استفاده از امواج الکترومغناطیسی پرفرکانس؛ شیوه تازه ای برای تصویربرداری و درمان سرطان

استفاده از امواج الکترومغناطیسی پرفرکانس؛ شیوه تازه ای برای تصویربرداری و درمان سرطان

 

 اشعه تی

 پژوهشگران پزشکی اعتقاد دارند که اشعه تی می تواند درمان سرطان را دگرگون کند و تولید داروهای جدید را سرعت بخشد. امواج الکترومغناطیسی تراهرتز یا تکنولوژی «پرتو تی»- شامل پرتوهای الکترومغناطیسی ای می شود که بین مایکروویو و مادون قرمز قرار می گیرند. پرتوهای تی به خاطر فرکانس شان - که حدود یک تریلیارد سیکل در ثانیه یا یک «تراهرتز» است- به این نام خوانده شده اند.

 

 دیدن از میان موانع
اکنون بلورهای نیمه هادی خاصی پیدا شده که می توان آنها را با استفاده از جرقه های بسیار کوتاه مدت نور لیزر به گسیل پرتوهای تی واداشت. پرتوهای ایکس با طول موج کوتاه تر و انرژی بسیار بیشتری دارند. در نتیجه می توانند به اشیای جامدی مانند استخوان و فولاد هم نفوذ کنند. اما چنین قدرتی تاوانی هم دارد و آن هم آسیب بالقوه آنها به سلول های زنده است. پرتوهای تی ممکن است نتوانند به اندازه پرتوهای ایکس نفوذ کنند ولی اثر مخرب زیادی نیز بر بافت ها ندارند.

این امر از لحاظ کاربردهای پزشکی یک مزیت محسوب می شود. اولین تلاش ها برای استفاده از پرتوهای تی برای بررسی بافت ها تقریباً یک دهه پیش انجام شد. پس از آن یک دهه طول کشید تا دستگاه های لیزر با اندازه مناسبی ساخته شدند که می توانستند پالس های بسیار کوتاه مورد نیاز برای ایجاد پرتوهای تی را به وجود آورند.در سال 1995 فیزیکدانان "بین بین هو" و "مارتین ناس" در نیوجرسی امریکا از پرتوهای تی برای ریزتراشه ها (میکروچیپ ها) استفاده می کردند- که ایده جدیدی به فکرشان رسید و پرتوها را به یک قطعه گوشت تاباندند.
                              
آنها کشف کردند که پرتوهای تی می توانند ترکیب بافت را مانند نسخه ای کم انرژی از تصاویر اشعه ایکس آشکار کنند. اما در حالی که کیفیت تصاویر آشنای اشعه ایکس به تراکم الکترون ها در مواد مورد تصویربرداری بستگی دارد، برای پرتوهای تی عامل اصلی وجود آب در ماده آزمودنی است، چرا که مولکول های آب پرتوهای تی را به آسانی جذب می کنند.اکنون این خصوصیت پرتوهای تی در کانون یکی از مهیج ترین کاربردهای آن قرار گرفته است- درمان سرطان.

 راهی جدید برای درمان سرطان
یکی از بزرگترین چالش ها در پزشکی سرطان هدف قرار دادن سلول های بدخیم و در عین حال به حال خود گذاشتن سلول های سالم است. این امر دانشمندان را واداشته است که به دنبال خصوصیاتی در سلول های سرطانی باشند که آنها را از سلول های «طبیعی» متمایز می کند.یکی از این خصوصیات این است که سلول های سرطانی نسبت به سلول های سالم محتوای آب بیشتری دارند. اکنون دانشمندان فکر می کنند که می توانند از این خصوصیت برای درمان سلول های سرطانی با پرتوهای تی استفاده کنند.پروفسور پیتر وایتمن از دانشگاه لیورپول توضیح می دهد؛ «پرتوهای تراهرتزی به وسیله آب جذب می شوند، و سلول های سرطانی آب را در خود جمع می کنند، بنابراین پرتوهای تی در این سلول ها جذب می شوند و آنها را می کشند.» پروفسور وایتمن یکی از اعضای گروهی است که آزمایش هایی را در آزمایشگاه دارسبری نزدیک وارینگتون در چشایر اسکاتلند با استفاده از یک مولد پرتوهای تی انجام می دهند.این مولد پرتوهای تی پس از تکمیل تا پایان سال جاری قوی ترین مولد پرتوهای تی در اروپا و اولین مولدی است که بر کاربردهای پزشکی متمرکز خواهد بود.وایتمن می گوید مساله اصلی در ابتدا آزمودن بی خطربودن تکنولوژی تراهرتز است. «اولویت نخست این است که حدود ایمن قرارگرفتن انسان به پرتوهای تراهرتزی و عواقب قرار گرفتن مکرر به مقادیر کم این پرتوها معلوم شود.»او می گوید؛ «در مرحله بعد قصد داریم این امکان را مورد بررسی قرار دهیم که آیا تابش پرتوهای تراهرتزی پرقدرت ممکن است به عنوان درمانی برای سرطان پوست به کار رود.» ا

َشکال متعارف تر درمان سرطان نیز ممکن است از پرتوهای تی سود ببرند. یک از مشکلات اصلی در جراحی سرطان اطمینان از این امر است که همه سلول های سرطانی از بدن بیمار خارج شده اند در نتیجه سرطان در مدت کوتاهی عود نمی کند. تصویربرداری با پرتوهای تی می تواند به جراحان نشان دهد که بافت سالم در کجا تمام می شود و بافت سرطانی شروع می شود، و به این ترتیب بر بخت خارج کردن همه بافت سرطانی افزوده می شود. سال گذشته پژوهشگران در یک شرکت تکنولوژی تراهرتز واقع در کمبریج نتایج یک بررسی را منتشر کردند که نشان می داد پرتوهای تی در مشخص کردن سلول های سرطانی در نمونه های بافتی برداشته شده از مبتلایان به سرطان کارایی خوبی دارند. اشعه تی می تواند نشان دهد یک دارو تا چه حد در بدن انسان تاثیرگذار است.

