی مغزی به صورت اكوگرام مغزی یا اكوانسفالوگرافی.

4. بیماریهای چشم (ophthalmalogy) مانند تشخیص اجسام خارجی در درون چشم ، تومور عصبی ، خونریزی شبكیه ، اندازه ‌گیری قطر چشم ، فاصله عدسی از شبكیه.

5. بیماریهای كبدی (Hepatic) مانند بررسی كیست و آبسه‌ كبدی.

6. بیماری‌های قلبی (cardology) مانند بررسی اكوكار دیوگرافی.

7. دندانپزشكی مانند اندازه‌گیری ضخامت بافت نرم در حفره‌های دهانی.

8. این امواج به علت اینكه مانند تشعشعات یونیزان عمل نمی‌كنند. بنابراین برای زنان و كودكان بی‌خطر می‌باشند.

9. كاربرد درمانی (سونوتراپی)

10. كاربرد گرمایی

با جذب امواج فراصوت بوسیله بدن بخشی از انرژی آن به گرما تبدیل می‌شود. گرمای موضعی حاصل از جذب امواج فراصوت بهبودی را تسریع می‌كند. قابلیت كشسانی كلاژن (پروتئینی ارتجاعی) را افزایش می‌دهد. كشش در scars (اسكار=جوشگاههای زخم) افزایش می‌دهد و باعث بهبود آنها می‌شود. اگر اسكار به بافتهای زیرین خود چسبیده باشد، باعث آزاد شدن آنها می‌شود. گرمای حاصل از امواج فراصوت با گرمای حاصل از گرمایش متفاوت است.

میكروماساژ مكانیكی

به هنگام فشردگی و انبساط محیط ، امواج طولی فراصوتی روی بافت اثر می‌گذارند و باعث جابجایی آب میان بافتی و در نتیجه باعث كاهش ورم (تجمع آب میان بافتی در اثر ضربه به یك محل) می‌شوند.

درمان آسیب تازه و ورم :آسیب تازه معمولا با ورم همراه است. فراصوت در بسیاری از موارد برای از بین بردن مواد دفعی در اثر ضربه و كاهش خطر چسبندگی بافتها بهم بكار می‌رود.

درمان ورم كهنه یا مزمن :فراصوت چسبندگیهایی كه میان ساختمانهای مجاور ممكن است ایجاد شود را می‌شكند.

خطرات اولتراسوند

سوختگی

اگر امواج پیوسته و در یك مكان بدون چرخش بكار روند، در بافت باعث سوختگی می‌شود و باید امواج حركت داده شوند.

پارگی كروموزومی

استفاده دراز مدت از امواج اولتراسوند با شدت خیلی بالا پارگی در رشته دی ان ای (DNA) را نشان می‌دهد.

ایجاد حفره یا كاویتاسیون

یكی از عوامل كاهش انرژی امواج اولتراسوند هنگام گذشتن از بافتهای بدن ایجاد حفره یا كاویتاسیون می‌باشد. همه محلولها شامل مقدار قابل ملاحظه‌ای حبابهای گاز غیر قابل دیدن هستند و دامنه بزرگ نوسانهای امواج اولتراسوند در داخل محلولها می‌تواند بر روی بافتها تغییرات بیولوژیكی ایجاد كند (پارگی در دیواره سلولها و از هم گسستن مولكولهای بزرگ).

 

افشای همكاری هسته‌ای ایران و آمریكا

افشای همكاری هسته‌ای ایران و آمریكا

در بخش دوم از گزارش مشروح آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره پرونده هسته‌ای ایران، فعالیت‌های هسته‌ای ایران در زمان رژیم پهلوی و دهه اول انقلاب مورد بررسی قرار گرفته است.از نكات برجسته این گزارش، همكاری‌های گسترده هسته‌ای ایالات متحده با شاه درباره توسعه فعالیت‌های هسته‌ای ایران است، كه تا حد واگذاری یك رآكتور كوچك كه امكان استفاده از اورانیوم غنی‌شده تا 93 درصد را دارد، می‌باشد.قراردادهای محرمانه با فرانسه، آلمان و آفریقای جنوبی، نیز از دیگر برنامه‌های پیش از انقلاب ایران برای دستیابی به فناوری هسته‌ای بوده است. وضعیت سایت‌های هسته‌ای ایران به ویژه مركز هسته‌ای واقع در خیابان امیرآباد تهران نیز از جمله موضوعات مطرح شده در این گزارش است.
 

