معرفی گروه پرتو پزشكی (پرتوهای یونیزان و غیر یونیزان)

مرکز تحقیقات علوم و تکنولوژی در پزشکی

معرفی گروه پرتو پزشكی (پرتوهای یونیزان و غیر یونیزان)

1-  اهداف گروه پرتوپزشکی: گروه پرتوپزشکی در بخش پرتوهای یونیزان، در زمینه آموزش مبانی فیزیك هسته‌ای و رادیوایزوتوپ، تحقیق پیرامون كاربردهای پزشكی پرتوهای یونیزان گاما، اسپكتروسكپی گاما و كار بر روی پروژه‌های مختلف مرتبط با كاربرد پرتوهای یونیزان در زمینه‌های حفاظت، دزیمتری و به خصوص تصویربرداری فعالیت دارد. همچنین  در بخش غیر یونیزان تحت عنوان آزمایشگاه اپتیك و لیزر، فعالیت این بخش بر روی كاربردهای پزشكی سیستمهای اپتیكی و لیزر می‌باشد و همچنین دانشجویان رشته‌های مهندسی پزشكی و فیزیك پزشكی پروژه‌های متعددی را در این آزمایشگاه به انجام می رسانند.
2- زمینه های فعالیت گروه:
- طراحی و ساخت دستگاههای پرتو پزشكی
- تحقیقات در زمینه ارتقاء سیستمها و نرم‌افزارهای پرتو پزشكی
- تحقیقات در زمینه كاربردهای لیزر در پرتو پزشكی
3- پروژه های انجام شده در گروه:
- طراحی و ساخت دستگاه CT اسکن آزمایشگاهی
چکیده: با ساخت دستگاههای CT اسکن و تهیه تصاویر مقطعی در پزشکی عده ای علاقمند به تهیه تصویر از سایر اجسام شدند و از CT اسکن در مواردی از قبیل بررسی وضعیت داخل مومیائیهای قدیمی، وسایل سفالی و غیره استفاده شد که موادی شبیه بدن یا با چگالی پایین بودند اما برای تهیه تصویر از اجسام چگال دستگاههای CT معمولی بعلت بکارگیری پرتو X با مشکل روبرو می شوند. در اینحالت باید از پرتوهایی با انرژی بالاتر و نفوذپذیری بیشتر بهره گرفت. در این تحقیق هدف ساخت یک دستگاه CT اسکن بمنظور تهیه تصویر مقطعی از اجسام چگال با بهره گیری از دانش موجود در تجهیزات CT اسکن پزشکی بود تا بتوان از اجسام چگال نیز تصویر تهیه کرد و بعنوان یک روش آزمون غیر مخرب در امور صنعتی یا تهیه تصویر از بعضی نمونه های چگال زیستی از آن استفاده کرد. بدین منظور از پرتوهای g مربوط به چشمه 137CS که دارای پرتوهای گاما با انرژی KeV662 هستند استفاده شد و بکمک آشکارساز NaI (Tl) این پرتوها آشکار شدند. بدین منظور علاوه بر طراحی و ساخت سیستم مکانیکی برای حرکت دادن نمونه در جهات دلخواه، طراحی و ساخت شیلدهای مربوطه، نرم افزار مناسب نیز تهیه گردید و برنامه نویسی بکمک زبان C++ انجام شد و اطلاعات بدست آمده بکمک روش بازسازی تصویر فیلتر بک پروجکشن، بازسازی شدند و تصاویری از یک فانتوم مشخص تهیه شد.

  

       

این دستگاه قابلیت تهیه تصویر از نمونه های چگال از قبیل فلزات، سنگ و غیره ... را با رزولوشن حداقل یک میلیمتر داراست و در آزمایشگاه برای نمونه های تا قطر 7 سانتیمتر بخوبی آزمایش شده است و قابلیت بکارگیری در آزمونهای غیر مخرب را دارد و برای تهیه تصویر از درون اجسام مشکوک، یا اجسام بسیار گرانقیمت که برای اطلاع از درون آنها نمی توانیم آنها را باز کنیم کاربرد مناسبی دارد. همچنین می توان برای نمونه های زیستی چگال یا بزرگ نیز استفاده کرد.

