The Medical Radiation Engineering tag:http://bionuclear.mihanblog.com 2018-11-15T20:50:32+01:00 mihanblog.com دوازدهمین کنگره فیزیک پزشکی ایران 2018-03-24T07:32:09+01:00 2018-03-24T07:32:09+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/574 پرتوپزشک دوازدهمین کنگره فیزیک پزشکی ایران
دوازدهمین کنگره فیزیک پزشکی ایران


]]>
سومین کنفرانس دستاوردهای نوین و به روز در علوم مهندسی و فناوری های جدید 2018-03-10T17:06:58+01:00 2018-03-10T17:06:58+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/573 پرتوپزشک سومین کنفرانس دستاوردهای نوین و به روز در علوم مهندسی و فناوری های جدید توسط سازمان بسیج مهندسی صنعتی استان گیلان در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۹۷ در شهر رشت برگزار میگردد.این کنفرانس توسط پایگاه اینترنتی کنفرانس الرت اطلاع رسانی می شود.محورهای کنفرانس:مهندسی کامپیوترمهندسی معماریمهندسی هوا فضامهندسی نفتمهندسی صنایعمهندسی پلیمرمهندسی معدنمهندسی معماری کشتیمهندسی شیمیمهندسی موادمهندسی راه آهنمهندسی پزشکیمهندسی فضای سبزمهندسی مواد و متالوژیمهندسی مکانیک و مکاترونیکپدافند غیر عامل

سومین کنفرانس دستاوردهای نوین و به روز در علوم مهندسی و فناوری های جدید توسط سازمان بسیج مهندسی صنعتی استان گیلان در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۹۷ در شهر رشت برگزار میگردد.

این کنفرانس توسط پایگاه اینترنتی کنفرانس الرت اطلاع رسانی می شود.

محورهای کنفرانس:

  • مهندسی کامپیوتر
  • مهندسی معماری
  • مهندسی هوا فضا
  • مهندسی نفت
  • مهندسی صنایع
  • مهندسی پلیمر
  • مهندسی معدن
  • مهندسی معماری کشتی
  • مهندسی شیمی
  • مهندسی مواد
  • مهندسی راه آهن
  • مهندسی پزشکی
  • مهندسی فضای سبز
  • مهندسی مواد و متالوژی
  • مهندسی مکانیک و مکاترونیک
  • پدافند غیر عامل
]]>
کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی 2018-03-10T17:04:49+01:00 2018-03-10T17:04:49+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/572 پرتوپزشک کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی در تاریخ ۲۸ اسفندماه ۱۳۹۶ در شهر استانبول ترکیه برگزار می گردد.این کنفرانس توسط پایگاه اینترنتی کنفرانس الرت اطلاع رسانی می شود.محور های علمی کنفرانس:۱.مهندسی معدن۲.مهندسی برق۳.مهندسی کامپیوتر۴.مهندسی عمران۵.مهندسی معماری۶.مهندسی شهرسازی۷.مهندسی مکانیک۸.مهندسی کشاورزی۹.مهندسی متالوژی۱۰.مهندسی صنایع۱۱.مهندسی هوا فضا۱۲.مهندسی شیمی۱۳.مهندسی پزشکی۱۴.مهندسی نفت۱۵.مهندسی فناوری اطلاعات۱۶.مهندسی محیط زیست۱۷.مهندسی منابع طبیعی۱۸.مهندسی نساجی۱


کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی
در تاریخ ۲۸ اسفندماه ۱۳۹۶ در شهر استانبول ترکیه برگزار می گردد.

این کنفرانس توسط پایگاه اینترنتی کنفرانس الرت اطلاع رسانی می شود.

محور های علمی کنفرانس:

معرفی کنفرانس:
نتایج حاصل از علوم مهندسی در پیشرفت تکنولوژی های نو و استفاده از آنها در جوامع بشری مستلزم مدیریت برفرآیند تولید، انتقال و توسعه این علوم میباشد. نوآوری در علوم مهندسی عامل پیشرفت کشورهای توسعه یافته در همه جهات می باشد. امروزه علوم مهندسی نقش بسزایی در بهبود فرآیند زندگی مردم ایفا می کند، لذا استفاده از نظریات و تخصص جامعه نخبگان دانشگاهی و صنعتی برای برنامه ریزی جهت تقویت چرخه صنعت و تولیدات در زمینه های مختلف علوم مهندسی و بکارگیری یافته های جدید جهت بومی سازی و بکارگیری تکنولوژه های نوین مهندسی در جهان یک نیاز اساسی می باشد. امروزه ضرورت توجه به وجود عناصر کاربردی در علوم مهندسی می تواند حتی پایه های تولید ناخالص ملی برای عرصه صادرات پایدار به کشورهای منطقه و جهان تلقی گردد لذا تقویت هرچه بیشتر تکنولوژی در علوم مهندسی و توسعه آن موجبات خودباوری مردم یک کشور را افزایش داده و آنرا به یک کشور مهم در جهان تبدیل می کند، پس حرکت به سوی توسعه وآبادانی زمانی تحقق می یابد که زیرساخت های علمی وعملی در این علوم موجود باشد.
دانشگاه ها، نهادهای مرتبط با علوم مهندسی، دستگاه های اجرایی و سازمان های صنعتی ضامن ومجری ایجاد این زیرساخت ها هستند.

 بنابراین برگزاری کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی در دانشگاه Yıldız Teknik استانبول ترکیه و با بهره گیری از تجارب اساتید بزرگوار دانشگاه های معتبر ترکیه و جهان و نهادهای علمی پژوهشی فرصتی مناسب جهت تبادل  اطلاعات و ارائه ی یافته های پژوهشی نوین و گردهم آوردن صاحب نظران، اندیشمندان، دانشگاهیان، سیاستگزاران و مدیران دستگاه های ذی ربط،  مهندسین مشاور و متخصصان و علاقه مندان مباحث علوم  مهندسی می باشد. برگزاری این کنفرانس امکان تبادل نظر و ایجاد ارتباط علمی با دانشگاه ها ومراکزتخصصی کشور و جهان درزمینه مفاهیم مشترک علوم مهندسی وسایرموضوعات مرتبط با محورهای کنفرانس را فراهم می سازد. بر این اساس، دبیرخانه کنفرانس بین المللی افق های نو در علوم مهندسی با افتخار از تمامی متخصصان، کارشناسان، دانشجویان، پژوهشگران و دانشمندان مراکز علمی ، تحقیقاتی و صنعتی دعوت می نماید با شرکت در برنامه های متنوع این کنفرانس در این رویداد مهم بین المللی مشارکت نموده وبا ارائه آخرین دستاوردهای علمی و اجرایی خود، زمینه دستیابی به اهداف فوق را فراهم سازند.

۱- اهداف کلی کنفرانس:

• این کنفرانس در نظر دارد با معرفی توان علمی و کاربردی برای ارتقا سطح کیفی علوم مهندسی و همچنین بررسی نیازمندی و ضروت های آموزش این علوم گام برداشته و با شناسایی نگرش ها، تجربیات نوین و تحلیل ابعاد نظری و کاربردی توسعه ، به تحلیل ،آموزش و پژوهش آن بپردازد.  
• ارتقا سطح دانش جامعه مهندسی در مسائل مرتبط با علوم مهندسی
• بنیان گذاری و تداوم گفتمان های بین المللی در زمینه مفاهیم، نظریات و تئوری های مرتبط با محورهای کنفرانس
•  آشنایی و معرفی الگوهای موفق توسعه مهندسی در سطح جهان و کشور و بررسی آن ها از دیدگاه‌های مختلف
• ایجاد فرصتی مناسب برای تبادل اطلاعات و ارائه دستاوردهای نوین پژوهشی بین اندیشمندان، محققان، صنعتگران، دانشجویان و دست‌اندرکاران در زمینه علوم مهندسی
• زمینه سازی در جهت تشویق و ترغیب کلیه ارگان‌ها و افراد فعال و موثر به استفاده از فن آوری های نوین در علوم مهندسی
• توسعه و ترویج فرهنگ تحقیق و پژوهش در زمینه مباحث کنفرانس
• ایجاد تفاهم و تعامل سازنده بین مدیران بنگاه های اقتصادی و دانشگاهیان
• برگزاری جلسات همفکری، بحث و گفتگو با حضور مهندسان مشاور و ارائه تجربیات عملی مرتبط با توسعه علوم مهندسی
• برقراری ارتباط بیشتر بین نهادهای علمی و اجرایی در جهت تحقق محورهای کنفرانس

۲- اهداف جزیی کنفرانس:

•  بررسی چالش های رشته های تخصصی علوم مهندسی
• ترغیب بخش خصوصی به استفاده از فناوری های نوین در علوم مهندسی
•  بررسی اندیشه ها و فناوری های نو درقالب محورهای کنفرانس
• بررسی موانع و راهکارهای توسعه پایدار
• بررسی مدل های موجود و جاری در علوم مهندسی
• بررسی مسئله ی انرژی و ارائه ی راه حل های مناسب
• بررسی نقش مدیریت شهری درتوانمندسازی ، بهینه سازی و ارائه ی مدل های مناسب در توسعه شهر
• شناخت و تبیین شاخصه های هویت بخش
• بررسی و ارائه ی راهکارهای تعامل موثر علوم مهندسی
•  آشنایی دانشجویان با مباحث مرتبط با علوم مهندسی
• معرفی فناوریهای نوین موثر در علوم مهندسی
• ایجاد بستر مناسب برای انتقال دانش و فناوری های جدید به کشور  
•  بررسی اثرات متقابل بخش‌های مختلف سیستم جامع مدیریت شهری برسایر بخش‌ها
•  آشنایی با مفاهیم جدید در امور علوم مهندسی

]]>
کنفرانس بین المللی مهندسی برق و مهندسی پزشکی 2018-03-10T17:02:51+01:00 2018-03-10T17:02:51+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/571 پرتوپزشک امروزه پیشرفت و توسعه کشورها درسطح کلان و سازمان ها در سطح خرد، در گرو ارتقاء سطح دانش، مهارت و فناوری است و بر همین اساس شاهد هستیم که اغلب کشورها و سازمان‌های پیشرو بیش از پیش توجه خود را به امر تحقیق و پژوهش معطوف داشته و رسالت تبیین جایگاه واقعی نتایج و پیشنهادات کاربردی پژوهش‌ها در سیر توسعه سازمان‌های خود را عهده‌دار هستند. کنفرانس بین المللی مهندسی برق و مهندسی پزشکی به عنوان یکی از معتبرترین کنفرانس‌های مهندسی برق اروپا، هم از حیث جامعیت و هم از حیث علمی اینک پنجمین دو



امروزه پیشرفت و توسعه کشورها درسطح کلان و سازمان ها در سطح خرد، در گرو ارتقاء سطح دانش، مهارت و فناوری است و بر همین اساس شاهد هستیم که اغلب کشورها و سازمان‌های پیشرو بیش از پیش توجه خود را به امر تحقیق و پژوهش معطوف داشته و رسالت تبیین جایگاه واقعی نتایج و پیشنهادات کاربردی پژوهش‌ها در سیر توسعه سازمان‌های خود را عهده‌دار هستند.

کنفرانس بین المللی مهندسی برق و مهندسی پزشکی به عنوان یکی از معتبرترین کنفرانس‌های مهندسی برق اروپا، هم از حیث جامعیت و هم از حیث علمی اینک پنجمین دوره خود را با حضور شخصیت‌های ارزنده علمی و پژوهشگران پیشرو برگزار خواهد نمود، و باتوجه به اهمیت مهندسی برق در کلیه گرایش‌ها و مهندسی پزشکی در راستای تحقق اهداف، نیاز به کار علمی در ابعاد مختلف آن در سطح بین‌الملل وجود دارد. از این رو، برگزاری پنجمین کنفرانس بین المللی مهندسی برق و مهندسی پزشکی با هدف هم‌افزایی دانش و انتشار یافته‌های نو و بدیع در زمینه‌های مختلف مهندسی برق و مهندسی پزشکی در تاریخ ۲۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ برابر با 10 می 2018 با هدف آشنایی و ارتباط میان اساتید، پژوهشگران، صاحب‌نظران، متخصصان و علاقمندان به منظور تبادل جدیدترین دستاوردهای علمی و تجارب کاربردی و بررسی چالش‌های علمی و اجرایی در فرایند کاربرد آن از تمام مناطق جغرافیایی، در سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی با مشارکت دانشگاه‌های بین المللی امریکایی و اروپایی و مراکز علمی، پژوهشی در دانشگاه برمن آلمان برگزار می‌گردد.



]]>
برگزاری بیست و پنجمین کنفراس مهندسی پزشکی ایران در دانشگاه شهاب دانش قم 2018-03-10T16:54:50+01:00 2018-03-10T16:54:50+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/570 پرتوپزشک برگزاری بیست و پنجمین کنفراس مهندسی پزشکی ایران در دانشگاه شهاب دانش قمبا تصویب انجمن مهندسی پزشکی ایران بیست و پنجمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین المللی مهندسی زیست پزشکی ایران (1397) در دانشگاه شهاب دانش قم برگزار خواهد شد. اطلاعات تکمیلی متعاقبآ از طریق همین سایت اعلام خواهد شد. راهنمای ثبت نام در کنفرانس


برگزاری بیست و پنجمین کنفراس مهندسی پزشکی ایران در دانشگاه شهاب دانش قم


با تصویب انجمن مهندسی پزشکی ایران بیست و پنجمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین المللی مهندسی زیست پزشکی ایران (1397) در دانشگاه شهاب دانش قم برگزار خواهد شد.


اطلاعات تکمیلی متعاقبآ از طریق همین سایت اعلام خواهد شد.






























راهنمای ثبت نام در کنفرانس

توجه:

  • آخرین مهلت ارسال مقالات و پرداخت هزینه داوری: 31 خرداد 1397
  • آخرین مهلت ثبت نام نویسندگان (پرداخت هزینه ثبت نام و هزینه نمایه مقالات انگلیسی): 8 آبان   1397
  • آخرین مهلت ثبت نام کارگاه ها: 25 آبان 1397؛
  • آخرین مهلت ثبت نام گروهی: 27 آبان 1397. 

حق ثبت نام و شرکت در کنفرانس مطابق جدول زیر است:

آزاد 5،750،000 ریال
عضو انجمن مهندسی پزشکی یا IEEE 4،750،000 ریال
دانشجوی تحصیلات تکمیلی غیر عضو 4،500،000 ریال
دانشجوی تحصیلات تکمیلی عضو انجمن مهندسی پزشکی یا IEEE 3،000،000 ریال
دانشجوی کارشناسی غیرعضو 2،500،000 ریال
دانشجوی کارشناسی عضو انجمن مهندسی پزشکی یا IEEE 2،000،000 ریال
ثبت نام دانشجویی بدون مقاله  1،500،000 ریال
ثبت نام گروهی دانشجویان بدون مقاله با بیش از 10 نفر (هر نفر) پرداخت یکجا 1،300،000 ریال
 

مهم:

در مرحله اول فقط هزینه داوری را پرداخت کنید و از پرداخت هزینه ثبت نام یا نمایه شدن مقالات پیش از اعلام نتایج پذیرش مقالات، اجنتاب فرمایید. در صورت پرداخت اشتباه، بازپرداخت هزینه ها به بعد از برگزاری کنفرانس (آذر 1397) موکول خواهد شد. لذا در پرداخت دقت فرمایید.

1- مبالغ بالا شامل هزینه کارگاه ها و موارد آموزشی نمی شوند.
2- هزینه روند داوری (نه حق الزحمه داوران) برای هر مقاله 1،000،000 ریال (صد هزار تومان) و غیرقابل بازگشت است که به ازای یک مقاله از هزینه ثبت نام به شرح ردیف 4 کسر خواهد شد. این مبلغ برای مقالات رد شده مسترد نمی گردد. (مهلت پرداخت تا 31 خرداد 1397 است)

3- مقالات انگلیسی پذیرفته شده توسط کمیته علمی کنفرانس، جهت بررسی برای نمایه شدن در IEEE در اختیار کتابخانه دیجیتال IEEE-Xplore قرار خواهند گرفت. در این صورت نویسندگان مقالات انگلیسی پذیرفته شده، باید همزمان با پرداخت هزینه ثبت نام مبلغ 400000 ریال (چهل هزار تومان)، بابت هر مقاله انگلیسی پرداخت نمایند. عدم پرداخت، به منزله انصراف نویسندگان از نمایه شدن مقاله است.
4-هر شخص تنها یکی از مبالغ ثبت نام بالا را پرداخت می کند، اما می تواند چندین مقاله ارائه کند که هزینه روند داوری هر کدام 1،000،000 ریال است. نویسندگان محترم هنگام ثبت نام ، صرفاً یک بار مبلغ  1،000،000 ریال را از کل مبلغ ثبت نام کسر نموده و مابقی مبلغ را بر اساس جدول فوق پرداخت نمایند. به عنوان مثال، دانشجوی کارشناسی ارشدی که 3 مقاله برای داوری ارسال کرده است، در مرحله اول همزمان با بارگذاری مقالات در سامانه، باید 3،000،000 ریال (سیصد هزار تومان) پرداخت کند. پس از اعلام نتایج، در صورتی که حداقل یکی از مقالات ایشان پذیرفته شده باشد، باید هزینه ثبت نام را پرداخت کند. این هزینه با کسر 1،000،000 ریال از مبلغ تعیین شده ثبت نام دانشجوی کارشناسی ارشد عضو (4،500،000 ریال) محاسبه خواهد شد. بدین ترتیب، این دانشجو باید برای ثبت نام، 3،500،000 ریال پرداخت نماید.
5- از میان نویسندگان مقاله، ارائه دهنده باید جداگانه ثبت نام کند و شامل ثبت نام گروهی نمی شود. ولی در صورتی که سایر نویسندگان، علاقه مند به شرکت در کنفرانس باشند، می توانند از ثبت نام گروهی بهره مند شوند.

6- هزینه ثبت نام و حق زحمه روند داوری به حساب انجمن مهندسی پزشکی واریز می شود. برای پرداخت می توانید به نشانی زیر مراجعه کنید:

http://isbme.ir/fa/FreeEPaymentConfirm.aspx

7- حداکثر 6 مقاله از یک نویسنده پذیرفته می شود. 

8- لازم به ذکر است که فیش های واریزی و یا ایمیل تأیید واریزی بانک، می بایست  به ایمیل کنفرانس، ارسال گردد. 

8- در صورت بروز مشکل می توانید با شماره 32317430-025  تماس حاصل نمایید.

«راهنمای ثبت نام گروهی»

آخرین مهلت برای ثبت نام گروهی دانشجویان، روز 27 آبان 1397 است و ثبت نام گروهی پس از این تاریخ صورت نخواهد گرفت.

علاوه بر رسید پرداخت، باید یک فایل excel شامل اسامی شرکت کنندگان به زبان فارسی و انگلیسی (در دو ستون) برای ایمیل دبیرخانه کنفرانس ارسال شود.

]]>
دانلود سوالات و پاسخنامه آزمون دکتری رشته مهندسی پزشکی ـ بیوالکتریک سال 97 2018-03-10T16:42:38+01:00 2018-03-10T16:42:38+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/569 پرتوپزشک بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، آزمون ورودی دوره دكتری (Ph.D) نیمه ‌متمركز سال 1397 در 7 گروه آموزشی و برای 246 كد رشته امتحانی در صبح جمعه 4 اسفندماه 1396 در 55 شهرستان و 117 حوزه امتحانی، برگزار گردید. جهت رفاه حال داوطلبان گرامی ما سوالات آزمون دکترای سال 97 را در رشته های مختلف بر اساس رشته و گرایش جدا کرده و به همراه کلید سوالات در سایت ساعد نیوز قرار داده ایم تا به راحتی آنها را دانلود کرده و مطالعه نمایید.دفترچه سوالات و کلید آزمون دکترای رشته مهندسی پزشکی ـ بیوالکتریک سال97دفترچه سوالات

بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، آزمون ورودی دوره دكتری (Ph.D) نیمه ‌متمركز سال 1397 در 7 گروه آموزشی و برای 246 كد رشته امتحانی در صبح جمعه 4 اسفندماه 1396 در 55 شهرستان و 117 حوزه امتحانی، برگزار گردید. جهت رفاه حال داوطلبان گرامی ما سوالات آزمون دکترای سال 97 را در رشته های مختلف بر اساس رشته و گرایش جدا کرده و به همراه کلید سوالات در سایت ساعد نیوز قرار داده ایم تا به راحتی آنها را دانلود کرده و مطالعه نمایید.