 دگرگونی تولید داروهای جدید
اسکن کننده های اشعه تی تنها شیوه ای نیست که تکنولوژی تراهرتزی می تواند علوم پزشکی را دگرگون کند.با قرار دادن داروهای جدید در معرض پرتوهای تی شرکت های داروسازی می توانند خصوصیات شیمیایی ظریفی را مشخص کنند که می تواند به طور ریشه ای بر رفتار آنها در بدن انسان تاثیر بگذارد.پالس های پرتوهای تی برای ایجاد ارتعاش در مولکول های تشکیل دهنده دارو به کار می روند و تحلیل کامپیوتری این ارتعاشات نشان می دهد که تاثیرات پیوندهای شیمیایی را مشخص کنند که در غیر این صورت ناشناخته می ماند.این امر به نوبه خود می تواند بر قدرت دارو هنگام مصرف آن به وسیله بیمار تاثیر بگذارد.دانشمندان از پرتوهای تی برای بررسی دو داروی ظاهراً مشابه درمان کننده زخم معده استفاده کرده اند. تجزیه و تحلیل به وسیله پرتوهای تی نشان دهنده تفاوت ساختار مولکولی آنها بود که به میزان های متفاوت اثربخشی در بیماران می انجامد.
تکنولوژی پرتوهای تی به شرکت های دارویی اجازه خواهد داد داروهای کمتر موثر را در همان مراحل مقدماتی کنار بگذارند. این تکنولوژی همچنین به حفظ کنترل کیفیت در فرآیند تولید کمک می کند.

 

ELECTRON Beam Computed Tomography

CT اسکن با اشعه الکترونی ( EBCT)

 

 با اینکه ظهور دستگاه CT اسکن و عرضه انواع spiral و mutislice آن ابزار توانمندی را برای تصویربرداری از اندامهای درون بدن فراهم کرده اند ، ولی هنوز هم تصویربرداری از اندامهای متحرک مثل قلب یکی از محدودیتهای این ابزار است . هر نوع حرکتی در حین تصویربرداری باعث ایجاد آرتیفکت و ناواضحی و در نتیجه کاهش قدرت تفکیک فضایی می شود .

 

 

با پیشرفت سیستم های CT زمان لازم برای اسکن کوتاهتر می شد ولی هنوز هم این زمان برای تصویربرداری از قلب به اندازه کافی کم نبود زیرا برای تصویربرداری از قلب زمانهایی در حد یک دهم ثانیه یا کمتر لازم است تا آرتیفکت های ناشی از حرکت ایجاد نشود . این محدودیت با استفاده از CT اسکن با اشعه الکترونی ( EBCT) رفع شد
. EBCT یک سیستم CT اسکن با سرعت بسیار زیاد است که مخصوص تصویربرداری از قلب در حال ضربان طراحی شده است . BECT با عناوینی همچون CineCT ،

Fifth.generationCT CT

، Scanning electron beam CT و ultrafast CT نامیده می شود . - مراحل تکامل اسکنر EBCT اساس و کارکرد اسکنر EBCT برای اولین بار توسط colleagues و Douglas Boyd در سال 1979 در نتیجه تحقیقات انجام شده در دانشگاه کالیفرنیا واقع در سانفرانسیسکو در دهه هفتاد میلادی بیان گردید .
در سال 1983 شرکت Imatron اسکنر CT بسیار سریع Boyd را برای تصویربرداری از قلب و سیستم گردش خون بهبود بخشید . در آن زمان این دستگاه با نامهایی چون cardiovascular computed tomography ( CVCT ) یا CineCT شناخته می شد . امروزه این دستگاه EBCT نامیده می شود و انتظار می رود در آینده ای نزدیک تعداد بسیار بیشتری از این دستگاه ها مورد استفاده قرار گیرد . ( تا اواخر سال 2000 میلادی تعداد 25 دستگاه EBCT در امریکا و 30 دستگاه نیز در اروپا و آسیا مورد استفاده قرار گرفته اند ) توانمندی های بالقوه EBCT موجب تولید تصاویری با قدرت تفکیک بالا از اندامهای متحرک مثل قلب بدون آرتی فکت ناشی از حرکت می شود .
از این اسکنر می توان برای تصویربرداری از قلب و سایر قسمتهای بدن در کودکان و بزرگسالان استفاده کرد زیرا طراحی این دستگاه امکان جمع آوری اطلاعات را ده برابر سریعتر از CT های مرسوم فراهم کرده است .
- اصول و اجزاء EBCT طراحی سیستم EBCT با CT های مرسوم متفاوت است که این تفاوتها در زیر آورده شده است :
1- مبنای اسکنر EBCT استفاده از فن آوری اشعه الکترونی است و در این سیستم ها تیوب اشعه x وجود ندارد .
2- در این سیستم ها حرکات مکانیکی در اجزاء دستگاه وجود ندارد . 3
- نحوه جمع آوری اطلاعات در EBU با CT های مرسوم متفاوت است . در انتهای دستگاه EBCT یک تفنگ الکترونی قرار دارد که یک دسته الکترونی با انرژی 130 کیلوالکترون ولت تولید می کند. این دسته الکترونی بوسیله یک کویل الکترومغناطیسی شتاب می گیرد و کانونی می شود که با یک زاویه معین منحرف می شود و به یکی از چهار حلقه هدف تنگستنی برخورد می کند . حلقه های هدف ثابت هستند و شعاع آنها cm 90 است که یک قوس 210 درجه را تشکیل می دهند . شعاع الکترونی در طول حلقه هدایت می شود که می تواند به صورت منفرد یا به صورت توالی به کار رود . در نتیجه پخش حرارت مشکلی مانند آنچه در سیستمهای CT اسکن مرسوم وجود دارد ایجاد نمی کند . وقتی که شعاع الکترونی با هدف تنگستنی برخورد می کند اشعه x تولید می شود . محدود کننده ها دسته اشعه x تولید شده را به شکل یونی در می آورند که از یون بیمار عبور می کنند . که در یک میدان اسکن 47 سانتی متر قرار دارد تا به دتکتورها به صورت یک قوس در دو ردیف کنار هم قرار گرفته اند برخورد کنند . دتکتورها در مقابل حلقه تنگستنی قرار دارند و در دو ردیف جداگانه قرار گرفته اند که شعاع آنها 5/67 سانتی متر است که تشکیل یک قوس 216 درجه را می دهند . ردیف اول شامل 864 دتکتور است که اندازه هر کدام نصف دتکتورهای حلقه دوم است که 432 دتکتور دارد . این نحوه قرارگیری دتکتورها این امکان را فراهم می کند که در زمان استفاده از یکی از حلقه های هدف اطلاعات مربوط به دو مقطع جمع آوری شود وقتی به طور متوالی از هر چهار حلقه استفاده می شود می توان اطلاعات مربوط به هشت مقطع را جمع آوری کرد . دتکتورها از مواد جامد که شامل کریستالهای لومینسانت و کادمیوم تنگستن هستند تشکیل شده اند ( که اشعه x را به نور تبدیل می کنند ) این قسمت به یک سلیکونی چسبیده است که نور را به جریان تبدیل می کندکه خود این قسمت نیز به یک پیش تقویت کننده متصل است . خروجی دتکتورها به سیستم جمع آوری اطلاعات data acquisition system ( DAS ) فرستاده میشود .