- طراحی و ساخت دستگاه اندازه گیری جذب تیروئید(

چکیده: یکی از تجهیزات مفید مورد نیاز در بخشهای پزشکی هسته ای تشخیصی دستگاه شاخص اندازه گیری جذب ید می باشد که بکمک تنها یک دتکتور سنتیلاسیون قادر به شمارش پرتوهای خارج شده از تیروئید بیماران مبتلا به بیماری است و می تواند در زمان خیلی کوتاه جذب ید بیمار را اندازه گیری و در تشخیص افتراقی بیماریهای تیروئید کمک بسیار نماید. از آنجائیکه بعضی مراکز بدین منظور گاه از دستگاههای دوربین گاما استفاده می کنند که مستلزم هزینه و وقت بیشتری است بکارگیری دستگاه ذکر شده به صرفه اقتصادی نیز هست.
بدین منظور در این پروژه سعی شد با بررسی نمونه های مختلف این دستگاه و با بررسی دقیق کلیة اجزاء این سیستم ها و شناسایی کلیه پارامترهای مهم در این دستگاه که شامل قسمتهای مختلف مکانیکی، نرم افزاری و الکترونیکی می باشد، نمونه این دستگاهها را با هزینه کمتر در داخل کشور مونتاژ نمائیم.
 

  با انتخاب آشکارساز مناسب از نوع آشكارساز یدید سدیم (NaI(Tl بهمراه سیستم تحلیلگر بس كاناله با 2048 كانال و دقت بالا ( 11- بیتی)  و تهیه آن از منابع معتبر (لازم به ذکر است که تولید آشکارسازهــای هسته ای نیازمنـد تکنولوژی بالایی است و در حـال حاضر در داخل کشور ممکن نمی باشد) سعی شد علاوه بر طراحی و ساخت قسمتهای مکانیکی که خود از اهمیت زیادی برخوردار است با بهره گیری از نرم افزارهایی که توسط شرکت سازنده برای دستگاه تهیه شده است و بکمک برنامه نویسی تحت ویندوز 98 با برقراری ارتباط بین نرم افزار تحت ویندوز و برنامه های خود سیستم که از نوع MS-DOS می باشند بتوانیم کنترل سیستم آشکارساز را از محیط ویندوز به دست بگیریم و شمارشهای لازم را انجام داده و اطلاعات حاصل از شمارش پرتوهای خروجی بیمار را در محیط ویندوز گردآوری و ذخیره نمائیم و سپس کلیه پردازشها را انجام داده، نتایج را در فایل بیمار ذخیره یا توسط چاپگر، چاپ و در اختیار بیمار قرار دهیم.
بدین ترتیب علاوه بر صرفه جویی ارزی و کسب دانش فنی، زمینه مناسبی برای ایجاد چندین شغل فراهم و زمینه گسترش این نوع فعالیتها جهت ساخت سایر وسایل نیز فراهم گردید. بعلاوه، تستهای کلینیکی انجام شده نیز علاوه بر کمک به رفع نواقص و کاستیهای سیستم در کل نشان داد که سیستم از قابلیت بسیار خوب و قابل رقابتی برخوردار و قابل عرضه و رقابت با محصولات مشابه خارجی می باشد.

- طراحی و ساخت دستگاه تصویربرداری حرارتی

چکیده:دستگاه تصویر برداری حرارتی به صورت آرایه‌ای از سنسورهای حرارتی ساخته شده است این سیستم مراحل تكوین خود را در چند مرحله به انجام رساند. در اولین مرحله آرایه 8׸ از سنسورها از نوع آی سی AD590  ساخته شدند و دارای یك جعبه مجزا قرار گرفت كه به كمك باتری، اطلاعات را جمع آوری نموده و از طریق پورت پرینتر، این اطلاعات به کامپیوتر منتقل می شود. این مدل قابلیت تهیه تصاویر به صورت استاتیك در مدت حدود 30 ثانیه را دارد.
مدل بعدی آرایه ای 16ױ6 بود. این مدل قابلیت تهیه تصاویر زنده را داراست و با ساخت یك كارت مخصوص كه بر روی اسلایت كامپیوتر قرار می گیرد، اطلاعات سنسورها را مستقیماً به كامپیوتر می‌فرستد. این اطلاعات دمایی سپس در یك ماتریس تصویر به صورت سطوح رنگی نشان داده می‌شود و می‌توان محدوده ای از رنگها را برای هر محدوده دمایی انتخاب كرد و تصویری از توزیع حرارتی جسم قرار گرفته بر روی سطح سنسورها را به صورت رنگی نشان داد. نمونه دیگری نیز به كمك نوعی از مقاومتهای PTC ساخته شد كه به علت كوچكی سنسورها (4ײײ) رزولوشن بیشتری دارند.
 

این سیستم قابلیت اندازه گیری دما را در سطح اجسام با دقت یک درصد درجه سانتیگراد و با رزولوشن زمانی حدود چند ثانیه (30 ثانیه زمان برای تعادل دمایی) را داراست و در آزمونهای كنترل كیفی پلیت الكتروكوتر در مركز تحقیقات نیز مورد استفاده واقع شد و نتایج مفیدی ارائه داد.