دفترچه سوالات و کلید آزمون دکترای رشته مهندسی پزشکی ـ بیوالکتریک سال97

دفترچه سوالات رشته مهندسی پزشکی ـ بیوالکتریک سال 97

دفترچه شماره 2 گروه فنی و مهندسی سال 97

کلید


 https://saednews.com
]]>
پنجمین کنفرانس بین المللی مهندسی قابلیت اطمینان و ایمنی 2018-03-10T05:52:01+01:00 2018-03-10T05:52:01+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/567 پرتوپزشک پنجمین کنفرانس بین المللی مهندسی قابلیت اطمینان و ایمنی(IRSEC 2018) در تاریخ 21 - 19 اردیبهشت ماه 1397 در شهر شیراز و در دانشگاه شیراز برگزار می گردد. این کنفرانس بستری را جهت ارایه، بحث و تبادل نظر پیرامون جدیدترین دستاوردهای علمی و پژوهشی در حوزه مهندسی، ایمنی و قابلیت اطمینان و کاربرد آن ها در صنایع مختلف، علوم و بخش های اجتماعی فراهم می نماید.  این کنفرانس توسط مرکز تحقیقات ایمنی دانشگاه شیراز با همکاری بخش مهندسی هسته ای و مرکز تحقیقات تابش دانشگاه شیراز برگزار می گردد. جه

پنجمین کنفرانس بین المللی مهندسی قابلیت اطمینان و ایمنی(IRSEC 2018) در تاریخ 21 - 19 اردیبهشت ماه 1397 در شهر شیراز و در دانشگاه شیراز برگزار می گردد. این کنفرانس بستری را جهت ارایه، بحث و تبادل نظر پیرامون جدیدترین دستاوردهای علمی و پژوهشی در حوزه مهندسی، ایمنی و قابلیت اطمینان و کاربرد آن ها در صنایع مختلف، علوم و بخش های اجتماعی فراهم می نماید

این کنفرانس توسط مرکز تحقیقات ایمنی دانشگاه شیراز با همکاری بخش مهندسی هسته ای و مرکز تحقیقات تابش دانشگاه شیراز برگزار می گردد.

جهت دریافت اطلاعات بیشتر و شرکت در کنفرانس و ارسال مقالات از سایت زیر اقدام فرمایید:

http://www.irsec2018.com

 دومین فراوان کنفرانس مهندسی قابلیت

]]>
کارگاه آموزشی دستگاه های پرتو تشخیصی 2018-03-07T11:30:24+01:00 2018-03-07T11:30:24+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/565 پرتوپزشک کارگاه آموزشی دستگاه های پرتو تشخیصی     دستگاه های پرتو تشخیصی با توجه به اینکه پرتوهای مورد استفاده در دستگاه های پرتو تشخیصی از نوع پرتو ایکس و گاما می باشد که پرتوهایی پرقدرت و با قدرت نفوذ بالا می باشند

 

 

دستگاه های پرتو تشخیصی

با توجه به اینکه پرتوهای مورد استفاده در دستگاه های پرتو تشخیصی از نوع پرتو ایکس و گاما می باشد که پرتوهایی پرقدرت و با قدرت نفوذ بالا می باشند. یكـی از دلائـل عمـده پرتوگـیری هـای غـیر ضـروری مـردم، نداشتن بــرنامه هــای بررســی كنــترل كیفیــت یــا تضــمین كیفیــت در مراكــز پرتوتشخیصی اسـت.  اگر موارد ایمنی کار با دستگاههای پرتوتشخیصی رعایت نگردد یا اینکه تنظیمات دستگاه دچار اختلال  شود و دستگاه نیاز به تعمیر داشته باشد این پرتوها می توانند آثار نابهنجاری بر روی پرسنل پرتوکار و بیماران داشته باشند . برای عملی كردن برنامه كنترل كیفی (كاهش دوز جذبـی و افـزایش كیفیـت تصـاویر رادیوگرافی )، پارامترهای مختلفی از قبیل كیلو ولتاژ دستگاه، میلی آمـپر، زمـان تـابش، فاصله فیلم تا تیوب اشعه ایكس، فیلترهای اضافی، لایه نیم جذب و ... می بایست مـورد ارزیابـی قرار گیرند. لذا بـه دلـیل اجتـناب ناپذیـر بـودن استفاده از ایـن روش تشـخیص، عدم وجود روش های جایگزین و همچنین تعداد روز افزون این آزمایشـات در مـیان افـراد جامعـه افراد در معرض بایستی آشنایی کافی با این پرتوها داشته و روش های پیشگیری و ایمنی در مقابل آن را بدانند.

 همچنین تعمیر و تنظیم دستگاه ها پرتو تشخیصی بصورت  دوره ای امری واجب و اجتناب ناپذیر است. به همین دلیل کاربران و تکنسین ها و افراد فعال در زمینه های مهندسی پزشکی، فیزیک پزشکی، بیوفیزیک، بیوانفورماتیک و مهندسی هسته ای گرایش پرتو پزشکی و... در حوزه کاری خود نیازمند داشتن دانش و مهارت کافی می باشند.

 

 

کارگاه اموزشی کنترل کیفی دستگاه های پرتو تشخیصی

دریافت فایل اطلاعات دوره

 

کارگاه اموزشی تعمیر دستگاه های پرتو تشخیصی

دریافت فایل اطلاعات دوره

]]>
دانلود نرم افزار SYNGO FAST VIEW شرکت زیمنس 2018-03-07T11:27:26+01:00 2018-03-07T11:27:26+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/564 پرتوپزشک دانلود نرم افزار SYNGO FAST VIEW شرکت زیمنس افزارSYNGO FAST VIEW     این نرم افزار توسطSIEMENS AG MEDICAL SOLUTIONS مننتشر شده و بهترین نرم افزار جهت تغییر فایلهای با پسوند DI

دانلود نرم افزار SYNGO FAST VIEW شرکت زیمنس

افزارSYNGO FAST VIEW    

این نرم افزار توسطSIEMENS AG MEDICAL SOLUTIONS مننتشر شده و بهترین نرم افزار جهت تغییر فایلهای با پسوند DICOM می باشد.با استفاده از این نرم افزار قادر خواهید بود تا تصاویر رادیوگرافی ،سی تی اسکن را به تغییرات دلخواه در بیاورید.سی تی نامبر را در قسمتهای مختلف محاسبه نمائید و همچنین تصاویر را با فرمتهای مختلف ذخیره نمائید.

       

-سازگاری با WINDOWS XP و قابلیت رویت تصاویر دایکوم از CD-ROM و LOCAL DATABASE از ویژگیهای این نرم افزار می باشد.

-مورد استفاده پزشکان و کارشناسان رادیولوژی

جهت دریافت نرم افزار روی گزینه دانلود کلیک نماید.                         دانلود  

]]>
کنفرانس کشوری علوم پرتوی: نقش پرتو در تشخیص و درمان 2018-03-07T11:23:41+01:00 2018-03-07T11:23:41+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/563 پرتوپزشک National Conference on Radiation Sciences: The Role of Radiation in Diagnosis and Treatmentکنفرانس کشوری علوم پرتوی: نقش پرتو در تشخیص و درمان در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ تا ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ توسط دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در شهر رفسنجان برگزار می شود. حوزه های تحت پوشش: رادیولوژِ، پزشکی هسته ای، تصویر برداری پزشکی ، تکنولوژی رادیولوژی و سونوگرافی برگزار کننده: دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان شهر برگزاری: رفسنجانبی شک نقش پرتو در تشخیص و د



National Conference on Radiation Sciences: The Role of Radiation in Diagnosis and Treatment


کنفرانس کشوری علوم پرتوی: نقش پرتو در تشخیص و درمان
در تاریخ ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ تا ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ توسط دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در شهر رفسنجان برگزار می شود.

حوزه های تحت پوشش: رادیولوژِ، پزشکی هسته ای، تصویر برداری پزشکی ، تکنولوژی رادیولوژی و سونوگرافی
برگزار کننده: دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
شهر برگزاری: رفسنجان

بی شک نقش پرتو در تشخیص و درمان آلام بیماران نقشی بی بدیل و غیر قابل انکار است و امروزه تقریبأ تمام حرف پزشکی به نوعی با یکی از پرتو ها در ارتباط مستقیم هستند و نبود این عصای معجزه گر دست همگان را می بندد.
دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان مفتخر است تا در بهاری زیبا پذیرای پژوهشگران ارزشمند و بزرگوار کشورمان، دانشجویان عزیز علوم پرتوی و تمامی علاقمندان به این رشته بوده و از محضر این بزرگواران بهره برده و در مدتی هر چند کوتاه در دل کویر زیبای ایران قشنگ، محیطی سرشار از علم و طراوت را در اختیار دانشجویان و پژوهشگران قرار دهد.

اهداف کنفرانس:
1- ایجاد جو علمی پرشور و نشاط در بین دانشجویان مختلف رشته های علوم پرتوی و سایر دانشجویان
2- آشنایی دانشجویان علوم پرتوی با اساتید برجسته کشور
3- گردهمایی اساتید محترم رشته های علوم پرتوی و تبادل اطلاعات علمی
4- شناساندن موضوع پرتو و نقش برجسته آن در تشخیص و درمان
5- فراهم آوردن فرصت مناسب برای پژوهشگران رشته های مختلف از طریق ارتباط با اساتید سایر دانشگاه ها

محورهای کنفرانس:

  • رادیولوژی
  • رادیوبیولوژی
  • فیزیک پزشکی
  • فیزیک هسته ای
  • پرتو پزشکی
  • حفاظت پرتوی
  • سونوگرافی
  • تشعشعات طبیعی
  • رادیوگرافی
  • آنژیوگرافی
  • رادیوتراپی
  • ام آر آی
]]>
دفترچه سوالات و کلید آزمون دکترای رشته مهندسی هسته ای ـ پرتو پزشکی سال97 2018-03-07T11:17:52+01:00 2018-03-07T11:17:52+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/562 پرتوپزشک بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، آزمون ورودی دوره دكتری (Ph.D) نیمه ‌متمركز سال 1397 در 7 گروه آموزشی و برای 246 كد رشته امتحانی در صبح جمعه 4 اسفندماه 1396 در 55 شهرستان و 117 حوزه امتحانی، برگزار گردید. جهت رفاه حال داوطلبان گرامی ما سوالات آزمون دکترای سال 97 را در رشته های مختلف بر اساس رشته و گرایش جدا کرده و به همراه کلید سوالات در سایت ساعد نیوز قرار داده ایم تا به راحتی آنها را دانلود کرده و مطالعه نمایید.دفترچه سوالات و کلید آزمون دکترای رشته مهندسی هسته ای ـ پرتو پزشکی سال97دفترچه سوالا

بدین‌وسیله به اطلاع می‌رساند، آزمون ورودی دوره دكتری (Ph.D) نیمه ‌متمركز سال 1397 در 7 گروه آموزشی و برای 246 كد رشته امتحانی در صبح جمعه 4 اسفندماه 1396 در 55 شهرستان و 117 حوزه امتحانی، برگزار گردید. جهت رفاه حال داوطلبان گرامی ما سوالات آزمون دکترای سال 97 را در رشته های مختلف بر اساس رشته و گرایش جدا کرده و به همراه کلید سوالات در سایت ساعد نیوز قرار داده ایم تا به راحتی آنها را دانلود کرده و مطالعه نمایید.

دفترچه سوالات و کلید آزمون دکترای رشته مهندسی هسته ای ـ پرتو پزشکی سال97

دفترچه سوالات رشته مهندسی هسته ای ـ پرتو پزشکی سال 97

دفترچه شماره 2 گروه فنی و مهندسی سال 97

کلید



]]>
MRI FARSI 2018-03-03T07:52:13+01:00 2018-03-03T07:52:13+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/561 پرتوپزشک نخستین وبسایت تخصصی MRI به زبان فارسیhttps://mrifarsi.ir نخستین وبسایت تخصصی MRI به زبان فارسی

https://mrifarsi.ir




]]>
ام آر آی یا روش تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (Magnetic Resonance Imaging (MRI 2018-03-03T07:49:11+01:00 2018-03-03T07:49:11+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/560 پرتوپزشک ام آر آی یا روش تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (Magnetic Resonance Imaging (MRI یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است. همانطور که می دانیم در روش های تصویربرداری با اشعه ایکس مانند رادیوگرافی ساده و یا سی تی اسکن، بدن تحت تابش مقدار معینی از اشعه یونیزان قرار می گیرد که اگر از حد مشخصی بیشتر باشد، می تواند موجب اشکالاتی در کارکرد سلول ها شود، ولی در ام آر آی از اشعه ایکس استفاده نمی شود.   ام آر آی چگونه انجام می شود؟ امواج مورد استفاده در ام آر آی از جنس ام ام آر آی یا روش تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (Magnetic Resonance Imaging (MRI یکی از روش های پیشرفته تصویربرداری پزشکی است.


ام آر آی

همانطور که می دانیم در روش های تصویربرداری با اشعه ایکس مانند رادیوگرافی ساده و یا سی تی اسکن، بدن تحت تابش مقدار معینی از اشعه یونیزان قرار می گیرد که اگر از حد مشخصی بیشتر باشد، می تواند موجب اشکالاتی در کارکرد سلول ها شود، ولی در ام آر آی از اشعه ایکس استفاده نمی شود.

 

ام آر آی چگونه انجام می شود؟

امواج مورد استفاده در ام آر آی از جنس امواج رادیویی و مغناطیسی هستند که ضرری برای بدن ندارند. این روش تصویربرداری دردناک نیست.

 

در ام آر آی ابتدا بیمار در یک میدان مغناطیسی قوی قرار گرفته و سپس امواج رادیویی به سوی او تابیده می شوند.

بافت های بدن در جواب به این موقعیت، امواج رادیویی دیگری را از خود ساطع می کنند.

 

با دریافت این امواج رادیویی که از بدن بیمار ساطع می شود و تحلیل این امواج توسط یک کامپیوتر پرقدرت، تصاویری بر روی مانیتور دستگاه ایجاد می شود که سطح مقاطعی از اندام مورد نظر را نشان می دهد.

 

ام آر آی یک روش تصویربرداری دقیق و پرقدرت برای تشخیص مشکلات و بیماری های بافت های بدن است.

 

یکی از نقاط تمایز این روش با سی تی اسکن در این است که در ام آر آی تصاویر بافت های نرم مانند غضروف، تاندون، لیگامان، عصب و رگ ها بسیار واضح و دقیق دیده می شوند و این روش تصویربرداری برای تشخیص بیماری های این بافت ها مفید است.

از ام آر آی بیشتر در بررسی مشکلات بافت های نرم بدن استفاده می شود، در حالی که سی تی اسکن بیشتر برای بررسی استخوان ها و آسیب های آن مفید است

در انجام ام آر آی، بیمار باید به چه نکاتی توجه کند؟

دستگاه ام آر آی معمولا به شکل یک اتاقک کوچک است که تونلی در درون آن وجود دارد. تختی در جلوی این تونل قرار دارد که می تواند به درون آن حرکت کند.

 

برای انجام ام آر آی، بیمار روی تخت دراز می کشد و سپس به داخل تونل می رود.

در مدت انجام تصویربرداری، تخت بیمار در داخل تونل حرکت می کند. مدت تصویربرداری با ام آر آی طولانی تر از سی تی اسکن است و بیمار در مدت کار کردن دستگاه باید بی حرکت باشد، زیرا حرکت بیمار موجب می شود تا تصویر به دست آمده محو و غیر دقیق باشد.

در حین انجام ام آر آی ممکن است صداهایی از دستگاه شنیده شود که طبیعی است.

 

ممکن است قبل از انجام ام آر آی، دارویی به بیمار تزربق شود. اگر بیمار به بعضی داروها حساسیت دارد، حتما قبل از تزریق دارو باید آن را به اطلاع پرسنل پزشکی حاضر در اطاق ام آر آی برساند. اگر بعد از تزریق، بیمار احساس بدحالی کرد، باید آن را فورا به پرسنل پزشکی اطلاع دهد.

 

قبل از ورود به اتاق ام آر آی، بیمار باید تمام وسایل فلزی را از خود دور کند، وگرنه ممکن است جذب مغناطیس دستگاه شوند.

اگر در داخل بدن شما وسایل فلزی کارگذاشته شده است، باید قبل از انجام ام آر آی به پزشک خود اطلاع دهید.

 

ام آر آی برای تشخیص چه بیماری هایی مفید است؟

MRI ممکن است برای کمک به تشخیص این بیماری‌ها مورد استفاده قرار گیرد:

- تومورهای درون لگن، شکم و قفسه سینه، اندام‌های تناسلی، کلیه‌ها و مجاری ادراری

- برخی از مشکلات قلبی

- ناهنجاری‌هایی که کبد، کیسه صفرا، مجرای صفراوی و لوزالمعده را درگیر می‌کنند.

- برای تشخیص علت درد لگنی، که ممکن است ناشی از آندومتریوز، فیبروئید یا آدنومیوز باشد.

- ناهنجاری‌هایی که بر رحم اثر می‌گذارند.

- سرطان پستان

 

کدام قسمت های بدن را می توان ام آر آی کرد؟

موارد کاربرد MRI بسیار زیاد است که در این جا فقط چند نمونه ذکر می شود:

1- ام آر آی مغز: ام آر آی در بررسی مغز، نخاع، چشم، گوش و بسیاری از دیگر اعضای موجود در ناحیه سر و گردن به کار می رود.

باید یادآور شد که نخستین بار از این روش برای بررسی مغز و نخاع استفاده گردید و ام آر آی به میزان زیادی به یاری متخصصین و جراحان مغز و اعصاب آمد.

از این روش در تشخیص پارگی و جابجایی دیسک های بین مهره ای ستون فقرات، صدمات و تومورهای نخاع، تومورهای مغز، خونریزی ها و به خصوص سکته های مغزی استفاده می شود.

 

در برخی موارد خاص که تشخیص آن بر عهده پزشک معالج شماست، ممکن است نیاز به استفاده از ماده گادولینیوم جهت تصویربرداری در روش ام آر آی باشد. در این نوع تصویربرداری، تصاویر کاملا تفکیک‌شده‌‌‌‌ای از بخش‌‌‌‌های مختلف مغز گرفته می‌‌‌‌شود و وضعیت بیماران مبتلا به سردرد حمله‌‌‌‌ای و ناگهانی، ضعف و دوبینی با MRI مغز قابل بررسی است.

ام آر آی مغز برای تکمیل تصویربرداری سی‌‌‌‌تی‌اسکن و در صورت نامشخص بودن تصاویر دریافتی به وسیله سی‌‌‌‌تی‌اسکن نیز استفاده می‌‌‌‌شود

2- ام آر آی ستون مهره‌‌‌‌ها: معمولا برای بررسی بیرون‌زدگی یا ورم غیرعادی دیسک،‌ تنگ شدن و ناراحتی کانال میانی ستون مهره‌‌‌‌ها (تنگی کانال نخاع) کاربرد دارد.

علاوه بر این، این نوع تصویربرداری بهترین شیوه برای بررسی وضعیت آسیب‌‌‌‌ها و مشکلات عودکننده (بازگشت‌کننده) ستون مهره‌‌‌‌ها در بیمارانی است که مورد عمل جراحی ستون مهره‌ها قرار گرفته‌‌‌‌اند.

 

3- ام آر آی استخوان و مفصل‌‌‌‌ها: در این نوع تصویربرداری، وضعیت تمام استخوان‌‌‌‌ها و مفصل‌ها، حتی بافت‌‌‌‌های نرم به ویژه بخش‌‌‌‌های متصل به آن‌‌‌‌ها قابل‌ بررسی است.

وضعیت تاندون‌ها، رباط‌‌‌‌ ها، عضلات، غضروف‌‌‌‌ها و آسیب‌های احتمالی استخوان‌‌‌‌ها نیز با این تصویربرداری مورد بررسی قرار می گیرد.

 

4- ام آر آی حفره شکم: معمولا زمانی که استفاده از سی‌‌‌‌تی‌اسکن و اولتراسون پاسخگوی نیاز پزشک برای تشخیص بیماری نباشد، از MRI حفره شکم برای بررسی دقیق وضعیت اندام‌‌‌‌های درونی حفره‌شکم استفاده می‌‌‌‌کنند.

شاخص‌‌‌‌ترین کاربرد MRI حفره شکم، بررسی وضعیت کبد، غدد فوق کلیه و پانکراس (لوزالمعده) است.

 

5- ام آر آی دستگاه گردش خون:MRA ، ام آر آی ویژه دستگاه گردش خون و بررسی وضعیت قلب و رگ‌‌‌‌هاست. رگ‌‌‌‌های مرتبط با گردن (کاروتید) و مغز نیز با این نوع MRI بررسی می‌‌‌‌شوند.

برای بررسی وضعیت رگ‌‌‌‌های محوطه شکم، به ویژه رگ‌‌‌‌های مرتبط به کلیه‌‌‌‌ها نیز از MRA استفاده می‌‌‌‌کنند.