خطرات پرتو ایکس را مهارکنیم

خطرات پرتو ایکس را مهارکنیم

بشر از دیر باز ارتباطی ویژه با نور داشته است و همواره سعی داشته از این نعمت پروردگار بیشتر در زندگی خود استفاده نماید و با گذشت زمان دریافت، این نیروی خارق العاده قابلیتهایی فراوان دارد و كمر به كشف آنها بست و امروزه سعی كرده از این آفریده ایزد منان به عنوان فن‌آوری برتر در بخشهای مختلف علمی، صنعتی، ارتباطی، پزشكی و... استفاده نماید. به طور مثال در زمینه پزشكی از اشعه ایكس كه سرمنشایی از نور دارد جهت تشخیص و درمان  بیماران استفاده می‌گردد.

همانطور كه می‌دانیم تابش به‌صورت انرژی و یا ماده حامل انرژی است و اگر ماده ای كه تحت واكنش قرار می‌گیرد، ارگانیسم زنده باشد، اثرات به هم كنش می‌تواند تا مرحله بیماری شدید و یا مرگ به بافت زنده آسیب برساند. مردم تا حدی به‌طور تصادفی به طبیعت زیان بخش تابش بر روی بافت زنده آگاهی یافتند. ابتدا سوختگیهای بر روی پوست كارگرانی كه تحت تابش قرار می‌گرفتند مشاهده شد و متاسفانه قبل از اینكه صدمات ناشی از تابش شناخته شود، مواردی از مرگ و جراحات شدید در اثر پرتو گیری اتفاق افتاد.‏

در سالهای 1299/1920 (25 سال پس از كشف پرتوهای ‏X‏) بود كه معیارهای ایمنی برای كار با مواد پرتوزا پیشنهاد شد. و در سالهای 1309/1930 قوانینی جهت اطلاع از مقدار ماكزیمم سطوح مجاز پرتوگیری وضع شد به مقدار تابش معمولا به عنوان "دوز" اشاره می‌شود. نكته حایز اهمیت تشخیص تفاوت بین پرتوگیری و دز دریافتی است. برای حفاظت شخصی، پرتوگیری مورد توجه قرار می‌گیرد، در حالیكه برای صدمات زیست شناختی (یا ساختمانی) دز جذب شده حائز اهمیت است.‏

دوز فیزیكی جذب شده پرتوها- ‏kvx‏ 250برای ایجاد یك اثر معین ‏
دو.ز فیزیكی جذب شده توسط تابش مقایسه ای برای ایجاد اثر مشابه