Thyroid Uptake)

كنفرانس هسته‌ای ایران

برگزاری كنفرانس هسته‌ای ایران

كنفرانس هسته‌ای ایران توسط دانشگاه اصفهان و انجمن هسته‌ای ایران با همكاری سازمان انرژی اتمی ایران و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در روزهای 16 و 17 اسفندماه 1385 در  دانشگاه اصفهان برگزار می گردد. در این كنفرانس آخرین دستاوردهای علمی پژوهشگران در رشته‌های مختلف علوم و فناوری هسته‌ای بصورت مقاله یا گزارش فنی، ارائه می شود و زمینه‌ همكاری مشترك آتی محققان فراهم می ‌گردد. در حاشیة این كنفرانس امكان آشنایی با فعالیت مراكز علمی و شركت‌های فعال در علوم هسته‌ای نیز فراهم خواهد شد. بدین وسیله از كلیه اعضاء هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تكمیلی و محققان مراكز هسته‌ای دعوت می شود در این كنفرانس شركت نمایند و نتایج دستاوردهای تحقیقاتی و تجربی خود را به صورت سخنرانی یا پوستر ارائه كنند. مقالات و گزارش های فنی ارسالی، بایستی نتیجه تحقیقات انجام شده توسط محققین براساس آخرین دستاوردهای علوم و فنون هسته‌ای و كاربردهای آن باشد. همچنین از تمامی شركت ها و مؤسسات تحقیقاتی و تولیدی مرتبط با كنفرانس كه علاقمند به شركت در نمایشگاه جنبی كنفرانس می باشند، دعوت می شود با دبیرخانه کنفرانس تماس حاصل نمایند.

 

توضیحات

1- به منظور برنامه‌ریزی بهتر، ضرورت دارد متقاضیان شركت در این كنفرانس، با مراجعه به وب گاه انجمن هسته‌ای (www.nsi.ir) تقاضانامه شركت در كنفرانس را حداكثر تا تاریخ 15/8/85 تکمیل و ارسال نمایند.

2- آخرین مهلت ارسال مقالات و گزارش ها چهارشنبه 1/9/85 می‌باشد.

3- مقالات و گزارش ها بدون ویرایش علمی و ادبی توسط کارگروه علمی كنفرانس پس از داوری، در لوح فشرده مجموعه مقالات این كنفرانس به چاپ خواهد رسید. لذا از مؤلفین محترم تقاضا می‌شود نهایت دقت را در تألیف مقالات به عمل آورند.

4- مقالات و گزارش ها را به نشانی الكترونیكی انجمن([e-mail]) ارسال نمایید.

5- مطابق با ضوابط كنفرانس، به تعدادی از دانشجویان تحصیلات تكمیلی شرکت کننده، بورس شركت در كنفرانس اعطا می گردد.

6- کلیه هزینه های شرکت در کنفرانس به حساب جاری"0341062500" بانک تجارت شعبه کامرانیه تهران بنام انجمن هسته‌ای ایران (قابل پرداخت در کلیه شعب بانک تجارت) واریز گردد.

 

هزینه ثبت نام     عضو انجمن 150.000 ریال غیر عضو 300.000 ریال

 

هزینه اسکان

            خوابگاه دانشجویی هر شب 20.000 ریال

هتل و مهمانسرا هر شب 120.000 ریال

هزینه غذا           هر نفر روزانه 50.000 ریال

 

 

 

راهنمای نحوه تنظیم و  ارسال مقالات

لطفاً برای ثبت نام به سایت انجمن هسته ای ایران مراجعه نمایید.

 

آدرس انجمن هسته ای ایران: تهران – صندوق پستی 6188 – 15875 - [e-mail]

آدرس دبیرخانه اجرایی: اصفهان- خیابان هزارجریب - دانشگاه اصفهان – گروه فیزیک- دبیرخانه کنفرانس هسته ای ایران- تلفن: [phone]

دور کردن کودکان از میدان مغناطیسی در کاهش ابتلا به سرطان مؤثرست

یک متخصص: دور کردن کودکان از میدان مغناطیسی در کاهش ابتلا به سرطان مؤثرست

یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش نرخ سرطان‌های دوران کودکی، دور کردن کودکان از میدان معناطیسی مانند تلویزیون، رایانه و سایر وسایل صوتی - تصویری است.

 دکتر هدایتی، فلوشیپ خون با اعلام این خبر همچنین گفت: کودکان تفاوت‌های فیزیولوژیکی زیادی با بزرگترها دارند که از جمله می‌توان نیاز به آب و هوای بیشتر در آنان را نام برد.