فرآوری: نیره ولدخانی


[https://www.aparat.com/v/kGbty/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_MRI_%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1_%DA%A9%D8%A7%D8%B1_%D9%85%DB%8C_%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%9F]


[https://www.aparat.com/v/16Gma/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%DB%8C_-_MRI]

]]>
ام.‌آر.‌آی یا سی.تی.اسکن؛ کدام بهتر است؟ 2018-03-03T07:48:35+01:00 2018-03-03T07:48:35+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/559 پرتوپزشک ام.‌آر.‌آی یا سی.تی.اسکن؛ کدام بهتر است؟ اگر روزی پزشکی برای‌تان تصویربرداری با ام.آر.آی یا سی.تی. اسکن تجویز كند به طور حتم کنجکاو خواهید شد که این 2 چه فرقی باهم دارند؟ مجله سیب سبز: هرکدام از ما حداقل تا به حال یک بار از یک قسمت از بدن‌مان عکسبرداری پزشکی کرده‌ایم که البته شاید بیشتر این عکس‌ها مربوط به دندانپزشکی باشد. اما اگر روزی پزشکی برای‌تان تصویربرداری با ام.آر.آی یا سی.تی. اسکن تجویز كند ام.‌آر.‌آی یا سی.تی.اسکن؛ کدام بهتر است؟
اگر روزی پزشکی برای‌تان تصویربرداری با ام.آر.آی یا سی.تی. اسکن تجویز كند به طور حتم کنجکاو خواهید شد که این 2 چه فرقی باهم دارند؟
مجله سیب سبز: هرکدام از ما حداقل تا به حال یک بار از یک قسمت از بدن‌مان عکسبرداری پزشکی کرده‌ایم که البته شاید بیشتر این عکس‌ها مربوط به دندانپزشکی باشد. اما اگر روزی پزشکی برای‌تان تصویربرداری با ام.آر.آی یا سی.تی. اسکن تجویز كند به طور حتم کنجکاو خواهید شد که این 2 چه فرقی باهم دارند؟

بهترین دستگاه تشخیص

ام‌.آر.آی دستگاهی است که با استفاده از امواج مغناطیسی و آهنربا تمام اتم‌های بدن انسان را آهنربایی كرده و بعد تصویر این اتم‌ها را به وسیله امواج ثبت می‌کند.  ام‌.آر.آی قادر است تغییرات بیماری‌ها را در مراحل اولیه و با دقت بسیار بالا نشان دهد. برای مثال چند دقیقه بعد از سکته مغزی می‌توان با کمک DWI ام‌.آر.آی محل دقیق سکته را مشخص و از لحاظ درمانی برای آن برنامه‌ریزی كرد و تصمیم گرفت که آیا لخته باید درآورده شود یا خیر.
 
در مورد سرطان‌ها نیز   ام‌.آر.آی قادر است هم در تشخیص اولیه سرطان و هم در برنامه‌ریزی و بررسی سیر درمان بسیار کمک‌کننده باشد. می‌توان گفت  ام‌.آر.آی در آینده اساس تشخیص خواهد بود بنابراین مسئولان کشور باید در زمینه استفاده از  ام‌.آر.آی برای تشخیص بیماری‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهند. اینطور به نظر می‌رسد که حداقل در 10 تا 15 سال آینده بهترین و دقیق‌ترین دستگاه در درمان بیماری‌ها از لحاظ تصویربرداری  ام‌.آر.آی خواهد بود.
 
ام.‌آر.‌آی یا سی.تی.اسکن؛ کدام بهتر است؟

بررسی قلب با سی. تی.اسکن

سی.تی.اسکن قادر است تصویر را برای ما برش بزند. در قدیم با گرفتن عکس از یک پرتقال فقط قادر بودیم سطح روی آن را ببینیم اما امروزه سی. تی. اسکن طوری عمل می‌کند که گویی این پرتقال را با چاقو در برش‌های نازک بریده باشیم بنابراین می‌توانیم درون پرتقال و مشکلات احتمالی آن را ببینیم. با استفاده از سی.تی.اسکن می‌توان اطلاعات بیشتری از ماهیت بافت‌ها و عملکرد و جزئیات آنها داشته باشیم. با کمک تزریق ماده حاجب نیز می‌توان حتی عروق را در سی.تی.اسکن بررسی كرد.
 
امروزه با کمک سی.تی. اسکن، عروق قلب بدون نیاز به آنژیوگرافی بررسی می‌شوند و در اکثر موارد بیمارانی که مشکلات قلبی دارند تنگی‌های احتمالی عروق‌شان با دقت بالا از این طریق قابل بررسی خواهد بود. به همین دلیل در بسیاری از مراکز دنیا میزان آنژیوگرافی تشخیصی به شدت کاهش پیدا کرده است. با استفاده از سی.تی.اسکن می‌توان نقشه تنگی‌های عروق را به دست آورد و بعد تصمیم به انجام آنژیوپلاستی، بای پس عروقی و... گرفت. به این ترتیب می‌توان خطرات احتمالی آنژیوگرافی غیرضروری را کاهش داد. علاوه بر این، با سی.تی. اسکن‌های چند فازی می‌توان کبد را بررسی و توده‌های کبدی را دسته‌بندی كرد.

اشعه‌اش از یک لامپ مهتابی هم کمتر است!

اشعه  ام‌.آر.آی بسیار ضعیف است و قدرت آن از لحاظ رادیوفرکوئنسی حتی از یک لامپ مهتابی کمتر است بنابراین خطری را متوجه انسان نمی‌کند و از لحاظ تکرار محدودیتی برای انجام آن وجود ندارد. یکی از مزایای  ام‌.آر.آی این است که در بارداری هم می‌توان از آن بهره برد و از جنین تصویربرداری کرد. مدت زمان لازم برای انجام  ام‌.آر.آی بستگی به نوع  ام‌.آر.آی دارد. برخی دستگاه‌ها حدود 20 دقیقه و برخی حدود 10 دقیقه زمان می‌برند اما به طور معمول هر ام‌.آر.آی طی 10 تا 15 دقیقه انجام می‌شود.
 
كارت بانكی‌تان نسوزد

هنگام انجام  ام‌.آر.آی نباید اجسام فلزی به همراه داشت. این اجسام بسته به سایزشان باعث اختلال در ناحیه تصویربرداری می‌شود. برای مثال اگر فردی در کمرش پلاتین داشته باشد تصویر ناحیه جراحی شده کاملا اعوجاج پیدا می‌کند. بیمارانی که دارای اجسام خارجی مثل کلیپس در درمان آنوریسم یا بادکنک مغزی یا دستگاه ضربان ساز قلب هستند نباید از  ام‌.آر.آی استفاده کنند.  ام‌.آر.آی موجب تخریب مدارهای الکترونیکی دستگاه ضربان‌ساز قلب می‌شود و در عملکرد آن اختلال ایجاد می‌کند. اختلال و از کار افتادن دستگاه ضربان‌ساز می‌تواند باعث اختلالات قلبی و حتی مرگ شود.
 
همچنین افرادی که دارای مفصل مصنوعی فلزی یا دریچه مصنوعی قلب فلزی هستند نمی‌توانند از دستگاه  ام‌.آر.آی استفاده کنند. جالب است بدانید کارت‌های الکترونیکی مثل كارت عابر بانك با ورود به دستگاه  
ام‌.آر.آی باطل می‌شود و می‌سوزد. موبایل نیز خود آسیب می‌بیند و هم به دستگاه  ام‌.آر.آی صدمه وارد می‌سازد. وجود خالکوبی با رنگ‌های فلزی نیز موجب اعوجاج در تصویربرداری خواهد شد. توصیه این است که اگر مریضی خالکوبی دارد  ام‌.آر.آی را انجام دهد و اگر خراب شد از دستگاه‌های دیگر استفاده کند.

دستگاهی با  اشعه ضعیف شده

سی.تی. اسکن دستگاهی است که براساس میزان تضعیف اشعه‌ای که از انسان می‌گذرد تصویربرداری می‌کند، یعنی از یک طرف اشعه داده می‌شود و از طرف دیگر اشعه گرفته می‌شود. بعد از آن میزان اشعه ضعیف شده در جهات مختلف محاسبه می‌شود و یک معادله چند مجهولی به دست می‌آید. سپس یک ماتریکس با ستون‌ها و سطرهای متعدد تشکیل داده می‌شود و براساس آن Grayscale  یا میزان سایه روشن روی صفحه کامپیوتر یا فیلم تغییر داده می‌شود و به این ترتیب تصویر تولید می‌شود.
 
جالب است بدانید کلمه الگوریتم که برای برنامه‌ریزی دقیق تصویربرداری و سی. تی. اسکن استفاده می‌شود از نام خوارزمی، دانشمند بزرگ ایرانی گرفته شده است. علاوه بر این معادلات چند مجهولی خیام نیز در محاسبات سی.تی. ‌اسکن و ام‌.آر.آی بسیار تعیین‌کننده بوده است.
 
ام.‌آر.‌آی یا سی.تی.اسکن؛ کدام بهتر است؟

ترک اعتیاد با کمک ام.‌آر. آی

ام.‌آر. آی نه‌تنها می‌تواند از ارگان‌ها تصویربرداری کند بلکه با کمک تکنولوژی‌های جدید می‌تواند مغز را درحال کار  بررسی کند. برای مثال اگر بیماری در مغزش تومور داشته باشد می‌تواند مشخص کند این تومور با مرکز حرکتی دست فاصله دارد یا مرکز حرکتی دست را در خودش گرفته و اینکه قابل جراحی است یا خیر و اگر بخواهیم آن را جراحی کنیم می‌توانیم بفهمیم که آیا با درآوردن تومور بیمار فلج می‌شود یا خیر، بنابراین می‌توان این مسائل را از قبل به بیمار گوشزد كرد. جراحان از این طریق می‌توانند عمل‌های‌شان را بهتر، راحت‌تر و دقیق‌تر انجام دهند.
 
از کاربردهای دیگر ام.‌آر. آی می‌توان به وضعیت افرادی اشاره كرد که دچار ولع به مواد مخدر هستند و با وجود اینکه ترک اعتیاد می‌کنند دوباره به طرف مواد مخدر برمی‌گردند. در این افراد می‌توان با کمک ام.‌آر. آی عملکرد مغز را بررسی و ناحیه مسئول اعتیاد در مغز را شناسایی كرد. در برخی موارد نیز در دنیا تحقیقات جدیدی روی این بیماران شروع شده است که طی آن پزشک با جراحی‌های ظریف مغز، مرکز مسئول اعتیاد در مغز را از بین می‌برد و نهایتا فرد دیگر دنبال موادمخدر نمی‌رود.

اشعه کمتر، بهتر

سی.تی.اسکن با اشعه ایکس کار می‌کند. هر میزان اشعه می تواند خطرناک باشد درست مانند آلودگی هوا كه هرچه آلاینده‌ها در هوا کمتر باشد برای سلامت بشر بهتر است بنابراین هرقدر اشعه‌ای که می‌گیریم کمتر باشد سالم‌تر خواهیم بود. انسان‌های روی زمین همواره در معرض پرتوها هستند. مهم‌ترین پرتوهایی که ما را مورد تابش قرار می‌دهند پرتوهای کیهانی هستند که از فضا به زمین می‌آیند و به موجودات زنده برخورد می‌کنند.
 
خوشبختانه مکانیسم‌های دفاعی موجود در جو زمین و بدن انسان اثرات این پرتوها را خنثی می‌کند. اثرات احتمالی اشعه ممکن است به صورت سرطان یا اختلالات ژنتیک ظاهر شود. اما میزان اشعه‌ای که در پزشکی استفاده می‌شود در خیلی از موارد به خصوص در سنین بالا اثر سوئی برای فرد ندارد. آنچه ما را نگران می‌کند تاثیر احتمالی اشعه بر ژنتیک و سلول‌های تناسلی (تخمک‌ها و اسپرم‌ها) است. این اشعه ممکن است بر این سلول‌ها تاثیر سوء بگذارد و باعث ایجاد اشکال در نسل انسان شود.

چند وقت یك بار؟

فاصله زمانی لازم بین هر بار سی.تی.اسکن تعریف شده نیست. حداکثر دوز مجاز اشعه مشخص است و با تعداد عکس‌هایی که در حالت عادی برای افراد انجام می‌شود مشکلی پیش نخواهد آمد. یک فرد ممکن است سالی هشت بار سی.تی.اسکن انجام دهد و مشکلی هم پیدا نکند. البته تعداد افرادی که در سال هشت بار نیاز به سی.تی.اسکن داشته باشند، بسیار کم است. لازم به ذکر است که اشعه ایکس برای خانم‌های باردار ممنوع است و این افراد نباید از طریق سی.تی.اسکن پرتوگیری شوند.
 
با این حال برای خانم‌های شیرده مشکل چندانی وجود ندارد. وجود اجسام فلزی مانند پلاتین، جواهرات، سمعک و... حین استفاده از دستگاه سی.تی. اسکن خطری را متوجه بیمار نمی‌کند اما ممکن است عکس را خراب کند. همانطور که در  ام‌.آر.آی از مواد کنتراست خوراکی و وریدی استفاده می‌شود در سی.تی. اسکن نیز برای تمایز هرچه بهتر بافت‌ها می‌توان از این مواد استفاده كرد. در رابطه با خوردن و آشامیدن قبل یا بعد از سی. تی. اسکن محدودیتی برای بیمار وجود ندارد. آخرین نکته هم اینکه هربار سی. تی. اسکن معمولا از 2 تا 5 دقیقه زمان می‌برد.
]]>
تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS) 2018-03-03T07:45:20+01:00 2018-03-03T07:45:20+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/558 پرتوپزشک تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.comدریافت فایل - 441KB   *این قسمت را بادوربین گوشی همراه خود ببینید*نرم افزارواقعیت افزوده (مطلب+) را ازسایت ماهنامه روی گوشی همراه خود دانلود ونصب کنید. دوربین گوشی راروی تصویر بگیرید. اگربه اینترنت وصل باشیدکلیپ روی گوشی شما به نمایش درمی آید.  اختلال افسردگی اساسی یكی از اصلی ترین عوامل ازكارافتادگی در سراسر جهان است. شیوع طول عمر اختلال افسردگی اساسی در جمعیت عمومی 13 درصد تخمین زده شد تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)

نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com

تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)دریافت فایل - 441KB

   *این قسمت را بادوربین گوشی همراه خود ببینید*
نرم افزارواقعیت افزوده (مطلب+) را ازسایت ماهنامه روی گوشی همراه خود دانلود ونصب کنید. دوربین گوشی راروی تصویر بگیرید. اگربه اینترنت وصل باشیدکلیپ روی گوشی شما به نمایش درمی آید. 

derakhshannia_rTMS184_1.jpg

اختلال افسردگی اساسی یكی از اصلی ترین عوامل ازكارافتادگی در سراسر جهان است. شیوع طول عمر اختلال افسردگی اساسی در جمعیت عمومی 13 درصد تخمین زده شده است كه از این میان 60 تا 85 درصد مبتلایان، عود و وقوع مجدد افسردگی و تقریباً 20 درصد آنها افسردگی مزمن را تجربه خواهند كرد. در زن ها میزان این شیوع به حدود 10 تا 25 درصد و در مردها 5 تا 12 درصد است. در حدود 10 درصد از انسان های كره زمین درصدد درمان جدی آن هستند. سازمان بهداشت جهانی (WHO) كه ضریب اثر 100 اختلال شایع جهان را در دست بررسی مداوم دارد، سهم اختلال افسردگی اساسی را در مقایسه با سایر بیماری ها و ازكارافتادگی آنها  11  درصد تعیین كرده است. تقریباً دو سوم بیماران افسرده، به خودكشی می اندیشند و 10 تا 15 درصد آنها به زندگی خود خاتمه می دهند. اختلال افسردگی اساسی اختلال خوش خیمی نیست و میل به مزمن شدن دارد و بیماران دچار عود علائم می شوند. هر دوره وقوع افسردگی اساسی اختلال وقوع مجدد افسردگی را 16 درصد افزایش می دهد و هر چه بیمار بتواند زمان بیشتری را بدون افسردگی بگذراند، احتمال وقوع مجدد افسردگی شدیداً كاهش می یابد.
تاکنون روش های مختلفی برای مدیریت و درمان افسردگی به کار رفته اند که مهم ترین این روش ها عبارتند از: روان درمانی، دارودرمانی و الکتروشوک (Electroconvulsive therapy) که هر کدام نقاط ضعف و قوتی دارند و بسته به شرایط بیمار و فاکتورهایی مانند سن، میزان پیشرفت بیماری و شرایط جسمی به کار گرفته می شوند. در ادامه شرح مختصری از هر کدام گفته شده است.

دارودرمانی
 رایج ترین درمان برای افسردگی اساسی، داروهای ضد افسردگی است. این دسته از داروها معمولا از داروهای ژنریک موجود در فارماکوپه اکثر کشورها بوده و نسبتا ارزان است. با این وجود، افسردگی تمایل به بازگشت دارد و بین نصف تا سه چهارم بیماران در فاصله زمانی دو سال پس از بهبودی، دوباره با دوره دیگری از افسردگی روبه رو می شوند. راهبرد عمده کنونی برای جلوگیری از بازگشت این اختلال، ادامه دادن درمان دارویی است. داروهای مذکور دارای دو خاصیت ضد افسردگی و تثبیت کننده ی خُلق است و رایج ترین آن ها فلوکسیتین(Fluoxetine)بنزودیازپین(Benzodiazepine) و مهارکننده های مونوآمین اکسیداز(Monoamine oxidase inhibitors) است. 

روان درمانی
علاوه بر دارودرمانی، از روان درمانی نیز در جهت درمان افسردگی استفاده می شود. روش روان درمانی عبارت است از یک فرآیند پویای دو طرفه که بین یک فرد دارای اختلالات روانی و یک ارائه دهنده  ماهر و حرفه ای خدمات روانشناسی و روانپزشکی جریان دارد. در طی این فرآیند، روان درمانگر تلاش می کند که در خصوص وضعیت و شرایط رفتاری، احساسی، منطقی و ماهوی اطلاعات و تجربیاتی کسب کرده و از آن به منظور درمان چالش خود استفاده کند.

الکتروشوک
چنانچه پیشتر گفته شد داروهای ضد افسردگی به عنوان رایج ترین درمان و یا به عبارتی خط اول درمان اختلالات خلقی به خصوص افسردگی محسوب می شود و درمان از طریق شوک الکتریکی تنها برای بیمارانی در نظر گرفته می شود که نسبت به داروها هیچ واکنشی نشان نمی دهند و یا درمان های دارویی برایشان قابل تحمل نیست. الکتروشوک درمانی، عبور کوتاه جریان الکتریکی به مغز توسط الکترودهای کار گذاشته شده روی پوست سر است که موجب تشنج منتشر (Generalized Seizure) می شود. این کار تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و همراه با تجویز شل کننده عضلانی به منظور جلوگیری از اسپاسم است. یک دوره درمان الکتروشوک معمولاً شامل 6 تا 12 جلسه درمانی است که 3 بار در هفته برای یک ماه یا کمتر انجام می شود. به بیمار یک بیهوشی عمومی و استراحت ماهیچه ای داده می شود، وقتی که به طور کامل اثر خود را گذاشتند مغز بیمار تحریک می شود، الکترودها در محلی دقیق روی سر بیمار قرار داده می شوند این تحریک ها موجب یک حمله ناگهانی (شوک) درون مغز می شود که تقریباً یک دقیقه طول می کشد. به علت اینکه ماهیچه ها در حالت استراحت و بیمار بیهوش است و بدن او تکان نمی خورد بیمار احساس درد نمی کند. با وجود اینکه جراحی جزیی برروی بیمار انجام شده، بیمار پس از 5  الی 10 دقیقه به هوش می آید.
در این نوع درمان، پالس های الکتریکی توسط این دستگاه بر روی پوست سر بیمار اعمال می شود، این پالس ها سلول های مغزی را تحریک کرده و باعث ایجاد یک تشنج در بیمار می شود. در زمان اعمال این پالس ها بیمار در بیهوشی کامل به سر برده و زمان تقریبی این بی هوشی هم حدود 5 دقیقه است. در زمان بیهوشی پالس های الکتریکی به مدت 30 الی 60 ثانیه بر روی سر بیمار اعمال می شوند. مکانیزم عمل الکتروشوک هنوز برای محققان و دانشمندان ناشناخته مانده است اما تئوری هایی در مورد تاثیر این روش بر روی مغز وجود دارد که تا حدودی عملکرد این دستگاه را توجیه می کند از جمله اینکه : بروز تشنج در مغز باعث دگرگونی پیام های شیمیایی حاصل از اعصاب می شود و تئوری دیگر بیان می کند که درمان با الکتروشوک خود باعث تنظیم یک سری هورمون های ترشح شده در غدد می شود که ممکن است بر روی انرژی، خواب ، اشتها و وضعیت روحی روانی بیمار تاثیر بگذارد.

اثرات جانبی الکتروشوک
اثرات جانبی  این روش معمولاً عبارتنداز: سردرد، دردهای شدید ماهیچه ای، تهوع و سرگیجه، که معمولاً در ساعات اولیه استفاده از این روش رخ می دهد. در طول استفاده از این روش ممکن  است به خاطر آوردن اطلاعات و آموخته ها برای فرد دشوار باشد. این عوارض در طول چند روز یا هفته پس از گذشت چند دوره درمان با این روش از بین خواهد رفت. تعدادی از بیماران که الکتروشوک روی آنها انجام شده است از آسیب هایی که روزها، هفته ها و یا حتی ماه ها بعد از الکتروشوک بر روی حافظه آنها وارد شده است خبر می دهند. این بیماران زمانی که مدت آسیب های حافظه ای آنها از چند روز به چند ماه طول می کشد مشکلات بیشتری را در به خاطر آوردن حافظه خود گزارش می دهند. در عین حال اشخاص دیگری نیز بهبود توانایی حافظه خود را گزارش داده اند. زیرا توانایی هر فرد در به خاطر آوردن آموخته ها به شدت افسردگی وی وابسته است.  به طور کلی این روش درمان عموماً برای بیماران مبتلا به افسردگی اساسی و افرادی که روان درمانی و داروها برای آنها موثر نیست، مورد استفاده قرار می گیرد. الکتروشوک اغلب نتایج خیلی سریعی نسبت به داروهای ضد افسردگی بر جای می گذارد.
با وجود کاربرد موثر الکتروشوک در درمان اختلال های خلقی چون افسردگی، به تدریج ذهن متخصصان روانپزشکی معطوف به شیوه های دیگری شد که بدون ایجاد یک تشنج فراگیر و با تحریک کانونی نواحی قشری، بتوانند اثرهای درمانی در اختلال افسردگی ایجاد نمایند.
به طور کلی روش هایی که برای درمان و مدیریت بیماری و اختلال افسردگی به کار گرفته می شود، از نظر اثربخشی درمانی و نیز پایداری در بهبودی مبتلایان به افسردگی مورد سوال بوده است. در راستای همین مشکلات، طی سال های اخیر روش درمانی جدیدی به نام تحریک مغناطیسی مغز (TMS) و متعاقب آن تحریک مکرر مغناطیسی مغز (rTMS)، مورد استفاده قرار گرفته اند.