حداكثر پرتوگیری مجاز برای هر فرد را می‌توان بدون توجه به نوع تابش بر حسب ‏rem‏ بیان كرد.‏
دز بر حسب راد×‏rem = QF‏
پرتو گیری تابش به دو طریق صورت می‌گیرد : 1 - پرتوگیری خارج بدن یا البسه به طور مستقیم از یك چشمه.‏
‏2 - پرتوگیری داخلی چشمه هایی كه از طریق استنشاق، فرو بردن و یا جذب وارد بدن شده اند.‏
‏ پرتودهی یك سلول ممكن است باعث صدمة هسته سلول یا اجزای دیگر آن  شود. در این صورت ممكن است كه سلول از بین برود و یا كروموزمهای سلولی كه در حال تولید مثل هستند تغییر یابد و باعث تحول در سلول شود و این بدان معناست كه فرزندان كم و بیش معیوب خواهند بود و این عیوب ممكن است به نسلهای بعد منتقل شود. راهنمای حفاظت در مقابل تابش‏‎ NCRP‎‏ (راهنمای تابش برای پرتو گیری مجاز افرادی كه در نواحی تابش كار می‌كنند ) برای افرادی كه بواسطه شغل خود در معرض تابش قرار    می‌گیرند، به قرار زیر است :‏
‏1- كل دوز دریافتی تمام بدن در طی سالها باید حداكثر برابر (18-‏‎  n‎‏)5 ‏rem ‎‏ باشد كه در آن ‏n‏ =عمر شخص است باید توجه كرد كه افراد كمتر از 18 سال مجاز نیستند در محلی كه در معرض تابش قرار دارد، كار كنند،
‏2 - دوز دریافتی نباید از 5 ‏rem ‎‏  در سال تجاوز نماید و‏
‏3 - همچنین ماكزیمم پرتوگیری بجز برای پوست، دستها و ساعد نباید در مدت 13 هفته از 5  ‏rem ‎‏ بیشتر باشد.
قسمتهای خاصی از بدن می‌توانند تابش بیشتری دریافت دارند، ولی راهنما معمولاً برای تمام بدن در نظر گرفته شده است. در حال حاضر مسئله اساسی ایجاد حفاظت در مقابل   "1- اشعه گامای اولیه 2 - تابش ایجاد شده در نتیجه واكنشهای  r ‏- ‏n‏ در حفاظ. 3- نوترونهای سریع" است حفاظ در ساده ترین شكل، متضمن ایجاد فاصله و قرار دادن مواد بین اشعه و گیرنده تابش است.‏
اگر فاصله كافی بین شخص و چشمه وجود داشته باشد، شدت تابش به سطوح ایمن كاهش می‌یابد. با وجود این اگر ماده ای بین ما و چشمه قرار بگیرد می‌توان از امتیاز تضعیف ایجاد شده توسط ماده استفاده كرد.‏
با توجه به مطالب ذكر شده لزوم استفاده از تجهیزات حفاظتی در برابر تاثیرات مضر پرتوهای یونیزان روز به روز در حال افزایش است. در این راستا آژانس بین المللی انرژی اتمی ‏IAEA‏ با تدوین آیین نامه ها و راهكارهای اساسی در جهت استفاده درست و بی خطر از دستگاها و تجهیزات و منابع تولید كننده پرتوهای یونیزان و خطرناك كمك شایانی را در پیشگیری از اثرات پرتوها به عمل آورده است.‏
همان‌طور كه گفته شد جهت مهار كردن اشعه ای كه در فضا انعكاس پیدا می‌كند، باید سرعت آنرا با استفاده از عناصری كه دارای عدد جرمی بالایی است به حد اقل برساند مانند عناصر طلا یا سرب كه البته با توجه به مقرون به صرفه بودن بیشتر از سرب استفاده می‌شود و به همین جهت در بخشهایی از مراكز درمانی مانند بخشهای رادیولوژی، آنژیوگرافی و اتاق عمل كه مستقیماً با اشعه سرو كار دارند برای حفظ امنیت اطرافیان در دیوارها و دربها در اطراف دستگاه از سرب استفاده می‌شود. اما پزشكان یا تكنسینی كه در داخل اتاق اشعه به سر می‌برند چه باید بكنند ؟ مشخصاً عوامل حفاظتی ویژه ای برای این افراد طراحی گردیده است. مثلا از پاراوانهای سربی و همچنین روپوشها و شیلدهای سربی جهت حفاظت در برابر اشعه استفاده می‌شود. در این راستا شركت نوید پرتو نما با داشتن سالها تجربه و كادری مجرب و متخصص در زمینه تولید، واردات و صادرات تجهیزات و لوازم رادیولوژی و پوشش‌های محافظ اشعه ‏X‏ افتخار دارد تا خود را به عنوان یكی از شركتهای مطرح در این عرصه به شما متخصصان، پزشكان و كارشناسان محترم كه در تماس با پرتوهای یونیزان خطرناك می‌باشید معرفی كند.‏

شیشه سربی
یكی دیگر از مواردی كه لزوم استفاده آن در بخشهایی شامل دستگاه پرتوزا ضروری می‌نماید شیشه سربی است. در اینجا جهت آشنایی شما خوانندگان محترم با این محصول خلاصه ای از ساخت آنرا تشریح می‌نمائیم.‏
ابتدا سرب را در كوره‌های صنعتی به صورت مذاب درآورده، سپس آنرا درون مخازن پیستوله مانندی ریخته و با توجه به قطر و سایز مورد نظر میزان فشار و روزنه خروج عنصر را تنظیم می‌كنند تا آنرا به صورت غبار و گرده خارج كنند. به حجم غبار سرب نیز "مش" گفته می‌شود به طور مثال برای تولید سرب 1/0 با مش 400، میزان فشار را تنظیم كرده سپس سرب را درون حوضچه‌های آب سرد اسپری می‌كند و تمام این گرده ها با همان اندازه و حجم سرد شده و به صورت خاك سرب در ته حوضچه جمع می‌گردد. بعد از جمع‌آوری خاك سرب، سیلیس را در مخازن دیگر ذوب كرده آن را به داخل قالب‌های مورد نظر با قطر و اندازه مشخص هدایت می‌كند و دوباره گرده‌های سرب را كه با اكسید سرب بی‌رنگ شده به گونه‌ای در فضا پخش می‌كنند كه به‌صورت یكنواخت و میزان مورد نظر در میان سیلیس ذوب شده قرار گیرد، بدین ترتیب پس از سرد شدن سیلیس، شیشه‌ای سربی با شفافیت بسیار بالا خواهیم داشت. البته این پروسه تولید در عین سادگی بیان بسیار پیچیده است و می‌بایست دقت عمل زیادی را در تولید آن به‌كار گرفت. از معروف‌ترین كمپانی‌هایی كه این كالا را با كیفیتی بی نظیر در جهان تولید می‌كند كمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان را می‌توان نام برد. لازم به ذكر است این كمپانی آلمانی دارای استانداردهای معتبر و قابل اطمینان زیادی از جمله ‏CE،TUV‏ و... است.بیمارستان‌ها و مراكز تخصصی زیادی در حال حاضر در ایران از این شیشه‌های سربی در بخشهای خود استفاده می‌كنند و تا كنون هیچ شواهدی مبنی بر عدم كیفیت این شیشه‌ها گزارش نشده است. استفاده از این شیشه‌های سربی در بخش ها باعث می‌شود كه علاوه بر توانایی عبور نور، جلوی عبور اشعه ایكس را بگیرد.‏
شركت نوید پرتونما با داشتن سالها سابقه در واردات این نوع شیشه سربی نماینده انحصاری كمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان است. میزان سرب استاندارد جهت شیشه‌های سربی كه مورد تائید سازمان انرژی اتمی ایران میباشد 2 میلیمتر است كه شیشه‌های سربی وارد شده از كمپانی ‏SCHOTT‏ آلمان توسط شركت نوید پرتو نما دارای 1/2 میلیمتر سرب است.‏