وی ضمن اشاره به این که همین تفاوت‌های فیزیولوژیک کودکان را در معرض آلاینده‌های محیط که بعضا سرطان‌زا نیز هستند، قرار می‌دهد، یادآور شد: آلاینده‌های موجود در آب و هوا مانند سرب، ارسنیک و جیوه می‌تواند زمینه ابتلا به سرطان ریه و خون را در کودکان افزایش دهد.

دکتر هدایتی در ادامه، دور نگهداشتن کودکان از موادی مانند حشره‌کش‌ها، کودهای صنعتی و شیمیایی و بالاخص سیگار را در جلوگیری از بروز بدخیمی در این افراد مؤثر ذکر کرد و همچنین گفت: خانم‌های باردار باید تا حد امکان در دوران حاملگی از انجام عکس برداری‌های بی‌مورد، مصرف اسپری و استعمال سیگار خودداری کنند.

وی در پایان تصریح کرد: در حال حاضر نقش اشعه یونیزان، ماده رادون و حشره‌کش‌ها در سرطان خون کودکان و همچنین تومورهای دستگاه مرکزی اعصاب به اثبات رسیده است؛ به همین جهت به والدین توصیه می‌شود با بذل توجه کافی، کودکان خود را از ابتلا به این بیماری ناتوان‌کننده حفظ کنند.

ماموگرافی لیزری در مشاهده تومورها

ماموگرافی لیزری در مشاهده تومورها 

یک تحقیق جدید، قابلیت یکی از تکنیکهای عکس برداری جدید یعنی ماموگرافی لیزری (CTLM) را برای تشخیص تومورهای سرطانی و خوش خیم به اثبات رسانید. این تحقیق که توسط محققان بخشهای رادیولوژی، ژینکولوژی و زایمان دانشگاه پزشکی وین انجام شد،‌ 105 ضایعه breast را که در 100 زن با ماموگرافی اشعه x تشخیص داده شده بود مورد ارزیابی قرار داد.
در ارزیابی این ضایعه عکسهای CTLM و ماموگرام، جداگانه تفسیر شدند. آنالیز بافت شناسی نیز به منظور تائید این یافته ها مورد استفاده قرار گرفت. طبق مشاهدات در اسکن CTLM، ارتباط و وابستگی قابل توجهی میان جذب لیزر و ظاهر تومورهای سرطانی پستان دیده شد. این جذب به طور تناوب در تومورهای مهاجم تر بیشتر دیده می شد. دانشمندان با عکسهای گرفته شده با اسکن CTLM قادر به یادگیری مطالب بیشتری درباره شکل و ظاهر تومورهای سرطانی و غیرسرطانی شده اند.
دکتر دانیال فلوری از دپارتمان رادیولوژی دانشگاه پزشکی وین، اظهار نمود: CTLM که بوسیله سیستمهای تشخیص عکسبرداری ساخته شده است،‌‌ اولین سیستم عکسبردار برست باز است که تکنولوژی پیچیده لیزر و الگوریتم را برای ایجاد عکسهای سه بعدی Cross-sectional برست،‌ مورد استفاده قرار می دهد.
این یک نحوه عکسبرداری بدون درد است که بیمار را در معرض پرتو اشعه قرار نمی دهد و نیازی به فشار آوردن برست ندارد. سیستمهای تشخیص عکسبرداری لیزری برست از اداره دارو و غذای آمریکا (FDA) مجوز صادرات دریافت نموده است.

 

سندروم مویا مویا ( moya moya ) ناشی از تابش

سندروم مویا مویا ( moya moya ) ناشی از تابش

مقدمه :

بیماری های عروقی ناشی از تشعشع از عوارض پرتودرمانی می باشند که به خوبی شناخته شده اند و می توانند در زمان طولانی موجب مرگ و میر بیماران شوند. انسداد پیش رونده اینتراکرانیال جریان خون شریانی, از جمله سندروم مویا مویا, یکی از آثار دیررس و غیرعادی پرتودرمانی است که به تعداد زیادی ثبت شده است. سندروم مویا مویا با تشکیل و ظهور یک شبکه عروقی غیرطبیعی جانبی مشخص می شود که در نهایت منجر به بسته شدن خودبخودی عروق چرخه willis می شود. به زبان ژاپنی, مویا مویا یعنی « ابری از دود »  و به ظاهر آنژیوگرافیک دودآلود این بیماری اشاره دارد (1). آنژیوگرام مغزی بهترین روش برای تصویربرداری و تشخیص این بیماری است. معیار تشخیص عبارتست از تنگی یا انسداد در بخش پایانی شریان کاروتید داخلی یا در بخش ابتدایی شریانهای قدامی یا میانی مغز و شبکه عروقی غیر طبیعی در ناحیه تنگی و اطراف آن.