دستگاه تحریک مغناطیسی مغز
در سال 1831، فارادی (Faraday) اولین  فردی بود كه متوجه یك رابطه دو سویه بین انرژی الكتریكی و میدان های مغناطیسی شد. طبق قانون فارادی انرژی (میدان) الكتریكی می تواند در اطراف خود میدان های مغناطیسی ایجاد كند و از طرف دیگر میدان مغناطیسی نیز می تواند منجر به ایجاد انرژی الكتریكی شود. به عبارتی بهتر، اگر ما دو سیم پیچ را در مجاورت هم قرار دهیم و یك جریانی را از سیم پیچ اول منتقل كنیم یك پالس الكتریكی را در سیم پیچ دوم مشاهده خواهیم كرد. در سال 1896 فردی به نام آرسونوال، یك سیم پیچ مغناطیسی را روی سر یكی از آزمودنی های خود قرار داد و متعاقب آن در آزمودنی های خود حالاتی از گنگی و سرگیجه را مشاهده نمود. در سال 1902، بیر درونیا (Beardronia) برای اولین بار از طریق قرار دادن كویل الكترومغناطیس، توانست لرزش هایی را در جمجمه بیماران افسرده ایجاد كند و این در واقع یك شكل بسیار مقدماتی از آن چیزی است كه ما امروزه استفاده می كنیم. اما به طور رسمی در سال 1985، باركر در دانشگاه شفیلد انگلستان تأثیر بخشی تحریك مغناطیسی كرتكس حركتی را روی انسان نشان داد. اولین دستگاه TMS قابلیت این را داشت كه تحریكاتی كمتر از یك پالس در هر ثانیه (1 Hz) ایجاد كند. در واقع اولین مطالعاتی كه روی درمان TMS  برای اختلال افسردگی به كار برده شد، محدود به استفاده از تحریكات با فركانس پایین و عدم وقوف به این نكته شد كه سیم پیچ را می بایست در كدام ناحیه از مغز قرار داد. با پیشرفت تكنولوژی و طراحی سیم پیچ های جدیدتر، میدان مغناطیسی كه از سیم پیچ ارسال می شدند خیلی اختصاصی تر بوده و پالس مغناطیسی بر این اساس، می توانستند در یك سری و یا به صورت پالس های تكراری و متوالی ارائه شود كه به این شكل از تحریك، repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) می گوییم. در واقع مصارف بالینی كه در ابتدا از این دستگاه به عمل آمد، برای تشخیص بیماری های عصبی حركتی بود.
 درTMS، میدان های مغناطیسی كه توسط سیم پیچ اول ایجاد می شود، به سیم پیچ دوم (مغز) انتقال می یابد و سبب تحریك سلول های آن ناحیه می شود (شکل1). به عبارتی وقتی میدان های مغناطیسی وارد مغز می شوند، جریان الكتریكی ثانویه ایجاد می كند كه این خود سبب ناقطبی شدن (تغییر بار الكتریكی) سلول های عصبی می شود. با دستگاه هایی كه اكنون به صورت متداول وجود دارند می توان تا 2 سانتیمتر پایین تر از مغز را تحریك کرد. معمولاً این دستگاه ها قادرند حد فاصل ماده سفید و ماده خاكستری مغز را تحریك کنند. در این حالت آكسون های عصبی جریان های ایجاد شده را تا حد 2 سانتیمتر به مناطق پایین تر از سیم پیچ می برند.

derakhshannia_rTMS184_2.jpg

شکل1. درTMS، میدان های مغناطیسی كه توسط کویل ایجاد می شود(B)، سبب ایجاد جریان یا میدان الكتریكی در مغز می شود.

همان طور که پیشتر نیز گفته شد، به دلیل عدم اثربخشی کامل دارو درمانی و عوارض جانبی روش الکتروشوک از جمله تشنج، آسیب های شناختی و بیهوش کردن بیمار، ترجیح ارائه دهندگان به استفاده از روش تحریک مغناطیسی مغزی به جای دو روش مذکور است. البته روش تحریک مغناطیسی مغزی علاوه بر کاربرد در درمان افسردگی اساسی، دارای اندیکاسیون های تشخیصی و درمانی دیگری نیز است. به نوعی می توان TMS یا rTMS  را به عنوان یک روش مکمل روش های رایج Neuroimaging (الکتروانسفالوگرافی (EEG) و مگنتوانسفالوگرافی (MEG) و PET و ...) به حساب آورد. از این روش می توان در تشخیص کمیت و کیفیت فعالیت و عملکرد مدارهای مغزی انسان ها، ارزیابی وضعیت قشر حرکتی اولیه (primary motor cortex) درارزیابی آسیب های ناشی از سکته مغزی، اسکلروزیس چندگانه (Multiple sclerosis) اختلالات حرکتی، بیماری نورون حرکتی و نیز در درمان بیماری هایی شامل اختلالات زبانی نظیر درک و بیان مفاهیم که به علت آسیب های مغزی به وجود می آید، پارکینسون، صرع و اسکیزوفرنی استفاده کرد. 
یکی از برتری های TMS نسبت به درمان از طریق الکتروشوک که در درمان افسردگی به کار می رود، کانونی عمل نمودن آن است و برخلاف الکتروشوک، تغییرات ایجاد شده درمانی از طریق ایجاد یک تشنج فراگیر نیست.
یکی از مناطق قشری مغز که در عین دسترسی به سیم پیچ TMS با مناطق عمقی مغز(مناطق  دیانسفال- Diencephalon) نیز رابطه دارد، قسمت خلفی خارجی قشر پریفرونتال (Dorsolateral Prefrontal Cortex) است. به دو دلیل كرتكس پری فرونتال خلفی خارجی یا همان كرتكس پیش پیشانی اولین ناحیه جالب توجه برای تحریك با تی ام اس بوده است.  یكی این كه شبكه مغزی در این ناحیه مشتمل بر سینگولیت، نواحی كرتیكال لوب های تمپورال و پاریتال، قسمت هایی از استریاتوم، تالاموس و هیپوتالاموس است. این نواحی به نظر می رسد در تنظیم خُلق (Mood) نقش داشته باشند. دومین دلیل اینكه این منطقه در دسترس ترین منطقه برای تحریك با آر تی ام اس است. به خاطر دو دلیل فوق، تحقیقات و متون فراوانی در مورد درمان اختلالات روانپزشكی با تی ام اس گزارش شده است ولی با توجه به ماهیت دستگاه، طیف كاربرد این تحریك بسیار وسیعتر از اختلالات روانپزشكی است.
 تحریك كانونی كرتكس پیش پیشانی از طریق تحریك مكرر مغناطیسی از روی جمجمه برای اولین بار در سال 1990 به عنوان یك درمان ضد افسردگی به كار برده شد. در سال 1993، هافلیچ (Hoflich) و همكاران این عقیده را مطرح كردند كه كاربرد  TMS  در ناحیه كورتكس همان اثرات داروهای ضد افسردگی را دارد.
دستگاه های تحریک کننده مغناطیسی قادراست پالس هایی با فرکانس 1 تا 100 هرتز را تولید کند که با توجه به نوع فرکانس، می توان اثرات تحریکی و یا بازداری ایجاد کرد. فرکانس های پایین دارای اثرات بازدارندگی و فرکانس های بالاتر دارای اثرات تحریکی بر نورون ها است. گرچه مکانیسم عمل این روش به درستی مشخص نیست، اما شواهد، تغییرات احتمالی ایجاد شده به وسیله   TMS  را ناشی از تاثیر بر انتقال دهنده های عصبی و نوروپلاستیسیتی (Neuroplasticity) سلول های عصبی می دانند.
به طورکلی در این روش یک جریان در حدود 5 کیلوآمپر در زمان کوتاهی حدود 100 تا 200 میکروثانیه از طریق خازن های تخلیه بار، در یک کویل (Coil) که بر روی سر فرد گذاشته می شود، جریان پیدا کرده و باعث ایجاد یک میدان مغناطیسی با شدتی تا 4 تسلا در فضای اطراف کویل می شود(شکل3).  نمونه ای از دستگاه های (r)TMS متداول در شکل2 نشان داده شده است.

 

derakhshannia_rTMS184_3.jpg

شکل2. نمونه ای از دستگاه تحریک مغناطیسی مغز

 

 

derakhshannia_rTMS184_4.jpg

شکل3. القای جریان الکتریکی و پتانسیل عمل در نورون ها به کمک میدان مغناطیسی متغیر
به طور معمول دستگاه های TMS شامل یک قسمت تولید کننده جریان الکتریکی است که جریان الکتریکیِ متناوباً قطع و وصل شونده ای را با بسامد و شدت متغیری که قابل تنظیم و انتخاب است تولید می کند. یک سیم پیچ نیز که وظیفه تحریک بافت مغزی را به عهده دارد به تولید کننده جریان الکتریکی متصل است.

انواع سیم پیچ ها
انواع مختلفی از سیم پیچ ها وجود دارد که هریک شکل میدان مغناطیسی متفاوتی ایجاد می کند.

 

derakhshannia_rTMS184_5.jpg

 سیم پیچ گِرد: نوع اصلی سیم پیچ TMS

 

derakhshannia_rTMS184_6.jpg

سیم پیچ هشتی شكل (8) یا پروانه ای: كه الگوی فعالیت متمركزتری ایجاد می كند.

 

derakhshannia_rTMS184_7.jpg

 سیم پیچ دوتائی مخروطی: با شكل سر تطابق دارد و برای تحریك  عمقیتر مفید است.

فرآیند درمان در استراتژی  TMS یا rTMS
بیمار با اندیکاسیون افسردگی اساسی و مقاوم به درمان های جاری افسردگی، پس از مراجعه، جهت ارزیابی وضعیت بیمار توسط روانپزشک ویزیت می شود. در واقع جلسه ی اول برای ارزیابی وضعیت بیماری است. پس از ارزیابی وضعیت بیماری، 10 جلسه مداخله ی درمانی با استفاده از دستگاه TMSبه مدت زمان 20 الی 30 دقیقه برای بیمار انجام می گیرد.
 در این بین 2 جلسه مشاوره با بیمار توسط روانشناس بالینی نیز صورت می گیرد و در نهایت جلسه ی انتهایی نیز صرف ارزیابی مجدد وضعیت بیماری است. در مجموع در فاز اولیه ی مداخله 14 جلسه شامل مداخله، ویزیت و مشاوره توسط روانپزشک و روانشناس بالینی برای بیمار صورت می گیرد. به طور معمول در بیمارانی که به درمان  TMS پاسخ می دهند، فرآیند درمانی حدود 3 هفته طول می کشد. در این پروسه اگر بیمارانی مقاومت درمانی نشان داده و وضعیت افسردگی آنان تغییری نکرد، مجدداً برای تعداد جلساتی که با نظر روانپزشک معالج تعیین می شود، مورد درمان قرار می گیرند. در مورد بیمارانی که افسردگی آنان بهبودی داشته است، فرآیند مداخله ای تمام و بیماران وارد فاز نگهدارنده می شود. معمولا طول دوره ی نگهدارنده ی درمان 6 ماه است که طی آن بیمار، توسط روانپزشک و روانشناس بالینی به فواصل زمانی معین (معمولا هر دو ماه یکبار توسط روانپزشک و هر سه ماه یکبار توسط روانشناس بالینی) ویزیت و مشاوره می شود.  همچنین طی دوره ی نگهدارنده یک داروی ضد افسردگی (عموماً فلوکستین) با دوز معین و به تعدادی که روانپزشک صلاح می داند، برای بیمار تجویز می شود.
همچنین در خصوص نحوه درمان با دستگاه لازم به ذکر است که، با توجه به ایجاد میدان مغناطیسی، از بیمار خواسته می شود که قبل از شروع پروسه درمانی کلیه اشیاء حساس به مغناطیس )مانند کارت اعتباری و جواهرات ناحیه سر و گردن) را از خود دور کند. در صورت امکان به وی محافظ شنوایی (پدهای داخل گوش (داده می شود تا از صدای پالس ایجاد شده یا امواج مغناطیسی دچار آسیب احتمالی نگردد. اپراتور، سر بیمار را در وضعیت مناسبی قرار می دهد و اقدام به اندازه گیری پارامترهای خاصی بر روی جمجمه بیمار می نماید تا محل دقیق قرار گیری کویل دستگاه بر روی منطقه مورد نظر مغز مشخص شود. سپس شروع به تعیین آستانه حرکتی (Motor Threshold) بیمار کرده که عبارت است از حداقل قدرت مغناطیسی مورد نیاز جهت ایجاد انقباض در دست بیمار که از فردی به فرد دیگر فرق می کند. این عمل با تنظیم دستگاه جهت تولید تک پالس (Single Pulse) صورت می گیرد. تعیین آستانه حرکت، روانپزشک را قادر می سازد تا برنامه درمانی مختص هر فرد را طرح ریزی نماید تا بیمار میزان مناسبی از انرژی مغناطیسی را دریافت کند نه بیشتر از حد نیاز و نه کمتر از ایجاد اثرات درمانی.
پس از این اقدامات مجدداً کویل براساس اختلال روانپزشکی بیمار در محل مربوطه روی سر وی قرار می گیرد. در طی پروسه درمان، بیمار تنها صدای کلیک و ضربه مختصر ناشی از ایجاد پالس در ناحیه زیر کویل را احساس خواهد کرد.  در کل جلسه درمانی اپراتور حضور داشته و بیمار را پایش می کند و درصورت تمایل بیمار جلسه درمان را قطع می نماید.
در خصوص ایمنی این روش یا عوارض جانبی آن لازم به ذکر است که از سال 1985 كه این شیوه برای تحریك كرتكس مغز انسان به كار گرفته شده است، هیچ مورد خاصی مبنی بر مضر بودن این شیوه بر مغز انسان وجود نداشته است. اما به طور كلی طبق خط مشی های بین المللی این شیوه درمانی، افرادی كه دارای سابقه تشنج فردی یا خانوادگی هستند، یا داشتن هر گونه فلز و ایمپلنت در مغز، داشتن ضربان ساز قلبی، بارداری و یا احتمال آن جزء موارد منع درمان از طریق تحریك مكرر از روی جمجمه است. عوارض جانبی این روش که بسیار به ندرت ممکن است رخ دهد نیز شامل تشنج، سردرد و احتمال اختلال در خواب است.
همان طور که پیشتر هم اشاره گردید rTMS عوارض جانبی شوك الكتریكی همچون نقایص شناختی، دردهای ماهیچه ای، تهوع و استفراغ و اختلال در حافظه را نداشته و طبق یافته های تحقیقی تأثیر مشابهی با این روش دارد.
با این همه برخی از مراکز درمانی، به دلایلی چون:
 تاحدودی نو بودن این روش و ناآشنا بودن برخی بیماران با آن
امنیت بیمار و توجه به این مهم
 قبل از شروع فرآیند درمان موظف اند که بیمار را از مزایا و عوارض این روش آگاه سازند. برای مثال بیمارستان جانزهاپکینز برای اجرای این روش، پزشک را ملزم می کند که در خصوص درمان ، بیمار را کاملا توجیه کند. لذا بیمار باید فرم rTMS Consent یا به نوعی رضایت نامه درمان پر کند. ابتدا تمام جوانب این روش، مزایا و عوارض آن و ... که به صورت جزوه کوچکی توسط کادر درمانی تهیه و چاپ شده به همراه فرم رضایت نامه در اختیار بیمار قرار داده می شود. بیمار باید آن را مطالعه کرده و پس از روشن شدن کامل موضوع و حتی پرسش و بحث با پزشک در این خصوص، درصورت رضایت، درمان با این روش را بپذیرد.
ترجمه متن رضایت نامه به قرار مقابل است:

derakhshannia_rTMS184_8.jpg

برخی از منابع
1- اثرات فرکانس های کم rTMS بر تشنج های ناشی از مدل صرع کیندلینگ در RAT، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته فیزیک پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، علی یدالله پور
2- دکتر وحید نجاتی، مروری بر اثرات درمانی تحریك مغناطیسی مغز در اختلالات روانی، مجله علمی- پژوهشی طب جانباز

3- rTMS INFORMATION, DEPARTMENT OF PSYCHIATRY AND BEHAVIORAL SCIENCES, JOHNS HOPKINS MEDICINE,THE JOHNS HOPKINS HOSPITL
4-Lucy Lee ,Imaging the effects of 1 Hz Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation during motor behavior, Thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy, October 2004, University College London
5-Jarmo Ruohonen ,Transcranial Magnetic Stimulation:Modelling and New Techniques, Department of Engineering Physics and Mathematics, Laboratory of Biomedical Engineering, Helsinki University of Technology, Espoo, Finland


]]>
گاما نایف 2018-03-03T07:44:24+01:00 2018-03-03T07:44:24+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/557 پرتوپزشک گاما نایفنویسنده: مهندس مسعود مکوندی، مهندس لادن عزیزی فرددریافت فایل - 362KBگاما نایف یا چاقوی گاما (Gamma Knife) نوعی تکنیک پرتودرمانی در فیزیک پزشکی است. سیستم های گامانایف از پرتوهای ایزوتوپ کوبالت 60- بهره می برند و برای مداوای معضلاتی همانند غدد سرطان ناحیه سر استفاده می شوند. این سیستم ها که) به فرم امروزیشان (توسط لارس لکسل سوئدی در سال1651 ابداع شد به 201 چشمه 30 کوری برای عملیات پرتوزایی مجهزاست. پیشتر از آن نیز هارولد جانز کانادایی نیز از چشمه های کوبالت 60- برای مداوای

گاما نایف

نویسنده: مهندس مسعود مکوندی، مهندس لادن عزیزی فرد

گاما نایفدریافت فایل - 362KB

گاما نایف یا چاقوی گاما (Gamma Knife) نوعی تکنیک پرتودرمانی در فیزیک پزشکی است.
 سیستم های گامانایف از پرتوهای ایزوتوپ کوبالت 60- بهره می برند و برای مداوای معضلاتی همانند غدد سرطان ناحیه سر استفاده می شوند. این سیستم ها که) به فرم امروزیشان (توسط لارس لکسل سوئدی در سال1651 ابداع شد به 201 چشمه 30 کوری برای عملیات پرتوزایی مجهزاست. پیشتر از آن نیز هارولد جانز کانادایی نیز از چشمه های کوبالت 60- برای مداوای بیماران استفاده کرده بود. گاما نایف حداکثر می تواند غدد 5٫3 سانتی متر را درمان کند.


تاریخچه
در گذشته تومورهای مغزی به کمک جراحی یا رادیوتراپی درمان می شد. در سال 1950 چندین پروفسور در مؤسسه Gustaf werner و دانشگاه استکهلم شروع به بررسی ترکیب پروتون با ابزارهای نقشه برداری مغز(از طریق اتصال فلزات کوچک به مغز(کردند ولی در نهایت این کار به نتیجه نرسید چون بسیار پیچیده و گران بود وبه جای آن در سال 1967، دانشمندان مقدمات ساخت اولین ابزار جراحی گاما را که از کوبالت 60 به عنوان منبع انرژی استفاده می کرد فراهم کردند.
اما با ابداع دستگاه گاما نایف از پرتو گاما در جراحی مغز واعصاب استفاده می شود.گاما نایف امکان انجام جراحی های مغز را بدون کاربرد تیغ جراحی و فقط با استفاده از پرتو به جراح مغز و اعصاب می دهد. اشعه مورد استفاده در گاما نایف از 201 چشمه از هم جدا تولید می شود و با استفاده از Dose Planning به یک باریکه اشعه بسیار کنترل شده به هدف مورد نظر در مغز تابیده می شود. این کار توسط کامپیوترهای بسیار سریع محاسبه می شود. دز تابشی دقیقا بر اساس موقعیت اندازه و شکل هدف محاسبه می شود. به طوریکه هدف را کاملا نابود کرده و بر روی بافت سالم اطراف آن کمترین اثر را داشته باشد.

تعریفی دیگر از گاما نایف
گاما نایف دستگاهی است که با استفاده از پرتو گاما در جراحی مغز واعصاب از آن استفاده می شود. این دستگاه توسط دو جراح سوئدی به نام های borje Larsson و lars leksell تکمیل شد و برای بار اول در موسسه karolinska در استکهلم سوئد درسال 1651 به کار گرفته شد. سومین دستگاه در کشور انگلستان توسط MR FORSTER DAVID در سال 1985 نصب و راه اندازی شد. هم اکنون بیشتر از 100 سایت گاما نایف در سراسر دنیا وجود دارد و بیش از 100000 بیمار در آن تحت معالجه قرار دارند. آنرمالی های مغزی مانند تومورها و AVM های مغز قبل آن با جراحی یا رادیوتراپی درمان می شدند. ولی در گاما نایف از روشی غیر تهاجمی بنام stereotactic radiosurgery استفاده می شود.