روپوش و اپرون‏
روپوشها و اپرون‏های سربی از دیگر پوشش‌های حفاظتی در برابر اشعه است كه توسط كاربران و یا بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد. روپوشهای سربی مكانیزم ساختاری شبیه به شیشه سربی دارد اما با توجه به این مسئله كه روپوش را خود شخص باید استفاده كند و گاه تا ساعت‌ها باید آنرا به تن داشته باشد. میزان وزن و انعطاف پذیری آن بسیار مهم است. و علاوه بر آن چون این نوع شیلدهای سربی جهت محافظت در برابر اشعه متفرق شده استفاده می‌شود. استاندارد میزان سرب تعریف شده از طرف سازمان انرژی اتمی ایران 5/0 میلیمتر است. میزان سربی كه در لاستیك قرار می‌گیرد بستگی به اكیوالان لاستیك دارد یعنی هر چه كیفیت حجم لاستیك بالاتر باشد میزان جرم بیشتری را قبول می‌كند. به طور مثال هنگامی كه لاستیك مذاب جهت نورد شدن به داخل دستگاه ریخته می‌شود و از بین غلطكها عبور می‌كند چنانچه اكیوالان قطر لاستیك 1 میلی متر باشد فاصله غلطكها به آن میزان تنظیم می‌شود و به همان میزان به آن خاك سرب اضافه می‌شود. بالاترین مكانیزمی كه در ایران به آن دست یافته‌اند 13/0 اكیوالان برای 75/0 میلی متر   است.در صورتی كه این مكانیزم در خارج از كشور 5/0 اكیوالان برای 1 میلی متر سرب است. سپس با توجه به این ضخامت می‌توان از قطر كمتری از لاستیك استفاده كرد در نتیجه وزن روپوش تولید شده كمتر و انعطاف آن بیشتر خواهد شد.‏
البته امروزه در كشور‌های اروپایی از لاستیكهایی با ساختاری سبك و كیفیت بالا بیشتر استفاده می‌شود كه قیمت بالایی دارد اما شخص استفاده كننده بسیار با آن راحت بوده و می‌تواند به راحتی با آن كار نماید.‏
از جمله این كمپانی‌های اروپایی ‏Dr.Goos‏ و‏CAWO‏ و ‏MAVIG‏ از كشور آلمان و ‏Am r ay ‎‏ از كشور ایرلند است. كه نوعی لاستیك سربی بسیار سبك با نام ‏Supra Light‏ استفاده می‌نمایند.‏
شركت نوید پرتونما نماینده انحصاری كلیه كمپانی‌های فوق بوده و سال‌ها است كه با واردات روپوش و جلیقه و دامن سربی از این كمپانیها جدیدترین و مرغوب ترین نوع شیلد سربی را در اختیار كاربران قرار می‌دهد.‏
نسل جدید روپوشهای محافظ در برابر اشعه ‏X‏ روپوشهای بدون سرب است كه از یك لایه لاستیك حاوی آلومینیم، صفحه ای كه با مغناطیس باردار شده و پلی اتیلن ساخته شده است. در این شیلدها ابتدا لاستیك حاوی آلومینیم اشعه را جذب و از طریق لایه مغناطیسی، اشعه منحرف می‌گردد و توسط محیط جذب می‌گردد كه به علت داشتن چنین ساختمانی بسیار سبك و قابل انعطاف است.شركت نوید پرتونما  با واردات این محصول كاملاً جدید                  (روپوشهای ‏Lead Free‏) به ایران از كمپانی‌های آلمانی ‏Dr.Goos‏ و‏‎ MAVIG‎‏ سعی نموده است در جهت راحتی هر چه بیشتر كاربران قدمی مثبت بردارد.‏

عینک
عینك‌ها از جمله پوشش‌های دیگری است كه درتمام بخشهایی كه در دستگاه‌های تولید كننده اشعه ایكس در آن قرار دارد باید توسط كاربران استفاده شود.‏
نسل دیگری از این محصول عینكهایی است كه در قاب كنار عینك  نیز سرب به‌كار رفته است و معمولاً در آنژیوگرافی و اتاق عمل استفاده می‌شود. شركت نوید نماینده انحصاری چند شركت آلمانی از جمله ‏CAWO‏ و همین‌طور چند كمپانی آمریكایی جهت عینك‌های سربی از این نمونه است.‏

تولید در ایران
دامنه فعالیتهای شركت نوید تنها به همین موضوع محدود نمی‌‌شود این شركت با داشتن كادری مجرب و دوره دیده از سازمان ا