سبب شناسی ( etiology ) سندروم مویا مویا ناشناخته است. با این وجود این سندروم به عواملی نظیر ارث, اختلالات خونی, عفونت سندرومهای مادرزادی, بیماریهای عروقی و پرتودرمانی دیده شده است. در یک مطالعه , 2 نفر از 316 بیمار(  NF-1 ( % 0.6          که تحت غربالگری با MRI مغزی قرار گرفتند مبتلا به سندروم مویا مویا بودند (2). عقیده بر این است که اختلالات عروقی همراه با 1- NF با نوروفیبرومین, یک محصول پروتئینی ژن 1- NF , که در سلولهای عضلانی صاف و پوششی عروق خونی بیان می شوند, همراه است. (3)
برای درک بهتر مشخصات بیمارانی که پس از پرتودرمانی دچار سندروم مویا مویا شده اند, ما به مرور موارد منتشر شده اخیر پرداخته ایم.
مواد و روشها :

 در ابتدا در شبکه medline/PubMed به جستجوی مقالات انگلیسی پرداختیم و از کلمات ( radiation ), ( radiotherapy ) و  ( moya moya syndrome ) به عنوان کلمات جستجو استفاده کردیم. تشخیص بیماران با سندروم مویا مویا از طریق راهنماهایی که وزارت بهداشت ژاپن تعریف کرده بود انجام شد (4). بر اساس این راهنماها, آنژیوگرافی بیماران نشان از تنگی یا انسداد در بخشهای پایانی شریانهای کاروتید داخلی یا بخشهای ابتدایی شریانهای صافی و قدامی مغزی به همراه شبکه عروقی در نواحی فاز شریانی داشت. بیمارانی که در مورد آنها تصور می شد تغییرات اختلالی عروقی ناشی از فشار ثانویه توده تومورال است از مطالعه خارج شدند. 33 مقاله مربوط به سالهای 1976 تا 2002 مرور شدند که در جدول 1 آمده اند. این مقالات شامل 54 بیمار با تشخیص سندروم مویامویا ناشی از تابش بودند.
مقالات را مورد بررسی قراردادیم تا پارامترهای وابسته به بیمار, تومور و درمان را به دست آوریم. فاکتورهای وابسته به بیمار عبارتند از: سن هنگام تابش گیری, جنسیت, وجود NF-1 , سابقه بیماریهای عروقی و نقصهای مادرزادی. نوع تومور تحت تابش نیز برای هر بیمار مورد بررسی قرار گرفت. فاکتورهای مرتبط با درمان عبارتند از : دوز تشعشع, حجم درمان, استفاده ترکیبی از روش شیمی درمانی با پرتودرمانی, تاریخچه جراحی تومور, موقعیت تغییرات عروقی و مدت زمان بین پرتودرمانی تا تشخیص سندروم مویا مویا. حجم درمانی پرتودرمانی به دو بخش تقسیم شد: پرتودرمانی Involved-Field یا Extensive-Field نظیر پرتودرمانی تمام مغز یا کرانیواسپانیال. برای مقایسه دوز تشعشع, دوره نهان تا وضعیت NF-1 , نوع حجم درمانی و استفاده از شیمی درمانی و جراحی از روش آماری Un paired-t-test استفاده شد. به علاوه آزمون یکطرفه A NOVA برای تحلیل رابطه دوز تشعشع و دوره نهان تا سن پرتودرمانی نوع تومور و جنسیت مورد استفاده قرار گرفت.
نتایج :