اقدامات مربوط به سلاح‌های هسته‌ای در دوران شاه

تلاش‌های هسته‌ای ایران در ابتدای مسیر خود بسیار بسیار بلندپروازانه بود. این تلاش‌ها در اوایل 1970 یعنی وقتی كه شاه اولین رآكتور هسته‌ای ایران را برای مركز تحقیقات هسته‌ای امیرآباد در تهران از ایالات متحده دریافت نمود، آغاز شد. این رآكتور 5 مگاواتی، در سال 1967 آغاز به كار كرد و تاكنون فعالیتش ادامه دارد. این رآكتور به طور منظم مورد بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دارد و از موادی كه 93% از آن اورانیوم غنی‌شده است استفاده می‌كند و می‌تواند برای تهیه برخی انواع سلاح‌های هسته‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
 
شاه، سازمان انرژی اتمی ایران را در سال 1974 تشكیل داد و سریعا برای احداث مجتمع‌های قدرت هسته‌ای وارد مذاكره شد. وی قراردادهای ده ساله قابل تمدید جهت تهیه سوخت هسته‌ای را با كشورهای ایالات متحده آمریكا در سال 1974 و آلمان در سال 1976 و فرانسه در سال 1977 به امضا رساند. شاه در سال 1975 ده درصد از سهام مجتمع غنی‌سازی اورانیوم به نام «اردیف» كه در حال ساخت در منطقه «تریكستین» در فرانسه بود را خرید كه بخشی از یك كنسرسیوم فرانسوی‏‌، بلژیكی، اسپانیایی و ایتالیایی بود. ایران به موجب موافقتنامه‌ای كه شاه آن را امضا كرد، می‌توانست به فناوری غنی‌سازی «اردیف» دسترسی یابد و نیز موافقت نمود كه سهم مشخصی از اورانیوم غنی‌شده را این مجتمع جدید خریداری كند.
 
شاه یك طرح بلندپروازانه تهیه كرد كه به موجب آن شبكه‌ای از 23 رآكتور هسته‌ای می‌باید تا پیش از نیمه دهه 1990 در سراسر ایران به كار گرفته می‌شدند. وی همچنین خواستار خرید مجتمع‌های قدرت هسته‌ای از آلمان و فرانسه شد. شاه پیش از سقوط خود در سال 1979 شش رآكتور تحت قرارداد داشت و در حال تلاش بود تا 12 مجتمع قدرت هسته‌ای از آلمان، فرانسه و ایالات متحده آمریكا خریداری كند. ساخت دو مجتمع قدرت هسته‌ای توسط آلمان با قدرت 1300 مگاوات در بوشهر به میزان 60 تا 75 درصد تكمیل شده بود و اقدامات برای آماده‌سازی جایگاه دو مجتمع قدرت هسته‌ای 935 مگاواتی توسط فرانسه در منطقه دارخوین كه شركت «فراماتوم» امور آن را به عهده داشت، آغاز شده بود. هزاران ایرانی با حضور در كشورهای فرانسه، آلمان،‌ هند، انگلیس و ایالات متحده آمریكا مشغول فراگیری فناوری هسته‌ای شدند.
 
ایران، پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را امضا كرد و انجام اقدامات امنیت هسته‌ای را مد نظر قرار داد. متخصصین ایالات متحده آمریكا با این وجود معتقدند كه شاه برنامه تحقیقات سلاح‌های هسته‌ای سطح پایین را آغاز كرده بود و مركز تحقیقات هسته‌ای امیرآباد، محور اصلی این برنامه بود. این اقدام تحقیقاتی شامل مطالعات طرح‌های تسلیحاتی و بازیافت پلوتونیوم از سوخت مصرف شده رآكتور می‌شد. اقدام مزبور همچنین با یك برنامه غنی‌سازی لیزری كه در سال 1975 آغاز شد مرتبط بود كه در نهایت تبدیل به یك مشكل پیچیده و اقدامی غیرقانونی سطح بالا برای كسب فناوری تفكیك لیزری از ایالات متحده آمریكا شد. این اقدام كه به نظر می‌رسد هیچ موفقیتی نداشته است، از سال 1976 تا زمان سقوط شاه ادامه یافت و در اكتبر سال 1978 چهار لیزر با فعالیت حساس میكرون 16 به ایران فرستاده شد. ایران در عین حال راه‌های دیگر برای دستیابی به پلوتونیوم را مورد بررسی قرار داد و برای استفاده از اورانیوم غنی‌شده یك تلاش سری تحقیقاتی برای عمل‌آوری را آغاز كرد و بعدا گروهی كوچك را برای طراحی سلاح‌های هسته‌ای، تشكیل داد.
 