پرتوها و جهان پیرامون ما

پرتوها و جهان پیرامون ما
تحلیلی بر عوارض سوء بیولوژیكی و زبانبار پرتوهای یون ساز بر سلامت انسان

اثرات قطعی و احتمالی پرتوها
    اثرات قطعی بیولوژیكی پرتوها معمولاً زمانی بروز می كند كه پرتوگیری از حد آستانه مجاز تعریف شده، بیشتر باشد. ملتهب شدن پوست، تغییرات خونی، آب مروارید و... از اثرات قطعی پرتوها هستند.
    اما اثرات احتمالی پرتوها، اثراتی هستند كه برای بروز آنها معمولاً آستانه مجاز تعریف شده وجود ندارد، نظیر سرطان های مختلف و عوارض سوء آن روی نسل های آینده. این اثرات همان گونه كه از نامشان پیداست به صورت تصادفی پدیدار می شوند و حتی ممكن است در شخصی كه در معرض تابش پرتوها قرار نگرفته است، هم مشاهده شوند. به عنوان مثال چنانچه به رابطه میان سیگار كشیدن و احتمال بروز سرطان ریه توجه شود، ملاحظه خواهد شد كه احتمال بروز سرطان ریه در همان افراد سیگاری بیش از سایر افراد است و این احتمال در مورد افرادی كه بیشتر سیگار می كشند نیز به شدت افزایش می یابد، اما در عین حال هنوز نمی توان مدعی شد كه سیگار كشیدن حتی به صورت افراطی، الزاماً می تواند به طور یقین منجر به سرطان ریه شود.
    اثرات عمومی پرتو بر سلول
    به طور كلی پرتوها به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر سلول اثر می گذارند. بنا به تئوری سلولی كه در قرن نوزدهم پایه گذاری شد، سلول واحد ساختمانی و واحد كار حیاتی موجود زنده است و هر سلول از سلول قبلی به وجود می آید.
    پیكر موجودات زنده تك سلولی، تنها از یك سلول ساخته شده است و همه فعالیت های حیاتی آن توسط همان سلول منفرد انجام می شود. حال آنكه پیكر موجودات زنده پرسلولی شامل مجموعه ای از این واحدهای زنده است. ساختمان سلول بدن انسان از دو قسمت سیتوپلاسم و هسته تشكیل شده كه به وسیله غشا و پلاسمایی احاطه شده است.
    
    آسیب پذیری بافت های بدن در مقابل پرتو
    بافت های بدن از نظر آسیب پذیری در مقابل پرتو، به دو گروه بافت های حساس و بافت های مقاوم به پرتو تقسیم بندی می شوند.
     بافت های حساس به پرتو عبارتند از مغز استخوان، سلول های جنسی، بافت های لنفاوی، مخاط دستگاه گوارش و گلو، اپیدرم پوست و فولیكول ها. بافت های مقاوم به پرتو نیز عبارتند از استخوان ها و بافت های استخوانی، عضلات و بافت های عضلانی و بافت عصبی.
    ایجاد وقفه در تقسیم سلولی، جهش ژنی، شكست كروموزومی و مرگ سلولی، از جمله اثرات مستقیم پرتو بر سلول است.
    از خاصیت مرگ سلولی در اثر پرتو در رشته پرتودرمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی و درمان تومورهای بدخیم استفاده می شود. اثر رادیوشیمی هم از آثار غیرمستقیم پرتو بر سلول است كه موجب تغییرات در اجزای شیمیایی آن می شود به نحوی كه مولكول های یونیزه شده با عناصر شیمیایی مشابهی كه قبلاً یونیزه شده وارد عمل می شوند.
    
    اثرات زودرس و تاخیری پرتو بر انسان
    پرتوگیری با دوز زیاد در مدت زمان بسیار كم كه در فاصله زمانی كوتاه باعث بروز اثرات بیولوژیكی نظیر سرخی پوست، التهاب و سرخی شدید پوست یا تاول مرطوب می شود را پرتوگیری حاد و اثرات ناشی از آن را اثرات زودرس می گویند.
    این اثرات زودرس عبارتند از اثر سرخی ملایم، اثر تاول مرطوب، مرگ سلولی، اثرات روی عناصر خونی، اثرات روی سلول های جنسی و اثرات دوره جنینی.
    به طور مثال برخورد پرتو با سلول های جنسی می تواند باعث كاهش تعداد آنها شده، عقیمی موقت و حتی عقیمی دائم را نیز به دنبال داشته باشد. همچنین پرتوهای یون ساز در جنین می تواند موجب سقط جنین، عقب ماندگی ذهنی، لوسمی، ایجاد فتق، نقص كلیه، ناموزون بودن دندان ها، ناهنجاری های اسكلتی، كوتاهی قد و سایر ناهنجاری ها شود.
    علاوه بر این پرتوگیری درازمدت با دوز كم كه ممكن است اثرات آن بعدها مشاهده شود را پرتوگیری مزمن و اثر ناشی از آن را اثرات تاخیری نظیر بروز سرطان می نامند.
    