در جستجوی ما, 54 بیمار با سندروم مویا مویا ناشی از تابش ثبت شوند. متوسط سن بیماران در 48 بیمار در اولین پرتودرمانی 8/3 سال بود ( محدوده ای از 47- 4/0 سال ). سن 6 نفر از بیماران ذکر نشده بود. توزیع سن مورد بررسی قرار گرفت و نتایج آن در شکل 1 آورده شده است. از این موارد, 27 نفر          ( %3/56 ) کودکانی بودند که در سنین کمتر از 5 سال پرتو دریافت کرده بودند. در بین باقیمانده ها, 11 نفر ( % 9/22 ) بین سنین 5 تا 10 , 4 نفر (%3/8 ) بین 11 تا 20, 3 نفر ( % 3/6 ) بین 21 تا 30, 1 نفر ( % 1/2 ) بین 31 تا 40 و 2 نفر ( % 2/4 ) بین 41 تا 50 سالگی تحت تابش قرار گرفتند. توزیع جنسی به این صورت بود که 18 مرد (% 6/34 ) و 26 زن ( %50 ) وجود داشت. در 10 بیمار  (% 2/19 ) جنس ذکر نشده بود. 14 نفر از 54 نفر (% 9/25 ) مبتلا به NF-1 تشخیص داده شدند. هیچ کدام از بیماران سابقه بیماری عروقی یا نقصهای مادرزادی نداشتند.
نوع تومور متغیر و برای تمام جمعیت بیماران موجود بود. بیشترین نوع توموری که تحت درمان پرتو درمانی قرار گرفت گلیومای Low-grade بود که در 37 فرد ( %5/68 ) مشاهده شد که 29 نفر از آنها optic glioma بود. بقیه تومورها از انواع نادرتری بودند و عبارتند از آدنوما غده هیپوفیز, Craniopharyngioma و germinoma . بیشتر تومورها در ناحیه Parasellar قرار داشتند.
بیماران بر اساس نوع تومورشان تحت درمان پرتودرمانی قرار گرفتند. دوز متوسط Gy 2/55 ( محدوده Gy 120-22 ) بود. دوز در 8 بیمار ذکر نشده بود. دوز پرتودرمانی نیز براساس حالت NF-1 مورد بررسی قرار گرفت .دوز متوسط برای بیماران با NF-1 مثبت Gy 5/46 ( محدوده Gy 55-22 ) و برای بیماران با NF-1 منفی, Gy 1/58 ( محدوده Gy 120- 24 ) بود ( 02/0 = P ) .
سندروم مویا مویا در دوزهای پائین ( > 30 Gy ) در 4 بیمار دیده شدکه همه آنها در زمان پرتودرمانی کمتر از 7 سال سن داشتند. از این 4 نفر, 2 نفر (%50 ) دارای NF-1 مثبت بودند. استفاده از جراحی ( 22/0 = P ), نوع تومور               (21/0=P ) و سن در زمان شروع پرتودرمانی ( 2/0 = P ) تاثیری بر میزان دوز تشعشع نداشتند.
دوره نهفته, زمان بین پرتودرمانی و تشخیص سندروم مویامویا در 47 بیمار مشخص بود. متوسط دوره نهفته 40 ماه بود ( محدوده 240- 4 ماه ) فاصله نهفته بین پرتودرمانی یا تشخیص سندروم مویا مویا در شکل 3 آورده شده است. سندروم مویا مویا ناشی از تشعشع در 13 بیمار ( % 7/27 ) در 2 سال رخ داده است. در 25 بیمار ( % 2/53 ) در 4 سال , 35 بیمار ( % 4/74 ) در 6 سال, 37 بیمار (‌% 7/78 ) در 8 سال, 41 بیمار ( % 2/87 ) در 10 سال و 45 بیمار                    ( % 7/95 ) در 12 سال رخ داده است. البته وقتی دوره نهفته را براساس حجم درمانی تحلیل کردیم زمان مجموع آن کوتاهتر شد. میزان آن 4/28 ماه برای پرتودرمانی با میدان ‌involved و 3/66 ماه برای میدانهای  comprehensive بود ( 014/0 = P ). فواصل به صورت مشخص تحت تاثیر حالت NF-1  ( 2/0 = P )‏, سن پرتودرمانی ( 69/0 = P  ), نوع تومور ( 65/0 = P ) و استفاده از جراحی ( 87/0 = P ) قرار نگرفت.
حضور سندروم مویامویا در جمعیت بیماران ما متغیر بود. نتایج آنژیوگرافی 49 بیمار در بررسی ما وجود داشت. تحلیل موقعیت نشان داد که شریان کاروتید داخلی ( یک یا دو طرفه ) در 45 مورد ( % 9108 ), شریان سربرال میانی در 12 مورد ( % 5/24 ), شریان ارتباطی قدامی در 9 مورد ( % 4/18 ), شریان ورتبرال در 2 مورد ( %401 )  و شریان ارتباطی خلفی در 4 مورد ( % 2/8 ) درگیر بوده اند. بیماریهای multivessel در % 6/79 بیماران وجود داشت. تعداد عروق درگیر تحت تاثیر NF-1 ( 11a = p ), سن پرتودرمانی ( 46/ 0 = P ), حجم درمانی ( 12/0 = P ) و نوع تومور ( 078/0 = P ) مشخص نبود.