کاربرد گاما نایف

1-تومورها: گامانایف روی غالب انواع تومورهای مغزی موثر است: اکوستیک نوروها-ادنوهای هیپوفیز کرانیو فارینژیوها مننژیوما کندروسارکوما متاستاز و . . .
سرعت درمان بستگی به نوع تومور و رشد آن دارد مثلا متاستازها خیلی سریع از بین می روند ولی دوره درمان اکوستیک نوروها ممکن است چند ماه طول بکشد. اهمیت گاما نایف زمانی آشکار می شود که برای درمانCANCER METASTATIC BRAIN نیاز به جراحی باز جمجمه باشد. بهترین نتیجه درمان زمانی است که اندازه تومور کمتر از یک سانتی متر باشد.گامانایف موجب محدودیت رشد تومور وانقباض و چروکیدگی آن در حدود 90 در صد موارد می شود.

 AVM-2 ارتباط غیر طبیعی شریان و ورید ( Arteriovenous Malformations )
AVM یک بیماری مادرزادی است که به صورت آنرمالی در شریان و عروق در مغز ایجاد می شود و ممکن است باعث سر درد و در نهایت خونریزی مغزی شودکه در این صورت موجب سکته مغزی با فلج یا احتمالآمرگ می شود. اغلب AVM ها می بایستی درمان شوند یا میزان ریسک آن کاهش یابد. بهبود AVM با گامانایف تدریجی است وبعد از 2 تا 3 سال اتفاق می افتد. موفقیت آن بین 65 تا 100 درصد است که آن هم بسته به اندازه و موقعیت AVM دارد. از عوارض درمان می توان به سستی موقت و عدم تعادل در 10 تا 15 در صد بیماران اشاره کرد ولی عارضه ماندنی درمان که حالتی پیچیده است در 5 درصد بیماران باقی می ماند که از آن جمله می توان به خونریزی مغزی در طی درمان اشاره کرد که آن هم به علت فاصله 2 الی 3 ساله درمان است.

-3 Acoustic Neuroma (Vestibular Schwanoma)
این تومور هشتمین تومور خوش خیم مغز است و اغلب موجب کاهش شنوایی و ایجاد صدای زنگ در گوش و عدم تعادل می شود.گامانایف می تواند رشد تومور را متوقف کند. عدم درمان این تومور موجب کری می شود ولی درمان موجب کاهش سایز تومور در 60 درصد بیماران و برگشت شنوایی در 30 درصد بیماران می شود.
4- بیماری پارکینسون
5- اختلالات لرزشی فامیلی  familial tremor
6- درد عصب  Trigeminal Neuralgia Tic Douloureaux
این بیماری به صورت حمله مداوم و غیر قابل پیش بینی هنگام انجام کارهای نرمال مانند لمس صورت غذا خوردن یا صحبت کردن آشکار می شود و ممکن است در هر جای صورت مانند پیشانی یا فک اتفاق بیافتد و به صورت دوره ای است. طوری که به تدریج دوره های بدن درد آن کاهش می یابد. از عوارض بعد درمان با گامانایف می توان به بی حسی قسمتی از صورت بعد از درمان اشاره کرد.
روز درمان:  یک IV باز از دست بیمار مورد نیاز است تا با تزریق سرم از دهیدراته شدن بیماردر حین انجام درمان جلوگیری شود. زیرا در زمان انجام درمان بیمار قادر به خوردن و آشامیدن نیست. فریم سر دستگاهی است که مختصات مورد نظر در مغز را به طور کاملآ دقیق مشخص می کند. چرا که پرتو گاما باید دقیقآ به هدف مورد نظر اصابت کند. شاید این مورد حیاتی ترین بخش در گاما نایف باشد. فریم سر از جنس آلومینیوم سبک با وزن kg 3 ساخته می شود. قبل از نصب فریم به جمجمه محل بسته شدن پیچ های ثابت کننده آن را با سوزن نازک به صورت موضعی در پوست بی حس می کنند. این وضعیت برای بیمار دردی نداشته فقط کمی ایجاد فشار بر روی جمجمه کرده که آن هم پس از حدود 15 دقیقه بر طرف می شود. این فریم تا پایان کار روی سر می ماند.

طرح و نقشه درمانی
نقشه درمانی توسط جراح مغز و اعصاب و افراد تیم تهیه شده و کلیه اطلاعات و محاسبات میزان پرتوی تحت تابش در کامپیوتر مرکزی گامانایف بر نامه ریزی شده است.

درمان
منبع پرتودهی در گامانایف کبالت 60 است. بیمار روی تخت قرار گرفته و سر همراه فریم داخل یک کلاهخود قرار می گیرد. این کلاهخود دارای 201 سوراخ است و هر کدام از آن ها پرتوی مشخصه خود را با زاویه مخصوص به خود ارسال می کند تا به بافت سالم آسیبی وارد نشود. بیمار از طریق میکروفون و دوربینی که در اتاق تعبیه شده با پزشک و کارکنان ارتباط خواهد داشت. زمان درمان بسته به اندازه منطقه درمان و میزان پرتوی موثر جهت درمان ممکن است 4-2 ساعت طول بکشد.پس از اتمام درمان تخت به عقب برگشته و توسط زنگی که - تعبیه شده به تیم اتمام ان اطلاع داده خواهد شد. سپس فریم سر فورآ برداشته شده در اثر بسته شدن پیچها روی پوست سر خونریزی کمی ایجاد می شود که با یک بانداژ ساده بر طرف خواهد شد.ممکن است بیمار احساس سر درد و سر گیجه داشته با شد. بیمارانی که انژیوگرافی داشته اند قبل از ترخیص نیاز به 8 ساعت استراحت  دارندو به دلیل تخریب تومور یا DNA آن مایعات بدن باید جایگزین شوند.

روش درمان

یک تزریق داخل وریدی جهت جلوگیری از، ازدست دادن آب بدن صورت می گیرد و درضمن درصورت نیاز رگ آماده برای تزریق دارو وجود خواهد داشت. ممکن است داروهایی آرامش بیشتر بدهند که بعضی از آن ها دهان را خشک می کند. اگر احساس اضطراب و استرس دارید حتماً به پرسنل بگوئید تا داروی آرام بخش به شما بدهند.
 اگر شما جهت AVM یا مشکل مشابه تحت درمان قرار می گیرید، حتماً در روز درمان یک آنژیوگرافی خواهید شد. قبل از شروع درمان باید موهای صورت را   shave کرده باشید.
درمان Gamma knife شامل چهار فاز اصلی زیر است.
-1تثبیت frame
Imaging-2
-3 طراحی درمان
-4 درمان

Head Frame: قاب سر، وسیله ای است که اشعه گاما را روی ناحیه مورد نظر متمرکز می کند و یک وسیله حیاتی برای درمان است. این وسیله از آلومینیوم سبک که تنها 3 تا 6 کیلوگرم وزن دارد ساخته شده است و ممکن است کمی داغ شود. این وسیله با مختصات دقیقی که دارد درمان را محدود به ناحیه هدف می کند.
قبل از قرار گرفتن frame ممکن است
4 تزریق مختصر در محل هایی که وسیله با سر تماس دارد دریافت کنید تا هیچ گونه ناراحتی حس نکنید. دو تزریق در جلوی سر و دو تزریق در پشت سر خواهد بود. تزریق ها زیر پوستی و بدون درد است.
درحین جاگذاری قاب هیچ دردی احساس نمی کنید مگر احساس فشار یا سفتی که در عرض 15 دقیقه برطرف خواهد شد. این وسیله به وسیله پیچها و لوله های قابل تنظیم روی سر ثابت می شود و تا پایان درمان Gamma knife باقی خواهد ماند.
تصویربرداری: بعد از قرار دادن مطمئن قاب، به محل تصویربرداری منتقل می  شود.
اگر یک تومور دارد، MRI یا CT اسکن انجام خواهد شد تا موقعیت ضایعه را در ارتباط با قاب نشان  دهد. بعضی مواقع هر دو MRI و CT اسکن انجام می شود. اگربیمار AVM یا اختلالات عروقی دارید باید کاتتری در رگ مورد نظر در مغز قرار گیرد و ماده کنتراست داخل کاتتر تزریق شده و اشعه ایکس قادر به نمایش هر چه بهتر موقعیت رگ خونی با قاب خواهد بود.
:Planning دراین مرحله می خواهند به مدت 1 تا 2 ساعت به راحتی روی تخت بخوابد. گروه درمان اکنون جهت طراحی کامپیوتری درمان شما تلاش می کنند. آنها تصمیم می گیرند چند ناحیه و با چه دوزی برای هر کدام باید اشعه داده شود و اشعه چگونه تومور را مورد هدف قرار دهد. همه این کارها از طریق کامپیوتر انجام می شود.
درمان: وقتی طرح کلی برای درمان با دقت کافی بررسی شد، متخصص اعصاب با بیمار صحبت می کند. در این مرحله به اتاق Gamma knife منتقل می شود. متخصص فیزیک توضیح می دهد که چند درمان و به چه مدت دریافت خواهد کرد.
منبع کبالت 60، اشعه گاما را با دز ثابت ایجاد می کند و هر درمان بر اساس مدت زمانی که اشعه به هدف می رسد طراحی شده است.
وقتی روی تخت دراز می کشد، head frame  با کلاهک های مخصوص که انتخاب شده است تماس پیدا می کند. کلاهک 201 سوراخ دارد. به این معنی که هر کدام بطور جداگانه اشعه تولید می کنند، بدون اینکه به بافت های سالم آسیب برسانند. هر کلاهک سوراخ هایی در اندازه های مختلف برای نواحی مختلف مغز دارد که ساختارهای حیاتی و اعصاب همگی مد نظر قرار گرفته اند. گروه درمان ممکن است کلاهک را طی درمان تغییر دهد. بعضی سوراخها ممکن است جهت حفاظت از ناحیه خاصی با چشم ها مسدود شده باشند. در این مرحله گروه درمان جهت مدیریت درمان به اتاق دیگری می روند هر چند بیمار هرگز احساس تنهایی نمی کند چون می توانید به وسیله میکروفون موجود در کلاهک با پزشک خود صحبت کند و پرسنل به وسیله دوربین هایی بیماررا زیر نظر دارند. تخت درمان ممکن است جهت درمان ناحیه دیگر به سمت پشت حرکت کند که البته قبل از انجام این کار توسط پرسنل و زنگ هشدار به اطلاع می رسد. بیمار صدای ضربه ای می شنود که کلاهک در منبع کبالت 60 قفل می شود و تشعشع دهی آغاز می شود. درطی درمان هیچ چیز احساس نمی کند و هیچ صدایی نمی شنود. وقتی درمان تمام شد زنگی به صدا در می آید و تخت به بیرون می رود و شما صدای باز شدن قفل کلاهک را می شنوید.
کل زمان درمان ممکن است 2 تا 4 ساعت طول بکشد که بستگی به اندازه ناحیه مورد درمان و میزان دز مورد نیاز برای درمان دارد. بیمار باید آمادگی گذراندن بیشتر از این زمان را هم داشته باشد.
بعد از درمان: بلافاصله بعد از درمان قاب از سر باید در آورده می شود. ممکن است مقدار اندکی خونریزی درمحل pinهای قاب وجود داشته باشد که باند و گاز استرلیزه استفاده می شود. تعداد کمی افراد ممکن است سردرد یا حالت تهوع داشته باشند که باید به پرستار یا دکتر بگویید.
دراین زمان می تواند هر چیزی بخورد و بیاشامد. اگر آنژیوگرافی شده باید به مدت 8 ساعت روی تخت بخوابد که این خودش از سردرد ناشی از آنژیوگرافی جلوگیری می کند.
در همان روز یا صبح فردا اجازه رفتن به خانه را دارد که بستگی به روشی دارد که انجام شده است. بعضی بیماران می گویند محل pinها، حالت بی حسی یا سوزشی به مدت چند هفته ایجاد می کند این نشانه کاملاً نرمال است و ربطی به تومور ندارد.
تعداد کمی ازبیماران موهای خود را در محلی که درمان انجام شده از دست می دهند که البته بعد از چند ماه رشد می کند به هر حال به علت اشعه یا تماسی که با سر داشته ممکن است تورمی در سر ایجاد شود.  این اتفاق در اثر آسیبی است که اشعه به بافت تومور یا DNA ضایعه وارد می کند وسلولها توانایی جایگزین کردن و تنظیم مایعات خود را ندارند ایجاد می شود اگر مشکل بیشتر شد به دکتر خود مراجعه کنید.

مزایا
-1این روش تراشیدن موی سر، زشتی و یا سایر علایمی که بعد از عمل معمولی سر ایجاد می شود ندارد.
-2 غیر تهاجمی بودن و عدم نیاز به استفاده از داروی بیهوشی
- 3درمان ایده ال تومورهایی که در موقعیت خطرناک واقع هستند ویا درافراد مسن.
- 4مناسب برای کودکان بیمار
- 5تعیین حجم تومور به صورت کامپیوتر
- 6عدم نیاز به بستری شدن بیمار و کاهش 60 – 30 درصد قیمت ها.
- 7از سر گرفتن فعالیت ها در همان روز.

عوارض
عوارض جانبی ملایم وبستگی به محل ضایعه دارد: تهوع، ریزش موضعی، موی سر، سر درد

منابع :
·Leksell Gamma Knife Surgery Technology for Brain Tumors, Lesions and Disorders at Florida Hospital
•  Johns, H.E., Bates L.M., Epp E.R., et al. 1,000-curie cobalt 60 units for radiation therapy. Nature. 168(4285):1035-6, 1951.

]]>
ساختار واصول کار دستگاه اکوکاردیوگرافی 2018-03-03T07:43:51+01:00 2018-03-03T07:43:51+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/556 پرتوپزشک ساختار واصول کار دستگاه اکوکاردیوگرافینویسنده: سید مسعود زرگری، کارشناس مهندسی پزشکی و کارشناس ارشد مهندسی برق s.masoud.zargari@gmail.comدریافت فایل - 317KBاکوکاردیوگرافی یکی از انواع دستگاه های تصویربرداری است، که مختص تصویربرداری از سیستم قلبی عروقی است.اساس کار این دستگاه بر مبنای تصویربرداری توسط امواج اولتراسوند است. در حقیقت میتوان گفت: اکوکاردیوگرافی یک تصویر صوتی از قلب است.در این روش با استفاده از امواج اولتراسوند تصاویری تک بعدی، دوبعدی، سه بعدی و همزمان از دیواره ها و دریچه ها

ساختار واصول کار دستگاه اکوکاردیوگرافی

نویسنده: سید مسعود زرگری، کارشناس مهندسی پزشکی و کارشناس ارشد مهندسی برق s.masoud.zargari@gmail.com

ساختار واصول کار دستگاه اکوکاردیوگرافیدریافت فایل - 317KB

اکوکاردیوگرافی یکی از انواع دستگاه های تصویربرداری است، که مختص تصویربرداری از سیستم قلبی عروقی است.
اساس کار این دستگاه بر مبنای تصویربرداری توسط امواج اولتراسوند است. در حقیقت میتوان گفت: اکوکاردیوگرافی یک تصویر صوتی از قلب است.
در این روش با استفاده از امواج اولتراسوند تصاویری تک بعدی، دوبعدی، سه بعدی و همزمان از دیواره ها و دریچه های قلبی به دست میآید. که در تشخیص نارسائی های قلبی و عروقی از آن استفاده میشود.
شکل1: اکوکاردیوگراف

تشخیص ها و اندازه گیری های تست اکوکاردیوگرافی
1-بیماری های دریچه های قلب(مثل حضور لخته، رشد باکتری ها روی دریچه ها و...) (VHD)
2- اندازه قلب
3- جریان خون در قلب
4- حرکت دیوارهی قلب
5- فشار داخل قلب
6- ضخامت دیواره ی قلب
7- ناحیه هایی که جریان خون درآنها ضعیف است.
8- ناحیه هایی که ماهیچه به خوبی منقبض نمیشود.
9- مشکلات قلبی مادرزادی در جنین

روش انجام اکوکاردیوگرافی
انجام این آزمون هیچگونه آمادگی قبلی نمیخواهد و به گونه ای است که بیمار روی تخت به پهلوی چپ بخوابد و پزشک پروب مخصوص دستگاه را که به ژل روان کننده آغشته شده برای مدت چند دقیقه روی سینه وی حرکت دهد و از نماهای مورد نظر تصویربرداری کند. با این حال انجام این آزمون نباید بیش از اندازه ساده انگاشته شود و انجام آن باید صرفا توسط متخصصان با تجربه کافی در این زمینه صورت پذیرد.

امواج فراصوت  (Ultrasound Waves)
امواج صوتی صرفاً ارتعاشات سازمان یافته ی مولکول ها یا اتم های یک محیطی هستند که قادر به منتشر کردن این امواج است. معمولاً ارتعاشات به صورت سینوسی ایجاد میشوند.

شکل2: امواج فراصوت

امواج فراصوت، امواجی هستند که دارای فرکانسی بالاتر از فرکانس شنوایی انسان اند.
محدودهی این امواج در کاربردهای تصویربرداری پزشکی در حد چند مگا هرتز است.
ازاولتراسوند در پزشکی جهت کاربردهای تشخیصی و درمانی مانند: فیزیوتراپی برای گرم کردن اعضا داخلی بدن به صورت عمقی( دیاترمی) و یا سونوگرافی استفاده میشود.
حداقل چهار مزیت برای امواج فراصوت در تصویربرداری پزشکی وجود دارد:
 امواج فراصوت میتوانند در قالب یک باریکه پرتو(beam) هدایت شوند.
امواج فراصوت از قانون های بازتاب و انکسار تبعیت میکنند.
 امواج فراصوت به خارج اجسام کوچک بازتابیده میشود.
 امواج فراصوت هیچ تاثیر شناخته شدهی زیان آور بهداشتی ندارند.
دو اشکال عمده برای امواج فراصوت وجود دارد:
انرژی آن در محیط های گازی به طور ضعیفی منتشر میشود. در واقع گذشتن فراصوت از هوا غیر ممکن است. بنابراین مبدل باید تماس بدون وجود هوا با بدن داشته باشد. علاوه بر این آزمایش قسمت هایی از بدن که حاوی هوا هستند نیز مشکل است.
تصاویر فراصوت، نسبتاً حاوی نویز هستند و کیفیت و کنتراست کمتری نسبت به X-ray و MRI دارند.

تولید امواج فراصوت
امواج فراصوت به دو روش تولید میشوند:
الف) روش مگنتو استریکسیون (Magneto striation)
این خاصیت در مواد فرومغناطیس (مواد دارای دو قطبیهای مغناطیسی کوچک بطور خود به خود با دو قطبیهای مجاور خود هم خط شوند) تحت تاثیر میدان مغناطیسی بوجود میآید. مواد مزبور در این میدانها تغییر طول میدهند و بسته به فرکانس جریان متناوب به نوسان در میآیند و میتوانند امواج فراصوت تولید کنند. این مواد در پزشکی کاربرد ندارند و شدت امواج تولید شده به این روش کم است و بیشتر کاربرد آزمایشگاهی دارد.

ب)روش پیزو الکتریسیته (Piezo electric)
تاثیر متقابل فشار مکانیکی و نیروی الکتریکی را در یک محیط اثر پیزو الکتریسیته میگویند. به طور مثال بلورهایی وجود دارند که در اثر فشار مکانیکی، نیروی الکتریکی تولید میکنند و برعکس ایجاد اختلاف پتانسیل در دو سوی همین بلور و در همین راستا باعث فشردگی و انبساط آنها میشود که ادامه دادن به این فشردگی و انبساط باعث نوسان و تولید امواج میشود. مواد (بلورهای) دارای این ویژگی را مواد پیزوالکتریک میگویند. اثر پیزوالکتریسیته فقط در بلورهایی که دارای تقارن مرکزی نیستند، وجود دارد. بلور کوارتز از این دسته مواد است و اولین ماده ای بود که برای ایجاد امواج فراصوت از آن استفاده میشد.
اگر چه مواد متبلور طبیعی که دارای خاصیت پیزو الکتریسیته باشند، فراوان هستند ولی در کاربرد امواج فراصوت در پزشکی از کریستالهایی استفاده میشود که سرامیکی بوده و بطور مصنوعی تهیه میشوند. از نمونه این نوع کریستالها، مخلوطی از زیرکونیت و تیتانیت سرب (Lead zirconat & Lead titanat) است که به شدت دارای خاصیت پیزوالکتریسیته اند. به این مواد که واسطهای برای تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی و بالعکس هستند، مبدل یا ترانسدیوسر (transducer) میگویند. یک ترانسدیوسر اولتراسونیک بکار میرود که انرژی الکتریکی را به انرژی فراصوت تبدیل کند که به داخل بافت بدن نفوذ و انرژی فراصوت انعکاس یافته را به انرژی الکتریکی تبدیل کند.