    تاثیر پرتوگیری بر تمام بدن
    اگر تمام بدن تحت تاثیر پرتو با دوز بالا قرار گیرد، ممكن است اثرات آن بر هریك از اعضای بدن، یكجا بروز كند. اثر عمومی پرتو روی اعضای مختلف بدن تقریباً متفاوت است و در برخی از اعضای بدن شدید و در برخی خفیف تر است.
    در برخورد پرتو به تمام بدن با دوز كمتر از حدود 25/0 "گری( "واحد اندازه گیری پرتوها) ممكن است اثر كلینیكی مشاهده نشود و تنها با انجام آزمایش های اختصاصی از جمله بررسی های كروموزومی، آثار احتمالی قابل تشخیص است.
    از دوز حدود یك گری به بالا، فرد پرتودیده علائم كلینیكی از خود نشان می دهد كه شامل بی اشتهایی، تهوع، استفراغ و اسهال است.
    پس از پرتوگیری حدود 4 گری، علائمی چون سردرد، استفراغ، اسهال و تب بروز می كند و پس از چند روز جوش های كوچك در دهان و گلو مشاهده می شود كه با كم شدن تدریجی وزن بدن همراه است.
    در طول دومین هفته، معمولاً بهبودی وضع ظاهری و از بین رفتن علائم ذكر شده قبلی، یا كاهش وزن با دامنه های متفاوت، مشاهده می شود.
    در طول سومین هفته بروز علائم قبلی با شدت بیشتر همراه با عقیمی است. ثبات وزن در این دوره، علامت بهبودی بیمار است، اما شخص پرتودیده ای كه در سومین هفته نیز به تدریج وزنش كم شود در طول چهارمین هفته به احتمال قوی خواهد مرد.
    
    درمان قطعی
    اقداماتی كه برای نجات این گونه بیماران می توان انجام داد جدا كردن بیمار و قرار دادن او در اتاق استریل است تا از ابتلا به سایر بیماری ها در امان باشد.
    تجویز دقیق آنتی بیوتیك و پیوند مغز استخوان در مراكز پزشكی ویژه درصورتی كه موقعیت و وضعیت بیمار اجازه دهد مجاز است كه در این صورت هم درمان قطعی نیست.
    در هر حال اقدامات لازم برای افرادی كه پرتوگیری بالایی دارند شامل استراحت مطلق، جبران كمبود آب بدن از طریق تزریق سرم های مختلف و درصورت آلودگی داخلی، برطرف كردن داخلی آلودگی موضعی و تجویز دارو است.

اثر مفید پرتوها در رامسر

اثر مفید پرتوها در رامسر

شهرستان رامسر در شمال ایران بالاترین میزان پرتوزایى طبیعى را در سطح جهان داراست. این پرتوزایى به طور كلى به دلیل وجود عنصر رادیواكتیو رادیوم و فرآورده هاى استحاله آن است كه به وسیله چشمه هاى آب گرم به سطح زمین آورده مى شوند. به همین دلیل هر از چندگاهى به بهانه هاى مختلف، خبرى مبنى بر رادیواكتیو بودن این شهر در رسانه ها مطرح مى گردد كه باعث نگرانى هایى مى شود. در این مبحث با استناد به مطالعات و تحقیقات انجام شده در سطح منطقه اى و جهان مرورى بر وضعیت رادیواكتیویتى و اثرات پرتوهاى آن بر سلامت ساكنان خواهیم داشت، باشد كه ارائه این مقاله از دغدغه ها و نگرانى هاى اجتماعى را به آرامش و غرور اجتماعى تبدیل كند.

-------------------------

در دنیا مناطقى وجود دارد كه میزان پرتوهاى طبیعى زمینه اى آن بالا هستند. این مناطق به High Background Radiation Areas(HBRAS) مناطق پرتوزاى طبیعى زمینه بالا معروف هستند. از جمله این مناطق مى توان به Guarapari در برزیل، جنوب غربى فرانسه، رامسر در ایران، yangjiang در چین، ساحل kerala در هند اشاره كرد.

بر اساس بررسى هاى سازمان انرژى اتمى ایران، مناطق طالش محله، چپرسر و آب سیاه رمك از مناطق با پرتوزایى زمینه بالا (hbras) معرفى شده است كه میزان سطح پرتوزایى آن ۵۵ تا ۲۰۰ برابر بیشتر از سطح زمینه هاى نرمال بوده، پرتوزایى تا سقف mGy/year ۲۶۰ در این مناطق به ثبت رسیده است.
این مهم است كه بدانیم در معرض قرار گرفتن انسان با مقدار ثابت Gy ۵-۳ سبب مرگ در عرض یك تا دو ماه در ۵۰ درصد موارد مى شود و مقادیر بالاتر از آن نیز سبب مرگ زودرس مى شود.

 اما به نظر مى آید جالب ترین شكل به دست آمده این است، مردمى كه در نواحى پرتوزایى زمینه بالا (HBRAS) زندگى مى كنند هیچ گونه عوارض جانبى بر روى سلامت آنان به دلیل در معرض قرار گرفتن پرتوهاى بالا وجود نداشته است و حتى به نظر مى رسد كه بعضى از افرادى كه در این مناطق زندگى مى كنند، سالم تر و طول عمر بیشترى نسبت به افرادى كه در مناطق با پرتوزایى زمین پایین زندگى مى كنند، داشته باشند. این اتفاق ها سؤال هاى بدون جواب زیادى را در عالم پزشكى مطرح كرده كه مطالعات و تحقیقات اخیر به بسیارى از آنان پاسخ داده است كه در زیر به مورادى از آن اشاره مى شود.

تحقیقات علمى انجام شده در رامسر
یكى از نشانگرهاى بیولوژیك كه مى تواند معرف تماس با پرتوهاى یونساز باشد، تغییرات هماتولوژیك(خونى) است، به منظور بررسى این موضوع كه «آیا پرتوزایى طبیعى بالا مى تواند موجب تغییرات سطح گلبول هاى سفید، هموگلوبین خون و اندكس هاى خونى شود؟» از سال ۱۳۷۸ تحقیقات و مطالعه اثرات پرتوهاى رادیواكتیو بر روى سلامت ساكنان منطقه شروع شد. سه تحقیق مجزا در سال هاى ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ با همكارى نگارنده بر روى ساكنان مناطق با پرتوزایى بالا در رامسر انجام گرفت و مشخص شد كه هیچ گونه اختلاف معنى دارى در ساكنان منطقه با پرتوزایى زمینه بالا در سطح هموگلوبین، اندكس هاى خونى و تعداد گلبول هاى سفید یا ساكنان مناطق با پرتوزایى زمینه پایین وجود نداشته است.