بحث و بررسی : مشکلات عروقی ناشی از تشعشع اولین بار بوسیله Hodes و lee ( 22 ) به عنوان یک اثر جانبی تشعشع شرح داده شدند. مشکلات انسدادی عروق مغزی نظیر سندروم مویامویا می توانند باعث مرگ و میر در طولانی مدت بیماران شوند. پاتولوژی میکروسکوپی بیماران نشاندهنده ضخیم شدن پوشش درونی رگها و نکروز میانی است که همگی نشانه های تغییرات ناشی از تشعشع در عروق بزرگ است (5). به دلیل انسداد, در حدود 50 تا 60 درصد افراد مبتلا وخیم شدن پیشرونده حالات مربوط به سکته را تجربه می کنند.
Maruyama و همکارانش (16) گزارش کردند که شیوع مویامویا ناشی از تابش در بیماران کم سن و سال تر, بیشتر است. در مقالات ژاپنی محدوده سن از 64-0 سال ( متوسط 301 سال ) ذکر شده است. در مقالات انگلیسی زبان تحت بررسی ما, متوسط سن 8/3 سال ( نزدیک به مقالات ژاپنی ) محاسبه شده است ( با محدوده ای از 47- 4/0 سال ). برخی اظهار کرده اند که اطفال به این دلیل به سندروم پس از تابش حساسترند که عروق سیستم عصبی مرکزی آنها از نظر ساختاری نابالغ است (33 ). براساس تحلیل ما, افرادیکه در سنین کم تحت تابش پرتو قرار می گیرند دچار خطر بیشتری مبنی بر ابتلا به سندروم مویامویا هستند. تقریباً 80% بیمارانی که مبتلا به سندروم مویا مویا شدند در سنین 10 و کمتر تحت تابش قرار گرفته بودند و %‌ 56 آنها در سنین کمتر از 5 سال پرتودرمانی شده بودند.
مقالات, مطالب کمی در مورد رابطه بین دوز و انسداد عروقی پس از تابش داشتند. Bitzer و Topka ( 23 )‌ 40 بیمار مبتلا به اختلالات عروقی ناشی از تابش را بررسی کردند و اعلام نمودند که میزان دوز یا نوع پرتو احتمالاً‌ تاثیری بر توسعه اختلالات عروقی ندارد. محدوده دوز در مطالعه وسیع, از 22 تا Gy 120 با میانگین Gy 2/55 متغیر بود. بر اساس مطالعات ما هیچ رابطه مشخصی بین دوز تشعشع و سندروم مویامویا با استفاده از جراحی, نوع تومور و یا سن پرتودرمانی وجود ندارد. رابطه بین تکنیکهای پرتودرمانی و اندازه تقطیع, با توسعه سندروم مویا مویا غیر قابل بررسی است به دلیل اینکه در بسیاری از مقالات اطلاعاتی در این زمینه وجود ندارد. با این وجود درمان با اندازه تقطیعهای بزرگتر احتمالاً‌ خطر ابتلا به این سندروم را افزایش می دهد.
اختلال عروقی نوروفیبروماتوز –1 از عوارض مشخص بیماری است که شریانها و وریدها با هر اندازه ای را تحت تاثیر قرار می دهد (2).
گرفتگی شریان ریوی, عروق مغزی, آئورت و به طور شایع تری شریان کلیوی به عنوان عامل ظهور NF-1 در مقالات ثبت شده است. با این وجود ارتباط بین NF-1 و آثار تشعشع بر تغییرات عروق مغزی هنوز از عدم قطعیت برخوردار است و اینکه عوارض عروقی بوسیله پرتودرمانی, NF-1 یا هر دو ایجاد شده اند روشن نیست. گزارشهای ثبت شده ای وجود دارد که بیماران با تشخیص بدخیمی مغز و NF-1 با توسعه انسداد عروق مغزی بدون هیچ گونه تابش گیری وجود داشته اند ( 38 و 14 ). مطالعه ای روی 6 بیمار با Optic glioma و NF-1 که به سندروم مویا مویا پس از تابش مبتلا شده بودند نشان داد که میانگین دوز برای بیماران با NF-1, Gy 39 و برای بیماران بدون NF-1 , Gy51 بوده است (18 ). مطالعه ما, با 54 بیمار, اثبات می کند که بیماران با NF-1 دارای آستانه دوز پائین تری برای ابتلا به سندروم مویا مویا پس از تابش هستند. میانگین دوز برای بیماران NF-1 مثبت , Gy 5/46 ( محدوده Gy 55-22 ) و برای بیماران NF-1 منفی Gy 1/58 ( محدوده Gy 110-24 ) می باشد.