ایران در سال 1976 یك قرارداد محرمانه سنگینی برای خرید مواد مورد نیاز با آ‎فریقای جنوبی امضا كرد. مشخص نیست آفریقای جنوبی پیش از پذیرش رعایت محدودیت‌های تخصصی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال 1984 چه میزان از مواد مزبور را به ایران فرستاده است و نیز واضح نیست كه آیا آفریقای جنوبی محدودیت‌های تخصصی فوق را محترم دانسته یا خیر. برخی منابع اشاره می‌كنند كه آفریقای جنوبی از سال 1988 و 1989 تاكنون مواد عمده‌ای كه مورد نیاز ایران برای فعالیت‌های هسته‌ای است را به ایران ارسال می‌كند. ایران همچنین كوشش كرد كه 2/26 كیلوگرم اورانیوم غنی‌شده سطح بالا از ایالات متحده آمریكا خریداری كند ولی تقاضای خرید مزبور، بعد از سقوط شاه به حالت تعویق درآمد.

احیای تلاش‌های ایران در رابطه با سلاح ‌های هسته‌ای

حكومت جدید تحت رهبری [امام] خمینی موجب شد بسیاری از برنامه‌های هسته‌ای شاه در سال‌های 1978 و 1980 به تعطیلی كشانده شوند. حكومت جدید به قراردادهای موجود بین ایران، فرانسه و آلمان كه در راستای حمایت از برنامه‌های هسته‌ای شاه بودند، پایان داد. ایران در ماه مارس سال 1979 درخواست شركت KWU در آلمان برای ادامه فعالیت در پروژه‌های رآكتور بوشهر را رد كرد در نتیجه این شركت جایگاه‌های رآكتور مزبور را در اواخر آگوست 1979 به ایران تحویل داد و ایران نیز همه موافقتنامه‌های قبلی خودش با این شركت را در اواخر نوامبر 1979 نسخ كرد. طبق یك گزارش تهیه شده، متخصصین علمی رآكتور فوق به 13 نفر كاهش یافت.
 
به هر حال جنگ ایران و عراق، به سرعت حكومت تحت رهبری [امام] خمینی را به طرف احیای برنامه هسته‌ای ایران و توجه به سلاح‌های هسته‌ای سوق داد. حكومت ایران منابع مالی جدیدی به گروه‌های تحقیقی كه در رآكتور ساخته شده توسط ایالات متحده به نام مركز تحقیقات هسته‌ای امیرآباد مشغول به كار بودند اختصاص داد و البته این مركز فعالت‌هایش را تحت تدابیر و شرایط مورد نظر آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای انجام می‌داد. بالاخره این‌كه یك مقام ارشد حكومت جدید به نام آیت‌الله محمدحسین بهشتی خطاب به مدیران تحقیقات هسته‌ای ایران در سال 1981 گفت: كه سیاست ایران در خصوص برنامه هسته‌ای خود دستیابی به یك سلاح اتمی است. امام خمینی نیز طی سخنان كه در سال 1987 خطاب به مسئولان سازمان انرژی اتمی ایران ایراد كرد نظر آیت‌الله بهشتی را تأیید كرد.
 
برخی متخصیصن معتقدند كه حكومت جمهوری اسلامی در نیمه دهه1980 متخصصین و تجهیزات هسته‌ای را از مركز تحقیقات هسته‌ای امیر آباد به یك مجمع تحقیقات سلاح‌های هسته‌ای نزدیك اصفهان منتقل كرد و بعد در سال1984یك مركز تحقیقات هسته‌ای جدید با كمك فرانسه در دانشگاه اصفهان تشكیل داد. تأسیس این مركز جدید بر خلاف بسیاری تجهیزات هسته‌ای ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اطلاع داده نشد، لذا آژانس بعدا در فوریه 1992 وقتی كه اجازه یافته بود از شش جایگاه فعالیت هسته‌ای ایران كه گزارشات موجود حاكی وجود فعالیت‌های مرتبط با سلاح‌های هسته‌ای ایران در آنها بود بازرسی سریعی انجام دهد از وجود مركز تحقیقات و فعالیت‌های هسته‌ای در اصفهان آگاه شد.