پرتو فراصوت
یک مبدل میتواند امواج تخت موازی با سطح کریستال تابش کند. میتوان سطح تابش کریستال را به صورت ترکیبی از تعداد زیادی چشمه نقطه ای تصور کرد. به طوریکه جمع موجهای حاصل از آنها جبهه های موج یا سطوحی را بوجود آورد. در اثر تداخل این امواج، موجی ایجاد میشود که تا یک ناحیه به طور مستقیم پیش میرود و از یک نقطه مشخص به بعد واگرا میشود. دسته پرتو نزدیک مبدل دارای رویه های موازی است.
ناحیهای که پرتوها در آن واگرا میشوند(N)، ناحیهی فرانهوفر یا میدان دور نام دارد: (R شعاع کریستال و λ طول موج تابشی از کریستال است). هرچه قطر کریستال و فرکانس کریستال بیشتر باشد، طول ناحیهی فرنل بیشتر است.
زاویه واگرایی در ناحیه ی دور را میتوان از رابطه (1) محاسبه کرد:        
(1)                                                                                                                                                                 
D قطر کریستال است.

خطرات امواج فراصوت
الف) سوختگی
اگر امواج پیوسته و در یک مکان بدون چرخش بکار روند، در بافت باعث سوختگی میشود و باید امواج حرکت داده شوند.
ب) پارگی کروموزومی
استفاده دراز مدت از امواج اولتراسوند با شدت خیلی بالا پارگی در رشته دی ان ای (DNA) را نشان میدهد.
پ) ایجاد حفره یا کاویتاسیون
یکی از عوامل کاهش انرژی امواج اولتراسوند هنگام گذشتن از بافتهای بدن ایجاد حفره یا کاویتاسیون است. همه محلولها شامل مقدار قابل ملاحظهای حبابهای گاز غیر قابل دیدن هستند و دامنه بزرگ نوسانهای امواج اولتراسوند در داخل محلول ها میتواند بر روی بافتها تغییرات بیولوژیکی ایجاد کند (پارگی در دیواره سلولها و از هم گسستن مولکول های بزرگ).

مراحلی که در طی ارسال فراصوت در بدن اتفاق میافتد
1- دستگاه اولتراسوند بوسیله پروب پالسهای صوتی فرکانس بالا (1تا5 مگاهرتز) به داخل بدن میفرستد.
2- امواج صوتی وارد بدن میشوند و به مرز بین اعضا برخورد میکنند (برای مثال بین مایع و بافت نرم، بافت نرم و استخوان).
3- قسمتی از امواج صوتی به سمت پروب بازتابیده میشود، قسمتی جذب بافت میشود و قسمتی از آن عبور میکند تا به مرز بعدی میرسد و بازتابیده میشود.
4- امواج برگشتی جمع آوری میشوند و برای دستگاه تقویت میشوند.
5- دستگاه فاصله بین پروب تا (مرزهای) بافت یا عضو را با در نظرگرفتن سرعت صوت در بافت و زمان برگشت هر اکو
(معمولاً در حد میلیونیم ثانیه)، محاسبه میکند.
6- دستگاه فاصله ها و شدتهای اکوهای دریافتی را بر روی صفحه نمایش به صورت یک تصویر دو بعدی نشان میدهد.

ساختمان مبدل (Transducer)
ساختار عمومی مبدلهای فراصوت به صورت روبرو است.
بخش نوسانی مبدل کریستال است که انرژی فراصوتی را برای انتقال به محیط ایجاد میکند. ضخامت این کریستالها میتواند به هر اندازهای اختیار شود، ولی هر چه کریستال نازکتر باشد فرکانس بالاتری خواهد داشت.
بخش پشتی کریستال با یک ماده میراکننده (Damping material) برای جلوگیری از تابش انرژی کریستال پر شده است. همچنین پوشش تمام پلاستیک پروب را در بر میگیرد تا ارتعاشات پروب به محیط منتقل نشود، پودری که عایق صوتی است داخل مبدل ریخته میشود. کریستال در جلوی پروب و در دو طرف آن جوشنهای خازن قرار میگیرد. برای جلوگیری از تماس مستقیم جوشن با بدن بیمار، لایهای وجود دارد که علاوه بر عایق کردن جوشن، عمل تطبیق امپدانس را نیز انجام میدهد.
ضخامت کریستال را باید طوری انتخاب کرد که فرکانس تشدید بلور حاصل شود. این ضخامت باید نصف طول موج باشد. نکتهی دیگر اینکه کریستال یک پروب فرستنده در عین حال گیرنده است. همچنین یک ترانسدیوسر میتواند چند کریستالی باشد.
نحوه ی تاثیر اثر پیزوالکتریک بر روی کریستال در شکل (3) نشان داده شده است.

شکل(3): ساختمان مبدل

انواع مبدل فراصوت
نحوه شكل دادن به سیگنال اولتراسوند حاصله، نوع اسکن، محل تمركز (focus ) امواج و سایرمشخصاتی كه كیفیت تصویر را می سازند به نوع ترنسدیوسر و نحوه تحریك الكترونیكی آن بستگی داردكه در زیر با چند نوع متداول آن آشنا می شویم:
1- پروب های آرایه خطی: در این نوع ترانسدیوسر كلیه كریستال ها روی یك سطح مسطح كنار هم قرار گرفته و می توانیم با تاخیر ایجاد شده در تحریك المانهای پرتو را در یك محدوده متمركز نموده یا با تاخیر تحریك در المانهای بالا یا پایین آرایه پرتو را به طرف بالا یا پایین منحرف کرد.
مزیت عمده این نوع پروب ها داشتن پنجره پهن در نزدیک میدان است و می توان بافتهای سطحی را با دید بهتر بررسی نمود.
2- پروبهای محدب: از نظر اصول كار الكترونیك مانند پروبهای خطی هستند با این تفاوت كه جهت دستیابی به میدان وسیع دهانه در دور از میدان آرایه كریستالها روی یك سطح محدب چیده شده اند تا سطح اسکن افزایش یابد.
شکل4: پروب محدب

3- پروب های آرایه فازی حلقوی: این پروب ها دارای آرایه كریستال خطی بوده و اما تحریك كریستالها بصورت فازی و با تاخیر زمانی انجام می گیرد در نتیجه بر حسب اینكه ابتدا تحریك الكترونیكی از كدام كریستال آغاز شود می توان پرتو را به سمت بالا، پایین یا ناحیه خاص در وسط منحرف کرد.
4- پروب های سکتور آرایه فازی حلقوی (APAS): در اینگونه از پروبها علیرغم آنكه تحریك بصورت فازی انجام میگیرد اما اسكن بصورت مكانیكی است و در واقع آرایه كریستال با حركت یك موتور، مسیر را اسكن مینماید. این نوع پروب دارای آرایه كریستالهای حلقوی شكل است و به همین دلیل یك پرتو مخروطی شكل ایجاد نموده و امكان تمرکز دو بعدی را فراهم می نماید، موجب افزایش رزولوشن تصویر در رشته میانه میگردد.

شکل5: پروب های سکتور آرایه فازی حلقوی

انواعی از پروب ها در شکل (6)دیده می شود.
شکل6: انواع پروب


منابع:
1- مهدی مرکباتی،پیدا کردن مرزهای قلب انسان در تصاویر اکوکاردیوگرافی با استفاده از تبدیل ویولت،
( کارشناسی ارشد، برق، گرایش الکترونیک، 1385 )
2- رمضان بخشیان استرس اکوکاردیوگرافی، تهران، نشر شورا، 1379
3- زهرا حقیقی، اصول کاردیوگرافی، تهران، نشر ماهتاب، 1383
4- دکتر حجت اله خواجه پور، آشنایی با روشهای مختلف تصویربرداری، فصل نامه آموزشی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا... (عج)، سال چهاردهم، شماره 84.

]]>
XMAP، تکنولوژی تشخیصی روز دنیا 2018-03-03T07:43:01+01:00 2018-03-03T07:43:01+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/555 پرتوپزشک XMAP، تکنولوژی تشخیصی روز دنیادریافت فایل - 234KBامیرحسین منصورآبادی- دانشجوی دکتری تخصصی ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران شقایق پزشکی- دانشجوی دکتری تخصصی ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایرانعلی دیداریXMAPاستفاده از متدهای پیشرفته و بروز دنیا برای بقای هر مرکز تشخیصی، تحقیقاتی و درمانی خصوصاً در این برهه از زمان که کیفیت رمز ارتقای سیستم هاست، امری حیاتی است. بخش ایمنیشناسی مراکز تحقیقاتی و درمانی، از بخشهای پیشرو و تعیینکننده هر مرکز به حساب میآید لذا به روز نمودن این بخش از اولویتها

XMAP، تکنولوژی تشخیصی روز دنیا

XMAP، تکنولوژی تشخیصی روز دنیادریافت فایل - 234KB

امیرحسین منصورآبادی- دانشجوی دکتری تخصصی ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران
شقایق پزشکی- دانشجوی دکتری تخصصی ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران
علی دیداری

XMAP
استفاده از متدهای پیشرفته و بروز دنیا برای بقای هر مرکز تشخیصی، تحقیقاتی و درمانی خصوصاً در این برهه از زمان که کیفیت رمز ارتقای سیستم هاست، امری حیاتی است. بخش ایمنیشناسی مراکز تحقیقاتی و درمانی، از بخشهای پیشرو و تعیینکننده هر مرکز به حساب میآید لذا به روز نمودن این بخش از اولویتهای مراکز محسوب می شود. امروزه تکنیک های متنوع و فراوانی به منظور شناسایی و ردیابی آنتیژن، آنتیبادی و واکنش بین آنها طراحی و وارد میدان رقابت شده اند اما آنچه به بقا و فراگیر شدن آنها کمک میکند، به کارگیری ساده، دقت بالا، خطای ناچیز و تکرارپذیری آنهاست. تکنولوژی قدرتمند (XMAP (X Multi Analyte Profiling امروزه در تشخیص آنتیبادی و آنتیژن در نمونه های بیولوژیک، انقلابی بزرگ ایجاد کرده است.Beadهایی که در این تکنیک استفاده می شود حاوی رنگ فلوروسنت است و بر روی سطح آنها، گروه های کربوکسیل به صورت زیر قرارگرفته اند.


این گروه های کربوکسیل از طریق اتصال به گروههای آمینی موجود در ترکیبات بیولوژیک نظیر پروتئینها و اسیدهای نوکلیک، اتصال آنها را به سطح Bead تسهیل می کند، بدین ترتیب، امکان اتصال پایدار آنتیژن یا آنتیبادی بر سطح آن و واکنشپذیری بسیار بالا با انواع آنالیت های بیولوژیک را فراهم میآورد. ذرات bead بهکاررفته در این تکنیک نیز از جنس پلی استیرن با قطر 6.5 میکرون بوده و دارای خاصیت مغناطیسی میباشند، لذا تفکیک و طبقهبندی آنها را در میدان مغناطیسی ممکن میسازد.
کاربردهای این تکنیک به علت غیراختصاصی بودن bead ها، بسیار وسیع است و شامل طیف گستردهای از روشهای Indirect Detection،Competitive inhibition و Capture sandwich است، لذا از این تکنیک میتوان جهت مقاصد زیر استفاده نمود:

• Extracellular Protein Expression Profiling
• Cell Signaling Profiling
• Pathogen Detection
• SNP Genotyping
• Gene Expression
• Vaccine Testing
• HLA Typing
• Serology

در این روش ریزدانهها در بیش از 100 مجموعه مولکول با رنگهای مشخص کدگذاری و توسط مولکول فلورسنت قالببندی میشوند. هر مجموعه روی سطح خود حامل معرفهای تشخیصی خاصی مانند پروبهای الیگونوکلئوتیدی، آنتیژن یا آنتیبادی موردنظر و پروتئینهای مربوطه است.

دستگاه Luminex
لومینکس دستگاهی بر پایه روش فلوسایتومتری است که با استفاده از تکنولوژی xMAP میتواند بهطور همزمان تا یکصد نوع آنالایت متنوع شامل آنتیژن، آنتیبادی، اسیدها نوکلئیک، واکنش گیرنده-پذیرنده، آنزیم-رسپتور و ... را بر روی مقدار اندکی نمونه سنجش کند.

روش کار
مولکولهای نمونه موردنظر در حال آنالیز، ابتدا بااتصال به  Bead تثبیت میشوند و سپس یک مولکول شناساگر که به فلوروکروم متصل است(کونژوگه) واکنشهای روی Bead ها را اندازه گیری میکند. نتایج حاصل از این فعلوانفعالات توسط نور لیزر اندازهگیری و آشکار میشود.
از مزایای این روش نسبت به تکنیکهای معمول موارد ذیل است:
•  آنالیز انواع بیومارکرهای مختلف در یکزمان
•  انجام تست با مقدار نمونه کمتر نسبت به روشهای معمول
•  صرفه جویی در وقت و هزینه
•  دقت و حساسیت بالا
•  تکرارپذیری بالا
•  آنالیز ساده درعینحال دقیق نتایج

شناسایی پاتوژن ها
این تکنیک امکان شناسایی ارگانیسمهای متعدد نظیر Borrelia ,EBV,Yersinia ,Treponema ,Bordetella یا ژنوتیپ های مختلف یک ارگانیسم خاص در طول یک واکنش با حجم بسیار کم نمونه را فراهم میکند.

مقاومت دارویی
 از این تکنیک میتوان جهت مطالعه بر روی آنتیژن های ایجادکننده مقاومت دارویی در خصوص انگلهای جنس کریپتوسپوریدیوم، ژیاردیا، پلاسمودیوم ها و همچنین تمایز گونه آمیب هیستولیتیکا از دیسپار استفاده نمود.

HLA-Typing و تستهای سرولوژیک پیوند
از این تکنیک جهت Screening (غربالگری) آنتیبادیهای  IgGموجود علیه مولکول HLA) PanelReactive Antibody) استفاده میشود لذا حضور آنتیبادی های اختصاصی در فرد دهنده (Donor Specific Antibody) از طریق تکنیک فوق قابلردیابی است. پنلهای این تکنیک حاوی هفت  beadمتفاوت کلاس 1 و پنج  Bead متفاوت کلاس 2 است که حساسیت آن به واسطه حضور Bead های غنی شده با  CREG(Cross reaction antigen Group) افزایشیافته است.
در این متد، روش تایپینگ مبتنی بر PCR-SSO است. از مزایای این تکنیک نسبت به تکنیکهای معمول عبارتاند از:
•  امکان تهیه بانک  HLA توسط دستگاه
•  امکان استفاده همزمان از تعداد زیادی پرایمر بهصورت  multiplex
•  امکان سنجش high resolution مولکول های HLA
•  امکان ارتقای دستگاه جهت راه اندازی تکنیک های بیشتر
•  حداقل نمونه موردنیاز
•  امکان بررسی همزمان چندین آلل

سنجش تومور مارکرها
بیشک یکی از پراهمیتترین روش های تشخیصی و پیگیری درمان در زمینه سرطانشناسی، تومور مارکرها هستند که تعیین دقیق و سریع آنها میتواند به درمان هرچه بهتر و اختصاصی تر بیمار کمک نماید. استفاده از به روزترین روش تشخیص تومور مارکرها میتواند جهت نیل به این مهم یاریرسان باشد. تومور مارکرهای پرکاربرد نظیر AFP،CEA ،CA-125، PSA،LEPTIN و ... به همراه فاکتورهای آنژیوژنز نظیرAngiopoietin،Endoglin ، EGF، HER2، HGFs، BMP9، Follistatin ، VEGF-C ، Neuropilin-1و ...، مارکرهای متاستاز نظیرPeriostin ،NSE ،OPG ،HGF ،GDF15 ، TWEAK ،Osteonectin ،MMP-2 ،MMP-9 ،DKK1 و ... توسط روشXMAP بهخوبی قابلردیابی هستند.
تکنیک  XMAP در راه ورود به بازار ایران است و امید است با استفاده از تمامی پتانسیل های موجود در کشور و همچنین قابلیت های شگرف دستگاه لومینکس، به یک روش مرجع جهت تشخیص طیف وسیعی از بیماری ها و همچنین بهبود وضعیت پیوند عضو در کشور بدل شود.

]]>
معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (Medicale Physics) 2018-02-26T18:52:50+01:00 2018-02-26T18:52:50+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/554 پرتوپزشک فیزیک پزشکی به معنی کاربرد فیزیک در حرفه پزشکی است، مانند رادیوگرافی ، سونوگرافی ، بینایی‌سنجی و ... چون بیوفیزیک به معنی فیزیک حیات است، فیزیک پزشکی درباره فیزیک حیات بشر بحث می‌کند. مانند گردش خون ، آناتومی گوش ، آناتومی چشم و... می توان گفت فیزیک پزشکی شاخه‌ای کاربردی از فیزیک است که با کاربردهای انرژی برای تشخیص و درمان بیماری‌ها سر و کار دارد، و با الکترونیک پزشکی، مهندسی زیست، و فیزیک بهداشت (کنترل و محافظت از پرتو) رابطه نزدیکی دارد. به عبارت دیگر ، می‌توان چنین ب فیزیک پزشکی به معنی کاربرد فیزیک در حرفه پزشکی است، مانند رادیوگرافی ، سونوگرافی ، بینایی‌سنجی و ... چون بیوفیزیک به معنی فیزیک حیات است، فیزیک پزشکی درباره فیزیک حیات بشر بحث می‌کند. مانند گردش خون ، آناتومی گوش ، آناتومی چشم و...
معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (medicale physics)

می توان گفت فیزیک پزشکی شاخه‌ای کاربردی از فیزیک است که با کاربردهای انرژی برای تشخیص و درمان بیماری‌ها سر و کار دارد، و با الکترونیک پزشکی، مهندسی زیست، و فیزیک بهداشت (کنترل و محافظت از پرتو) رابطه نزدیکی دارد. به عبارت دیگر ، می‌توان چنین بیان کرد که فیزیک پزشکی ، ابزاری بسیار قوی و قدرتمند است که می‌تواند در اختیار پزشکان و مهندسان پزشکی قرار گیرد.

 

ویژگی های فیزیک پزشکی به این صورت است که

 * کاربرد علم فیزیک در نیازهای پزشکی.

 *زاییده تحقیقات دو جایزه نوبل در فیزیک، و باعث دو جایزه نوبل در پزشکی و فیزیولوژی.

 * عهده دار پایه‌های فنی علومی چون رادیولوژی، آنکولوژی پرتویی، و پزشکی هسته‌ای.

 * ساخته شده بر پایه‌های علم فیزیک، اما با پیکر دانش و پژوهشی مجزا.

 *  علمی مجزا از بیوفیزیک.

 * در برگیرنده روشهای تجربی و نظری، اما ذاتاً یک رشتهء کاربردی.

متـخصصیــن فیـزیك پزشـكـی میتوانند در بخـشهای رادیـوتراپی در رابطه باطراحی درمان ، دزیمتری ، كنترل كیفی دستگاههـا و بعنـوان مشـاور درخرید سیستم ها و همچــنین بعنوان مسئـول فیزیك بهداشـت بخش رادیو تراپی انـجام وظـیـفه نمایند . در بخشهای رادیولژی و پزشكی هســته ای نــیز وظایـف مشابــهی از جمـله مشـاوره درخـرید دستگــاه ، انجـام آزمـون پــذیـرش سیـستم پـس ازنصب ، كنترل كـیفی دستگاهها و بعـنوان مسئول فیـزیك بهـداشت فعـال باشـند . بـدلیـل عدم حضور مــتخصـصیــن فیزیك پزشكی در این بخشها علاوه بر صدمات جبران ناپــذیر جـانی ومالـی و نارســائیـهای بسـیار زیادی دربخشـهای مختـلف را بـوجود می آورد .

معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (medicale physics)

 

شاخه بندی فیزیک پزشکی

فیزیک پزشکی امروزه گسترهء قابل توجهی از علوم و فناوری‌های متفاوتی را پوشش می‌دهد و در بر گیرندهء موضوعات و مباحث متعددی از رادیوبیولوژی گرفته تا پردازش سیگنال میباشد. لذا دشوار بتوان مرزهای معین و مشخصی را برای آن تعریف کرد. اما غالبا فیزیک پزشکی را میتوان به چهار دسته متفاوت کلاسه بندی کرد.

 

تصویر برداری تشخیصی

تصویربرداری پزشکی (Diagnostic Imaging): در این شاخه از فیزیک پزشکی، با مدالیته‌‌هایی همچون سی تی اسکن، ام آر آی (تصویر برداری تشدید مغناطیسی)، سونوگرافی، ماموگرافی، فلوروسکوپی، و رادیوگرافی معمولی میتوان سر و کار داشت.8 پرتوشناسی زیرمجموعهء این شاخه از فیزیک پزشکیست. طراحی و ضمانت کارکرد صحیح (accreditation) و کنترل کیفیت (Quality Control) اینگونه دستگاهها بر عهدهء فیزیکدانهای پزشکی می‌باشد.