در مطالعه اى دیگر به منظور بررسى میزان مقاومت سلول هاى در برابر شكست كروموزومى در مقابل Gy ۱‎/۵ اشعه گاما در محیط آزمایشگاهى نشان داده شد كه شكست كروموزمى سلول ها بدن ساكنان منطقه با پرتوزایى بالا نسبت به سلول هاى بدن ساكنان مناطق با پرتوزایى زمینه پایین كمتر بوده است كه به نوعى سازگارى و مقاومت سلولى در مقابل اشعه و در نتیجه مقاومت در مقابل سرطان را نشان مى داد.

در تحقیقات گذشته كه در سال ۱۳۸۰ انجام گرفت، بر اساس اطلاعات موجود در خانه هاى بهداشت و پزشكان بیمارستان و اطلاعات دریافتى از خانواده ها مشخص گردید كه هیچگونه افزایشى در بروز سرطان و لوسمى در رامسر وجود نداشته است. تحقیقات جامع دیگرى كه از سوى دكتر على شبستانى منفرد و همكاران در سال ۱۳۸۴ انجام پذیرفت، نشان داد كه هیچگونه تفاوت معنى دارى در رابطه با میزان مرگ و میر، معلولیت هاى مادرزادى، برخى بیمارى هاى خاص، سقط جنین و فراوانى افسردگى در ساكنان رامسر وجود ندارد.
نتیجه گیرى
واقعیت این است كه مقدار كم پرتوهاى یونى، سبب سرطان نمى شود بلكه اثرات مفید بر روى سلامتى انسان ها نیز دارد. تا جایى كه انجمن ملى مدیریت و حفاظت در برابر اشعه ایالات متحده آمریكا (NCRP) اعلام كرده است كه: «این مهم است كه توجه كنیم میزان بروز سرطان در بیشتر افراد در معرض پرتوهاى با دوز كم افزایش پیدا نكرده است و در بیشتر این موارد به نظر مى رسد كه میزان بروز سرطان كاهش یافته است.»

حدود ۲ هزار مقاله در قرن بیستم در رابطه با اثرات مفید پرتوها با مقدار كم به چاپ رسیده است كه سبب گشته حتى دیدگاه علمى نسبت به پرتوها تغییر كرده و فرضیه جدیدى به نام اثرات مفید با مقدار كم پرتوها Radiation Hormesis شكل گیرد. امروزه، محققان دریافتند كه مقدار كم پرتوها همانند مقدار كم دیگر عوامل شیمیایى و فیزیكى از جمله حرارت، رطوبت و ... براى موجودات مفید است و مى تواند سبب تحریك دفاع سیستم ایمنى، پیشگیرى از آسیب هاى اكسیداتیو DNA و مهار سرطان گردد كه یكى از جنبه هاى كاربردى همین خاصیت پرتوها را مى توان در استفاده از چشمه هاى آب گرم Ischia، جزیره اى در جنوب ایتالیا و چشمه هاى آب گرم منطقه اى در شمال شرقى آمریكا یافت كه سال هاست از آنها براى درمان سرطان استفاده مى كنند.

كلام آخر
به نظر مى رسد كه خداوند نعمت هاى خود را در رامسر در حد كمال ارائه داشته است. رامسر، شهرى ساحلى در كنار دریاى خزر، زیبا و دلربا براى گردشگران با داشتن تپه هاى جنگلى روى هم قرار گرفته است. مشرف به دریا و برافراشته بودن رشته كوه هاى البرز در پس آن همراه با مناطق ییلاقى با آب و هوایى خوش هر بیننده اى را مجذوب مى كند.

شهرت آن جهانى است به گونه اى كه بسیارى از همایش ها و سمینارهاى جهانى نیز در این شهر برگزار شده است كه نمونه ارزنده آن كنوانسیون جهانى مربوط به تالابها است كه در سال ۱۳۴۹ شمسى (۱۹۷۱ میلادى) در این شهر به تصویب رسید. همچنین سومین كنوانسیون جهانى حفاظت در برابر پرتوهاى رادیواكتیو در سال ۱۳۷۵ شمسى (۱۹۹۶ میلادى) در این شهر برگزار شد.

اكنون مطالعات علمى به اثبات رسانده اند عاملى كه به عنوان یك تهدید براى این شهر رقم مى خورد به صورت یك موهبت الهى درآمده است.
برخلاف هیاهو و جنجال هاى تبلیغاتى، سطح پرتوزایى رامسر حدود ۲۰۰ mSv است و تحقیقات نیز نشان داده است كه این سطح از پرتو، بهترین اثرات را بر روى سلامت انسان ها دارد و همچون واكسن علیه سرطان عمل مى كند، درنتیجه سبب كاهش بروز سرطان و افزایش طول عمر مى شود.

درواقع، علاوه بر سایر زیبایى ها و جذابیت هاى رویایى، پرتوهاى طبیعى نیز به امتیازات این شهر افزوده شده و جا دارد كه به جاى نگرانى و دغدغه هاى ذهنى و اجتماعى، همانند سایر امكانات و مواهب طبیعى موجود به آن نگریسته و با توجه به حسن شهرت جهانى رامسر از این موضوع به عنوان فرصتى عالى یاد كرده است و در كنار سایر جنبه هاى گردشگرى با بهره بردارى مناسب و بهینه از چشمه هاى آبگرم براى توریسم درمانى مورد استفاده مطلوب قرار دارد.