سندروم مویا مویا تشکیل شبکه عروق غیر طبیعی است که منجر به بسته شدن عروق مجاور در چرخه willis می شوند و در آنژیوگرافی کاملاً مشخص است. در بیشتر موارد ثبت شده در مقالات تومور در ناحیه Parasellar قرار داشته است. در بررسی ما, تمامی بیماران دارای انسداد/ تنگی در شریان کاروتید داخلی یا یکی از شاخه های اصلی آن بودند. تعداد عروق مبتلا با هیچ کدام از پارامترهای مورد مطالعه ما مرتبط نبود. با این وجود ما متوجه ارتباط بین حجم درمانی و دوره نهفته شدیم. بیمارانی که فقط با میدان involved درمان شدند, دوره نهفته کوتاهتری داشتند. این یافته ها می توانند نتیجه دوز مجموع بیشتر در چرخه willis در مقایسه با تمام مغز یا تابش کرانیواسپانیال باشد که حجم ترکیبی لزوماً در ناحیه Parasellar نیست.
علاوه بر تشعشع, تومورهای مغزی به صورت مکرر با جراحی و شیمی درمانی نیز درمان می شوند. در یک مورد گزارش شده بوسیله Rudoltz و همکارانش ( 33 ), یک پسر 5 ساله با Cranio pharyngioma پس از جراحی و پرتودرمانی مبتلا به ضایعه عروقی ipsilateral شد. دستکاری عروق مغزی در جراحی احتمالاً بیمار را مستعد اختلالات عروقی کرده است. به علاوه شیمی درمانی احتمالاً باعث کاهش مقاومت عروق در برابر پرتو می شود چون شیمی درمانی آسیب ناشی از تشعشع به سایر اندامها را افزایش می دهد (39). شیمی درمانی در ترکیب با پرتودرمانی باعث ایجاد التهاب می شود و می تواند باعث ایجاد اختلال عروق موضعی شود (40). در مطالعه ما, هر دو روش جراحی و شیمی درمانی, عوامل معنی دار آماری در ایجاد سندروم مویا مویا ناشی از تابش نبودند.
با تلاش بیشتر, حیات بیماران مبتلا به تومور مغزی به طور مشخص افزایش یافته است. بنابراین پی گیری کودکانی که برای درمان تومور Para sellar تحت پرتودرمانی قرار گرفته اند, بویژه آنهایی که به NF-1 نیز مبتلا هستند در آشکارسازی سندروم مویا مویا, حیاتی است. آنژیوگرافی بهترین روش تشخیص سندروم مویا مویا است ولی روشهای کمتر تهاجمی برای استفاده مکرر مورد نیاز هستند. بیماران مبتلا به سندروم مویا مویا به درستی با MR Angiography و یا CT پایش می شوند (40 ). اینکه آیا آشکارسازی سریع عروق سندروم مویا مویا با استفاده از این روشهای تصویربرداری در بیماران بدون علامت منجر به شیوع کمتر سکته می شود یا خیر, روشن نیست.
مطمئناً این مطالعه دارای محدودیتهایی است. اولین آنها پیشقدر ذاتی انتخاب است یعنی موارد گزارش شده در مقالات اغلب افراد مبتلا هستند و لذا پی گیری آنها مشکل است. بنابراین موارد سندروم مویامویا ممکن است به دلیل کوتاه بودن دوره پی گیری گزارش نشوند. دوم اینکه بیماران با NF-1 مثبت در این بررسی ممکن است حتی بدون پرتودرمانی به سندروم مویامویا مبتلا باشند و لذا آنها مستعد این شرایط هستند. بحثی در اینجا مطرح می شود که سندروم مویا مویا ممکن است در اطفال مبتلا به NF-1 زودتر ایجاد شود. با این وجود دوره نهفته برای بیماران NF-1 مثبت و منفی در مطالعه ما خیلی متفاوت نبود. با این همه این مطالعه بسیار مهم است چون مروری منظم است بر آنچه در مورد این شرایط غیر عادی پس از پرتودرمانی وجود دارد.
نتیجه گیری :
بر اساس مرور مقالات گذشته, دریافتیم که بیمارانی که در ناحیه Parasellar تحت پرتودرمانی قرار می گیرند بیشتر به سندروم مویامویا مبتلا می شوند. به علاوه خطر سندروم مویامویا با گذشت زمان افزایش می یابد. نیمی از موارد در 4 سال پس از پرتودرمانی ایجاد می شود و 95%  موارد در طول 12 سال پس از تابش رخ می دهد. بیماران با NF-1 نیز دارای آستانه دوز تشعشع کمتری برای ایجاد سندروم مویا مویا تومور Parasellar هستند و این گروه بیشترین افراد مستعد به سندروم مویا مویا هستند.