 فیزیک بهداشت

فیزیک بهداشت (Health Physics): در این شاخه از فیزیک پزشکی بر روی مباحثی تمرکز می‌شود که سرو کار با محاسبات کنترل کیفیت (Quality Control) و بویژه دوزیمتری، و شرایط محافظت از پرتوهای یونیزان (Radiation Protection) در محیط‌های متفاوت دارد. طراحی سیستم‌های حفاظتی در بخش‌های رادیوتراپی و پرتوافکن در بیمارستان‌ها، وضع قوانین و پروتوکول‌های کار با رادیوایزوتوپ‌های گوناگون و ضایعات هسته‌ای در سطح کشوری، و حتی مسئولیت ضمانت سیستم‌های پوششی (Shielding calculations) و حفاظتی راکتورهای هسته‌ای از وظایف متخصصین فیزیک بهداشت میباشد.

رادیوتراپی

رادیوتراپی (Radiation Therapy): در پزشکی معضلات زیادی (بطور مثال بسیاری از سرطان‌ها) را می‌توان نام برد که توسط پرتوزایی (گاما، الکترون، پروتون، و نوترون) معالجه و یا حتی مداوا می‌شوند. مسئولیت عملکرد و تضمین کارکرد (Quality Control and Accreditation) اینگونه سیستم‌ها بر عهدهء متخصص رادیو تراپی است.9 در فرم نوین، متخصصین این رشته اغلب بر روی و یا با دستگاههای پرتوزایی نظیر چاقوی گاما، سایبر نایف، پروتون درمانی، لیناک، و یا توموتراپی مطالعه و سرو کار دارند، و یا در زمینه‌هایی مثل برکیتراپی تخصص می‌گیرند.

معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (medicale physics)

 

 پزشکی هسته‌ای

پزشکی هسته‌ای (Nuclear Medicine): با مدالیته‌هایی نظیر اسپکت (SPECT) و پت اسکن (PET) سرو کار دارد. در حقیقت این شاخه هم یک نوع تصویر برداری پزشکی است، اما از آنجایی که مکانیزم تولید پرتو اینجا بر خلاف منشا فتو الکتریکی و عبوری (transmission) منشا in vivo رادیو ایزوتوپی دارد (emission)، این شاخه را اغلب متمایز از سایر مدالیته‌ها دانسته‌اند.

 

عواقب بی‌‌توجهی به فیزیک پزشکی

بی‌توجهی به اصول فیزیکی حاکم بر کار تشخیص و درمان ، باعث تشدید بیماری ، اتلاف وقت و سرمایه ملی و بالاخره اتلاف جان بیماران خواهدشد. به ‌عنوان مثال ، می‌توان از بی‌دقتی در اندازه‌گیری مواد رادیواکتیو مصرفی در بخش پزشکی هسته‌ای یاد کرد که گاهی باعث نمایش نادرست تصویر ارگان مورد آزمایش می‌شود. اگر بخواهیم تمام ناهماهنگیها و گرفتاری‌های حاصل از ناآگاهی از فیزیک پزشکی را بیان کنیم، شاید چندین مقاله نیز کفایت نکند.

می توان گفت فیزیک پزشکی شاخه‌ای کاربردی از فیزیک است که با کاربردهای انرژی برای تشخیص و درمان بیماری‌ها سر و کار دارد، و با الکترونیک پزشکی، مهندسی زیست، و فیزیک بهداشت (کنترل و محافظت از پرتو) رابطه نزدیکی دارد

چگونه فیزیک پزشکی بخوانیم؟

فیزیک پزشکی یکی از گرایشهای فیزیک در مقطع کارشناسی ارشد می‌باشد. به ‌بیان دیگر ، دانشجویان رشته فیزیک بعد از اخذ مدرک کارشناسی در این رشته ، می‌توانند بعد از امتحان ورودی وارد رشته فیزیک پزشکی شده و مدرک فوق لیسانس خود را در این رشته اخذ نمایند. البته لازم به ذکر است که در کشور ما ، در مقایسه با سایر گرایش‌های رشته فیزیک که در بیشتر دانشگاهها ارائه می‌گردد، گرایش فیزیک پزشکی در تعداد کمی از دانشگاهها وجود دارد.( دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی اهواز، دانشگاه علوم پزشکی تربیت مدرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج)

معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (medicale physics)

 

ارتباط فیزیک پزشکی با سایر علوم

می‌توان گفت که رشته فیزیک تقریبا با بیشتر شاخه‌های علوم ارتباط دارد. رابطه فیزیک با پزشکی نیز از طریق فیزیک پزشکی برقرار می‌شود. به ‌بیان دیگر ، فیزیک پزشکی مانند پلی است که بین شاخه‌های مختلف فیزیک و پزشکی وجود دارد. به ‌عنوان مثال ، فیزیک پزشکی با گرایش‌های لیزر و فیزیک هسته‌ای ارتباط تنگاتنگ دارد.

 

 

آینده فیزیک پزشکی

با توجه به کاربردی که علوم در بهینه‌سازی زندگی بشر دارد، توجه اندیشمندان و نخبگان دنیا به پیشرفت و ترقی شاخه‌های مختلف علمی معطوف شده است. لذا در حال حاضر شاهد پیشرفت وسیع تکنولوژی هستیم. هر روز وسایل جدید و پیشرفته‌تری ساخته می‌شوند که نسبت به وسایل قبلی از کارایی بیشتری برخوردار هستند. بوجود آمدن وسایل پیشرفته و استفاده از آنها نیازمند تربیت افراد متخصص در این زمینه است.

معرفی وآشنایی با فیزیک پزشکی (medicale physics)

به بیان دیگر ، هر روز وسایل مختلف پیشرفته‌ای در علم پزشکی بوجود می‌آیند. مثلا چاقوی لیزری ، چاقوی پلاسمایی و ... چند نمونه از این موارد فوق‌العاده زیاد هستند. اما برای استفاده بهینه از این وسایل و جلوگیری از صدمات جانبی آنها که جان بیمارانی را که بوسیله این ابزار مورد درمان قرار می‌گیرند، وجود متخصصین فیزیک پزشکی ، امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین باید در این زمینه سرمایه‌گذاری بیشتری انجام شده و نسبت به تربیت چنین افرادی اقدام شود، تا ما نیز در آینده بتوانیم از این حیث به خودکفایی برسیم و شاهد هیچگونه آسیبی ناشی از استفاده نادرست این ابزارها نباشیم.

]]>
بیوالکتریک شاخه ای جذاب از مهندسی پزشکی 2018-02-26T17:59:56+01:00 2018-02-26T17:59:56+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/553 پرتوپزشک بیوالکتریک شاخه ای جذاب از مهندسی پزشکی در این مقاله رشته بیوالکتریک که شاخه ای از مهندسی پزشکی است را معرفی کرده و با آن بیشتر آشنا می شویم. مهندسی پزشکی تلفیقی از علم مهندسی و پزشکی و به عبارتی، به مجموعه‌ای از کاربردهای علم مهندسی در حوزه پزشکی گفته می‌شود. این کاربرد می‌تواند در زمینه طراحی و تولید تجهیزات پزشکی، پردازش دادگان پزشکی، طراحی بیمارستان‌ها و محیط‌های کلینیکی و … باشد. به طور کلی، مهندسی پزشکی زیر شاخه های بسیاری در دانشگاه ها و مؤسسات علمی خارج از کشور و نیز داخل کشور د بیوالکتریک شاخه ای جذاب از مهندسی پزشکی



در این مقاله رشته بیوالکتریک که شاخه ای از مهندسی پزشکی است را معرفی کرده و با آن بیشتر آشنا می شویم.

مهندسی پزشکی تلفیقی از علم مهندسی و پزشکی و به عبارتی، به مجموعه‌ای از کاربردهای علم مهندسی در حوزه پزشکی گفته می‌شود.

این کاربرد می‌تواند در زمینه طراحی و تولید تجهیزات پزشکی، پردازش دادگان پزشکی، طراحی بیمارستان‌ها و محیط‌های کلینیکی و … باشد.

به طور کلی، مهندسی پزشکی زیر شاخه های بسیاری در دانشگاه ها و مؤسسات علمی خارج از کشور و نیز داخل کشور دارد.

سه زیر شاخه کلی مهندسی پزشکی:

  • بیوالکتریک
  • بیومکانیک
  • بیومتریال

طبق آخرین تدوین سرفصل دروس این رشته در وزارت علوم، در مقطع کارشناسی کلیه گرایش های این رشته با یکدیگر ادغام شده و تخت عنوان کلی مهندسی پزشکی ارائه می‌گردد.

و گرایش های مختلف از مقطع کارشناسی ارشد به بعد از یکدیگر تفکیک می گردند. گرایش بیوالکتریک، یکی از گرایش های مهندسی برق نیز تلقی میگردد (در کشور ما به غیر از تعداد محدودی از دانشگاه ها، مقاطع بالاتر این گرایش در دانشکده های برق ارائه می گردد).

البته قابل ذکر است که در برخی از دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه صنعتی امیرکبیر این گرایش به صورت رشته‌ای مجزا با عنوان مهندسی پزشکی-بیوالکتریک ارائه می شود.

اختلاف واحد های پاس شده در این رشته با رشته مهندسی برق الکترونیک در حدود ۲۰ واحد درسی است.

هرچند مباحث مطرح شده در حوزه برق کنترل، مخابرات و قدرت نیز در این رشته مورد اشاره و بررسی قرار می‌گیرد، ولی قرابت آن با گرایش الکترونیک، بیش از سایر گرایش‌ها می‌باشد.

آنچه باعث تمایز میان گرایش بیوالکتریک با رشته برق-الکترونیک می‌گردد، گذراندن دروسی تخصصی مانند فیزیولوژی، آناتومی، فیزیک پزشکی، رادیولوژی، تجهیزات پزشکی، حفاظت الکتریکی، مدیریت بیمارستانی، پدیده‌های بیوالکتریک، مدیریت خدمات بهداشتی-درمانی و مقدمه‌ای بر مهندسی پزشکی می‌باشد.

اکنون در مقطع کارشناسی تلفیقی از مباحث مختلف حتی در ارتباط با گرایش بیومواد به دانشجویان آموخته می‌شود و آنها می‌توانند با انتخاب زمینه تخصصی تر پا در تحصیلات تکمیلی و دوره کارشناسی ارشد بگذارند. در دوران تحصیلات تکمیلی در گرایش بیوالکتریک ، مباحث به صورت تخصصی‌تر مورد بررسی قرار گرفته و واحدهای درسی مانند پردازش تصویر پزشکی، پردازش سیگنالهای بیولوژیک، مدلسازی بیولوژیک، نظریه آشوب و … ارائه می‌گردد.

هدف از دوران کارشناسی ارشد در این رشته، ارتقای دانش علمی دانشجویان بوده و کمتر به مباحث تجربی، آنچه در تعمیر، ساخت و تجهیز تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد، پرداخته می‌شود.

و در کل انجام پروژه های عملی در یک حوزه و یا حتی ساخت و طراحی تجهیزات پزشکی و یا حتی امور تخصصی تر، مطالعه ای فراتر و متمرکز تر از مباحث دانشگاهی را می طلبد و نیز تجربه ای که به مرور زمان از متخصصین امر و آزمون و خطا بدست می آید.

فارغ از نوع پروژه پایان‌نامه، انتظار است تا دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی اطلاعات جامع و کلی در رابطه با روش‌هایی نظیر MRI، fMRI، PET، EEG و MEG داشته باشند و به طور خاص در پردازش و بررسی دادگان بدست آمده از یک یا دو مورد از روشهای فوق تبحر لازم را بدست آورند.

اساسا دانشجویان در مقاطع تکمیلی می‌توانند در دو زمینه کلی پردازش و یا مدلسازی به صورت مجزا و یا ترکیبی فعالیت نمایند و با توجه به وسعت مطالب در هر دوی این مباحث، معمولا ترجیح عموم بر ورود تخصصی تنها در یکی از این زمینه‌ها می‌باشد.

دانشجویان فعال در زمینه پردازش سیگنال در این مقاطع، می‌توانند با ورود به مباحث تخصصی و میان رشته‌ای، مانند علوم اعصاب و به طور ویژه، رابط مغز و رایانه، به صورت تخصصی به طراحی آزمایش، پردازش دادگان و استخراج ویژگی و طبقه‌بندی دادگان بپردازند.

این مهم با توجه به واحدهای درسی سپری شده نظیر سیگنال و سیستم، کنترل خطی، پردازش داده‌های بیولوژیک، آشنایی با ویولت و نیز پردازش تصاویر پزشکی، به راحتی به دست می‌آید. به عبارتی، حضور یک دانشجو یا فارغ التحصیل مهندسی پزشکی با رویکرد پردازش سیگنال در یک تیم کاری در زمینه BCI، یک امر مهم و تاثیرگذار در روند پیشروی و نیل به نتیجه، می‌باشد.

همچنین دانشجویان علاقه‌مند در زمینه مدلسازی با توجه به آشنایی بدست آمده با مفاهیمی نظیر الگوهای مدلسازی و شبکه عصبی، می توانند در زمینه مدلسازی عملکرد مغز فعالیت نموده و برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری، وارد رشته‌هایی چون علوم اعصاب و علوم شناختی با رویکرد مدلسازی عصبی‌شناختی و مدلسازی سیستم عصبی مغز گردند.

آنچه در این رشته بیشتر از سایر رشته‌ها جذاب و مورد علاقه می‌باشد، تنوع موضوعی و ارتباط با علوم و رشته‌های گوناگون بوده و بدین ترتیب دانشجویان و فارغ التحصیلان این رشته می‌توانند در زمینه‌های تحقیقاتی و کاری بسیاری از رشته‌ها به صورت گروهی و طی همکاری با سایر تخصص‌ها به فعالیت بپردازند.

وحید آسایش- مهندسی پزشکی

]]>
دانلود رایگان سوالات آزمون ارشد مجموعه فیزیک پزشکی 96-97 2018-02-24T19:02:42+01:00 2018-02-24T19:02:42+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/552 پرتوپزشک فیزیک پزشکی دانلود رایگان سوالات آزمون ارشد مجموعه فیزیک پزشکی 96-97 فیزیک پزشکی رادیوبیولوژی و حفاظت پرتویی کنکور ارشد وزارت بهداشت دانلود سوالات  جهت دانلود رایگان دفترچه سوالات کنکور کارشنا

فیزیک پزشکی

 جهت دانلود رایگان دفترچه سوالات کنکور کارشناسی ارشد رشته مجموعه فیزیک پزشکی سال 1396 بر روی لینک زیر کلیک نمایید:

دانلود رایگان سوالات کنکور کارشناسی ارشدمجموعه فیزیک پزشکی سال 96-97

دانلود رایگان سوالات, کنکور کارشناسی ارشد مجموعه فیزیک پزشکی, رشته مجموعه فیزیک پزشکی, کارشناسی ارشد مجموعه فیزیک پزشکی, سوالات کارشناسی ارشد مجموعه فیزیک پزشکی, دفترچه سوالات, سوالات آزمون, کارشناسی ارشد مجموعه فیزیک پزشکی

]]>
PET/CT چیست؟ 2018-02-24T18:58:31+01:00 2018-02-24T18:58:31+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/551 پرتوپزشک PET/CT چیست؟نویسنده: مهندس مسعود مکوندی، مهندس لادن عزیزی فرددریافت فایل - 222KBپت اسکن: تصویربرداری پزشکی هسته ای به منظور تولید 3 بعدی تصاویر رنگی از فرایند های عملکردی در درون بدن انسان است. PET مخفف Positron Emission Tomography به معنی توموگرافی انتشار پوزیترون است.پزشکی هسته ای؛ شاخه ای از تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از مقدار کمی از مواد رادیواکتیو، تشخیص و درمان انواع مختلفی از بیماری ها را امکان پذیر می سازد. این بیماری ها شامل انواع سرطان ها، بیماری قلبی و سایر موارد

PET/CT چیست؟

نویسنده: مهندس مسعود مکوندی، مهندس لادن عزیزی فرد

PET/CT چیست؟دریافت فایل - 222KB

پت اسکن: تصویربرداری پزشکی هسته ای به منظور تولید 3 بعدی تصاویر رنگی از فرایند های عملکردی در درون بدن انسان است. PET مخفف Positron Emission Tomography به معنی توموگرافی انتشار پوزیترون است.

پزشکی هسته ای؛ شاخه ای از تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از مقدار کمی از مواد رادیواکتیو، تشخیص و درمان انواع مختلفی از بیماری ها را امکان پذیر می سازد. این بیماری ها شامل انواع سرطان ها، بیماری قلبی و سایر موارد غیرطبیعی بدن انسان است.
روش های تصویربرداری رادیونوکلوئید یا پزشکی هسته ای معمولاً روش های غیر تهاجمی بی درد بوده، که در تشخیص بیماری ها به پزشک کمک می کند. در این نوع روش تصویربرداری از مواد رادیواکتیو بنام رادیودارو یا رادیوتریسر استفاده می شود.
بستگی به نوع آزمون پزشکی هسته ای درخواستی، رادیودارو از راه تزریق وریدی، خوراکی ویا از راه استنشاق وارد بدن
می شود و سرانجام این رادیودارو در نواحی خاصی از بدن جمع آوری شده و انرژی آن به شکل اشعه گاما از بدن خارج می شود.
این انرژی گاما توسط دوربین گاما یا اسکنر پت یا پروب پت آشکار می شود.
این تجهیزات در ارتباط با کامپیوتر-پردازنده میزان رادیوداروی جذب شده به وسیله بدن -کار می کنند. پس از اندازه گیری و ارزیابی میزان رادیودارو، تصاویر مخصوصی از ساختار و عملکرد آن بافت یا اندام به دست می آید.
در برخی از مراکز، تصاویر پزشکی می تواند روی تصاویر سی تی اسکن یا ام آر آی قرار گیرد که نوعی تصاویر مخصوص از بهم آمیختگی یا رویهم قرار دادن این دو روش تصویر برداری به دست می آید. این نماها حاصل اطلاعاتی از دو نوع مطالعه بهم مرتبط است که روی یک تصویر مورد ارزیابی قرار می گیرد. این کار منجر به ارائه اطلاعات دقیق و تشخیص درست خواهد شد.
همچنین سازندگان در حال ساخت دستگاه های ترکیبی PET/CT و SPECT/CT هستند که قادر به انجام تصویربرداری همزمان از یک ارگان در آن واحد خواهد بود.
پت اسکن عملکرد های مهم بدن را مورد ارزیابی قرار می دهد. این موارد شامل: جریان خون، مصرف اکسیژن، متابولیسم گلوکز و ... است که در ارزیابی عملکرد مناسب ارگان ها به پزشک کمک می کند.
در تصویربرداری به شیوه سی تی اسکن، از اشعه ایکس و گاهی ماده حاجب استفاده می شود و تصاویر متعددی از ارگان های بدن تهیه شده که توسط رادیولوژیست مورد تفسیر قرار گیرند. تصاویر به دست آمده می توانند چاپ شوند ویا روی مانیتور مورد ارزیابی قرار گیرد.سی تی اسکن در تهیه اطلاعات ساختاری از بدن بی نظیر است.
امروزه بیشتر آزمون های پت اسکن بر روی دستگاه های ترکیبی PET/CT انجام می شوند. اسکن های ترکیبی PET/CT به دقت، متابولیسم های غیر طبیعی بدن را مورد ارزیابی قرار داده و دقت بیشتری در تشخیص بیماری ها در مقایسه با روش های سی تی اسکن و پت اسکن دارد.

موارد استفاده ازاین روش
  آشکار سازی بیماری سرطان
  تخمین اینکه سرطان در بدن چقدرانتشار یافته است
  ارزیابی کارایی طرح درمان مانند رادیوتراپی
  تخمین اینکه سرطان بعد از درمان برگشته است یا نه
  ارزیابی جریان خون به عضله قلب
  ارزیابی اثر حمله قلبی( سکته میوکارد)
  ارزیابی عضله قلب پس از پروسیجرهای آنژیوپلاستی و عمل جراحی CABGs
  ارزیابی آبنرمالی های مغزی؛ مانند: تومورها،اختلالات حافظه و تشنج ها و سایر بیماری های سیستم عصب مرکزی
 ترسیم عملکرد قلب و مغز انسان

تجهیزات این روش شبیه چیست؟
اسکنر توموگرافی نشر پوزیترون(PET) دستگاه بزرگ مدوری است به شکل شیرینی دونات، که در قسمت وسط آن سوراخ بزرگی وجود دارد،این دستگاه خیلی شبیه دستگاه سی تی اسکن و ام آر آی است.
در قسمت وسط این دستگاه چندین ردیف دتکتور (آشکارساز) جهت ضبط انرژی خروجی منتشره از رادیوتریسرهای موجود در بدن، وجود دارد.
اسکنر سی تی یک دستگاه جعبه مانند بزرگ با یک سوراخ یا یک تونل کوتاه در وسط است.شما باید روی تخت کم عرض دستگاه بخوابید که این تخت به داخل ویا خارج تونل سر می خورد.با چرخش تیوب اشعه ایکس و آشکارساز به دور شما که هر کدام در یک طرف حلقه قرار دارند،تصویربرداری انجام می گیرد. حلقه مربوطه گانتری نام دارد.
دستگاه کامپیوتر که در اتاق جداگانه ای قرار دارد مسئول پردازش اطلاعات تصاویر مربوطه است.این اتاق همان جایی است که تکنولوژیست رادیولوژی کار اپراتوری اسکنر و مانیتورها را برعهده دارد.

پت/سی تی
 ترکیبی از هر دو اسکنر سی تی و پت است و دستگاه مربوطه مشابه دستگاه سی تی و پت است.

دستگاه کامپیوتر با استفاده از اطلاعات خام به دست آمده از دوربین و اسکنر، تصاویر پزشکی خلق می کند، کارکرد این روش چگونه است؟
در آزمون های معمولی رادیوگرافی، تصویر در اثر عبور اشعه ایکس از بدن شما که در منبع خارج قرار دارد بدست می آید.
برعکس، در پروسیجرهای پزشکی هسته ای، از مواد رادیواکتیو به نام رادیوفارمسی یا رادیوتریسر که از راه تزریق وریدی،استنشاق هوایی و یا بلع وارد بدن می شود،تصویربرداری انجام می شود.این مواد رادیواکتیو در ارگان یا نواحی مورد نظر در بدن شما جمع شده و به صورت انرژی در مقیاس کوچک به فرم اشعه گاما خارج می شوند. دوربین گاما(اسکنر پت) یا پروب گاما این انرژی گاما را آشکار می کند وبا استفاده از کامپیوتر تصاویربا جزییات بالا از بافت ها وارگان های بدن شما از نظر ساختاری و عملکردی بدست می آید.
برخلاف سایر تکنیک های تصویربرداری، مطالعات تصویربرداری با استفاده از پزشکی هسته ای کمتر به جزییات آناتومی و ساختاری می پردازد، ولی پروسه های فیزیولوژی را خوب بررسی می کند واین موارد شامل؛میزان متابولیسم و سطوح مختلفی از فعالیت های شیمیایی و ... است.
نواحی با شدت بالا، نقاط گرم نامیده می شوند واین نشان می دهد که مقدار زیادی از ماده رادیواکتیو در آن ناحیه جمع شده و سطح فعالیت شیمیایی در آنجا بالاست.
نواحی با شدت پایین(نقاط سرد) نشان دهنده میزان غلظت پایین تر ماده رادیواکتیو در آن ناحیه و کاهش سطح فعالیت شیمایی در آن ناحیه است.

این روش چگونه انجام می شود؟
 تصویربرداری پزشکی هسته ای معمولاْ هم بر روی بیماران بستری و هم برای بیماران سرپایی انجام می شود.
شما برروی تخت آزمون پوزیشن داده می شوید، در صورت لزوم پرستار یا تکنولوژیست رادیولوژی در داخل رگ ساعد یا بازوی شما لاین IV تعبیه می کند.(رگ گیری انجام می دهد.)
بستگی به نوع آزمون درخواستی پزشکی هسته ای، میزان کمی از رادیودارو به ورید شما تزریق خواهد شد یا از طریق بلع ویا استنشاق هوایی وارد بدن شما می شود.
زمان گردش دارو در داخل بدن شما تا زمان جذب آن توسط ارگان ها یا بافت های بدن حدوداً 60 دقیقه طول خواهد کشید. در طول این دوره از شما خواسته می شود کاملا در حالت استراحت باشید و از حرکت و صحبت کردن پرهیز کنید.
ممکن است از شما تقاضا شود مقدار کمی ماده حاجب میل کنید و این کار به منظور تجمع این ماده در سیستم روده ای و به دنبال آن کمک به پزشک رادیولوژی در تشخیص بیماری ها است.
از شما خواسته می شود به روی تخت اسکنر پت/سی تی منتقل شوید تا تصویربرداری شروع شود. موقع تصویربرداری باید کاملاً بی حرکت بمانید.اول تصویر برداری سی تی اسکن انجام می شود وبه دنبال آن اسکن پت انجام می پذیرد. گاهی تصویربرداری دوم سی تی اسکن با تزریق ماده حاجب نیز پس از پت اسکن انجام می شود.
زمان واقعی انجام سی تی اسکن 2 دقیقه و زمان واقعی پت اسکن 30-20 دقیقه طول می کشد. طول مدت زمان کل اسکن 30 دقیقه است.
بستگی به نوع ارگان وبافت مورد آزمون درخواستی، ممکن است آزمون های اضافی که مستلزم مصرف مواد رادیواکتیو ویا سایر داروها باشد، انجام شود واین باعث به درازا کشیدن طول مدت اسکن باشد. گاهی این کار 3 ساعت زمان نیاز دارد، به عنوان مثال در بررسی بیماری قلبی، شما هم قبل و هم بعد از تزریق دارو وهم زمان قبل وبعد از ورزش(استرس تست) مورد آزمون پت اسکن قرار می گیرید تا جریان خون قلب شما به خوبی مورد بررسی قرار گیرد.
زمان اتمام آزمون از شما خواسته می شود منتظر بمانید تا تکنولوژیست رادیولوژی تصاویر راکنترل کند ودر صورت لزوم، تصویربرداری بیشتری از شما به عمل آورد. این تصاویر اضافی گرفته شده از شما به منظور نمایش و ترسیم بهتر ساختار و نواحی مورد نظر است واین لزوماً به این معنی نیست که برای آزمون تصویربرداری شما، مشکلی به وجود آمده ویا احیاناً شما مورد غیر طبیعی دارید واین نباید باعث نگرانی شما شود. در هر حال شما درطول این پروسه در معرض تابش اشعه یونیزان اضافی قرار نخواهید گرفت.
اگربر وری دست شما لاین وریدی باقی مانده باشد، از آنجا خارج خواهد شد مگر اینکه شما برای جای دیگری مانند اتاق عمل در همان روز نوبت داشته باشید.

در طول آزمون وبعد از آن من چه چیزی را تجربه می کنم؟
 بیشتر پروسیجرهای پزشکی هسته ای بدون درد بوده و به ندرت دارای عوارض جانبی است.
اگر رادیودارو داده شده به شما به شیوه تزریق وریدی باشد، به میزان کمی احساس سوزن رفتن در محل رگ گیری ناحیه دست شما خواهید داشت. همچنین موقع تزریق رادیودارو در ناحیه ساعد وبازو احساس سردی جریان دارو خواهید داشت واین موارد جزو عوارض جانبی محسوب نمی شود.
اگر شیوه مصرف بلع باشد، رادیو دارو کمی مزه دار ویا بدون مزه خواهد بود.در استفاده از رادیودارو به شیوه استنشاقی، فرقی بین نفس کشیدن هوای اتاق و استنشاق رادیو دارو وجود ندارد.
در برخی از پروسیجرهای پزشکی هسته ای، تعبیه فولی کاتتر در مثانه شما لازم خواهد بود واین کار باعث ناراحتی کم و موقتی شما می شود.
بسیار مهم است که موقع تصویربرداری بی حرکت بمانید.خود آزمون تصویربرداری پزشکی هسته ای، بدون درد است، شاید ناراحتی که شما ممکن است احساس کنید دراثر بی حرکت ماندن و باقی ماندن شما در یک پوزیشن خاص باشد.
اگر شما کلاستروفوبیا (ترس از مکان بسته دارید) ممکن است موقع اسکن مقداری حالت اضطراب به شما دست دهد.
شما بعد از اتمام اسکن می توانید به فعالیت های روزمره خود برگردید مگر اینکه پزشک به شما دستور دیگری داده باشد. در این مورد اطلاعات بیشتری توسط تکنولوژیست، پرستار ویا پزشک قبل از ترک دپارتمان رادیولوژی در اختیار شما قرار می گیرد.
با توجه به پروسه تجزیه ماده رادیواکتیو، فعالیت ماده رادیواکتیو به تدریج کم خواهد شد ودرپایان ممکن است مقدار کمی از رادیودارو در بدن شما باقی بماند.
در چند ساعت اول ویا در روز نخست آزمون، بیشتر رادیودارو از طریق ادرار ومدفوع از بدن شما دفع می شود.
موقع دستشویی رفتن(تخلیه ادرار یا ماده دفعی) دستورات خاصی به شما داده می شود. این دستورات خاص مربوط به مراقبت های موقع تخلیه ادرار، شستشوی دوباره توالت وشستشوی دست و همچنین استفاده از مایعات به میزان فراوان در جهت کمک به تسریع دفع رادیودارو از بدن شما است.
 آزمون های پزشکی هسته ای از لحاظ قیمت ارزان بوده واطلاعات دقیق تری درموارد نیاز به جراحی های تهاجمی ارائه می کند.
 تصاویر پت با شناسایی تغییرات در بدن در سطح مولکولی، بیماری را خیلی زودتر از سایر مدالیته های سی تی اسکن و ام آر آی تشخیص می دهد.

مزایای آزمون ترکیبی پت/سی تی شامل:
   جزییات بیشتر با سطح دقت بهتر، چرا که هر دو اسکن سی تی و پت همزمان بدون تغییر پوزیشن بیمار انجام می شود.
  راحتی بیشتر بیمار، چرا که در یک جلسه هردو آزمون سی تی و پت برروی آن انجام می شود.
مضرات:
   به دلیل اینکه میزان دوز تجویز شده به بیمار کم است، درنتیجه آزمون های پزشکی هسته ای دارای دوز پرتودهی پایینی بوده و این روش در تشخیص بیماری ها در مقایسه با سایر روش های تصویربرداری پزشکی قابل قبول تر است، پس میزان خطر ناشی از پرتوگیری بیمار در مقایسه با منافع آن خیلی کم است.
 آزمون های پزشکی هسته ای به مدت 5 دهه است که مورد استفاده قرار می گیرد ودر این مدت، هیچ عوارض جانبی شناخته شده ای از کاربرد دوز پایین آن به دست نیامده است.
 واکنش های حساسیتی ناشی از استفاده رادیودارو به ندرت اتفاق می افتد که اغلب آنها در سطح خفیف یا ملایم است. با این حال باید بیمار قبل از انجام آزمون، وجود حساسیت قبلی خود را به پرسنل بخش پزشکی هسته ای اعلام کند.
  تزریق ماده حاجب ممکن است هنگام رگ گیری به میزان خیلی جزیی احساس درد ویا قرمزی ایجاد می کند که این احساس موقتی است وخود به خود حل خواهد شد.

منابع:
1. Townsend, David W. (2008), “Combined PET/CT: the historical perspective”, Semin Ultrasound CT MR, 29 (4): 232–235, doi:10.1053/j.sult.2008.05.006, PMC 2777694, PMID 18795489.
2. Kalender, Willi. Computed Tomography. Publicis. 2011. pp.79
3.  NHS Choices: PET scan. Retrieved 11 November 2016

]]>
مروری برانواع لیزرها 2018-02-24T18:57:56+01:00 2018-02-24T18:57:56+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/550 پرتوپزشک مروری برانواع لیزرهادریافت فایل - 278KBکلمه لیزر( LASER) از حرف های اول کلمات (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) گرفته شده است.تاریخچه ورود لیزر به دنیای مهندسی پزشکی:اولین منبع لیزر در سال 1960 معرفی شد و از سال 1970 استفاده پزشکی از نور لیزر در جراحی ها و سایر رشته های پزشکی آغاز شد. با پیشرفت دستگاه ها و نیز افزایش دانش از اثرات لیزر بر ارگان ها، امروزه استفاده از آن به عنوان یکی از شایع ترین عوامل یا مودالیته های فیزیکی به کار گرفته شده محسوب شده و باعث انقلا

مروری برانواع لیزرها

مروری برانواع لیزرهادریافت فایل - 278KB

کلمه لیزر( LASER) از حرف های اول کلمات (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) گرفته شده است.

تاریخچه ورود لیزر به دنیای مهندسی پزشکی:
اولین منبع لیزر در سال 1960 معرفی شد و از سال 1970 استفاده پزشکی از نور لیزر در جراحی ها و سایر رشته های پزشکی آغاز شد. با پیشرفت دستگاه ها و نیز افزایش دانش از اثرات لیزر بر ارگان ها، امروزه استفاده از آن به عنوان یکی از شایع ترین عوامل یا مودالیته های فیزیکی به کار گرفته شده محسوب شده و باعث انقلابی در درمان بیماری های عضلانی-اسکلتی شده است.
لیزر درمانی بر اساس طول موج نور به کار گرفته شده و توان آن به انواع لیزر کم توان یا لیزر سرد که معمولاً توانی کمتر از 500 میلی وات و گاهی تا 1000 میلی وات دارد و نیز لیزر با توان متوسط که معمولاً قدرت خروجی بین 1000 تا 5000 میلی وات داشته و نیز لیزرهای پر توان یا High Intensityکه توان های بالاتر از 5000 میلی وات دارند تقسیم می شود.

انواع لیزر به لحاظ نوع برخورد؛
لیزر حالت جامد

در این نوع لیزر، ماده فعال ایجاد کننده    لیزر، یک یون فلزی است که با غلظت کم در شبکه یک بلور یا درون شیشه ، به صورت ناخالصی قرار داده شده است. فلزاتی که برای این منظور به کار میروند عبارتند از::
 اولین سری فلزات واسطه
لانتانیدها
آکتنیدها
ازمهم ترین لیزرهای حالت جامد میتوان از لیزر یاقوت که یک لیزر سه ترازی است و لیزرهای نئودنیوم (Nd:glass، Nd:YAG) میتوان نام برد.
لیزر گازی
ماده فعال در این سیستم ها یک گاز است که به صورت خالص یا همراه با گازهای دیگر مورد استفاده قرار میگیرند. بعضی از این مواد عبارتنداز: نئون به همراه هلیوم (لیزر هلیم_نئون)، دی اکسید کربن به همراه نیتروژن و هلیوم، آرگون، کریپتون، هگزا فلورئید و ...

لیزر مایع
از مایعات به کار رفته در این نوع لیزرها اغلب به منظور تغییر طول موج یک لیزر دیگر استفاده میشود (اثر رامان). بعضی از این مواد عبارتند از: تولوئن، بنزن و نیتروبنزن. گاهی محیط فعال برخی از این لیزرها را محلول های برخی ترکیبات آلی رنگین از قبیل مایعاتی نظیر اتانول ، متانول یا آب تشکیل میدهد. این رنگ ها اغلب جز رنگ های پلیمتین یا رنگ های اگزانتین و یا رنگ های کومارین است.

لیزر نیم رسانا
این نوع لیزرها به لیزر دیود و یا لیزر تزریقی نیز معروفند. نیم رساناها از دو ماده که یکی کمبود الکترون داشته، (نیم رسانای نوع p) و دیگری الکترون اضافی دارد، (نیم رسانای نوع n) تشکیل شدهاند. وقتی این دو به یکدیگر متصل میشوند، در محل اتصال ناحیهای به نام منطقه اتصال p_n بوجود میآید. آن منطقه جایی است که عمل لیزر در آن رخ میدهد.
الکترون های آزاد از ناحیه n و از طریق این منطقه به ناحیه p مهاجرت میکنند. الکترون هنگام ورود به منطقه اتصال، انرژی کسب میکند و هنگامی که میخواهد به ناحیه p وارد شود، این انرژی را به صورت فوتون از دست میدهد. اگر ناحیه p به قطب مثبت و ناحیه n به قطب منفی یک منبع الکتریکی وصل شود، الکترونها از ناحیه n به ناحیه p حرکت کرده و باعث میشوند تا در منطقه اتصال ، غلظت زیادی از مواد فعال بوجود آید. با از دست دادن فوتون، تابش الکترومغناطیسی حاصل میشود.
چنانچه دو انتهای منطقه اتصال را صیقل دهند، آنگاه یک کاواک لیزری به وجود خواهد آمد. اصولا این نوع لیزرها را طوری میسازند که با استفاده از ضریب شکست دو جز p و n، کار تشدید پرتو لیزر انجام شود. یکی از نقاط ضعف لیزرهای نیم رسانا همین است، زیرا با تغییر دما ، میزان ضریب شکست و به دنبال آن خواص پرتو حاصله، تفاوت خواهد کرد. به همین دلیل لیزرهای دیودی نسبت به تغییرات دما بسیار حساس هستند.
در یک نوع از این لیزرها از بلور گالیم_آرسنید استفاده میشود که در آن تلوریم و روی به عنوان ناخالصی وارد میشوند. هنگامی که در بلور فوق بجای برخی از اتم های آرسنیک، اتم تلوریم قرار داده شود، جسم حاصل نیم رسانایی از نوع n برده و وقتی که اتم های روی مستقر میگردند، ماده بدست آمده از خود خاصیت نیم رسانای p را نشان خواهد داد.

لیزر شیمیایی
در این نوع لیزرها، تغییرات انرژی حاصل از یک واکنش شیمیایی باعث برانگیزش بعضی از فرآورده ها و در نتیجه وارونگی جمعیت میشود که به دنبال آن عمل لیزر اتفاق میافتد. تجزیه هالید نیتروزیل () و توسط نور را میتوان به عنوان مثال ذکر نمود. در تجزیه هالید نیتروزیل و در تجزیه، برانگیخته میشود. میتواند کلر یا برم باشد.

لیزر کیلیتی
به دلیل وجود تابش های فلورسانس پرشدت حاصل از بعضی ترکیبات کیلیتی لانتانیدها، استفاده از این سیستم ها چندان مورد توجه نبوده است. این ترکیبات ایجاد پرتو لیزر را ممکن ساخته است. یکی از مکانیسم های پیشنهادی برای این فرآیند آن است که ابتدا لیگاند برانگیخته شده و سپس یک جهش بدون تابش درون مولکولی به تراز برانگیخته فلز صورت گیرد و به دنبال آن یون فلزی با گسیل تابش فلورسانس به تراز پایه برمیگردد.
این تابش سرچشمه پرتو نور لیزر است. β - دیکتون ها از جمله لیگاندهایی هستند که با لانتانیدها تولید ترکیبات کیلیتی مینمایند. در چنین سیستم هایی میتوان با استفاده از یون های فلزی گوناگون، لیزرهای کنترل شده بدست آورد. لکن نیاز به درجه حرارت پایین جهت تامین کارآیی خوب، از توجه و مطالعه در مورد این سیستم ها کاسته است.
لیزر در دنیای پزشکی کاربردهای بسیار زیادی دارد که روز به روز سهم آن در دنیای پزشکی بیشتر می شود. شما در این مطلب با اهمیت لیزر درمانی در مهندسی پزشکی آشنا می شوید.
کاربرد لیزر دردنیای پزشکی:
بیماری های مفاصل و عضلات
یکی از کاربرد های بسیار شایع لیزردرمانی در بیماری های مفاصل است و در بیماری های مختلفی نظیر آرتروزها، روماتیسم مفصلی، روماتیسم های سرونگاتیو، فیبرومیالژی، اسپوندیلیت آنکلیوزان، دردها و شکستگی های ناشی از پوکی استخوان، التهاب مفصل تمپوروماندیبولر، دردهای کمری، در آسیب های ورزشی، در رفتگی ها و التهابات غلاف کپسول مفصلی، التهاب و تورم حاصل از پیچ خوردگی مفاصل و… کاربرد دارد.
دربیماری های مفصلی دو پاتولوژی عمده وجود دارد 1- آسیب های التهابی ناشی از ضربه های مکانیکی مثل میکرو تروماهای ناشی از آرتروز در زانو
2- آسیب های التهابی ناشی از واکنش های سیستم ایمنی مانند التهاب مفاصل در آرتریت روماتوئید و دیگر بیماری های خود ایمن مفصلی.
باتوجه به اثرات لیزر مانند اثر ضد التهاب، ضد درد، تسریع روند ترمیم بافتی و متعادل سازی فعالیت سیستم اتوایمون، می توان از میزان التهاب مفصلی کاست و باعث افزایش دامنه حرکتی در مفصل درگیر شد. از طرف دیگر در آسیب های مفصلی، عضلات اطراف مفصل نیز در گیر شده و در آنها نقاط ماشه ای تشکیل می شود که در بسیاری از مواقع منجر به درد انتشاری و تیر کشنده همراه با محدودیت بیشتر مفصل می شود. افزایش خونرسانی که توسط لیزر در این نقاط صورت می گیرد، نقش عمده ای در کاهش درد و برطرف کردن این نقاط دارد.

بیماری های قلب وعروق
از لیزر درمانی در درمان بیماری های ایسکمی قلبی، فشارخون، ضایعات انسدادی عروق، آترواسکلروزیس، واریس، ترومبوفلبیت، آمبولی ریه، بیماری رینود، بیماری برگر، آریتمی های قلبی و کاهش مصرف داروهای قلبی استفاده می شود.
از آنجا که لیزر درمانی باعث ایجاد گشادی عروق، رگ سازی جدید، افزایش گردش خون موضعی و درناژلنفاوی، کاهش پلاک های آترو آمبولی و تجمع پلاکتی، افزایش متابولیسم هوازی می شود در این دسته از بیماری ها به کار گرفته می شود.

بیماری های گوش وحلق وبینی
از لیزر درمانی در درمان سینوزیت، وزوزگوش، عفونت های گوش میانی، پارگی پرده گوش، تورم و التهاب مکرر لوزه ها و لوزه سوم، رنیت آلرژیک، استوماتیت، التهاب غده پاروتید، آرتریت مفصل تمپروماندیبولر، کاهش تورم و ادم ناشی از دستکاری های جراحی حلق و حنجره، ادم بدنبال جراحی رینوبلاستی و جراحی های فک و صورت استفاده می شود.
از اثرات ضد التهاب، ضددرد، افزایش درناژلنفاوی، متعادل سازی سیستم ایمنی و… در این بیماری ها استفاده می شود.

بیماری های زنان وزایمان
لیزر درمانی در درمان درد های مزمن لگن، عفونت ها و زخم های واژینال، کیست های بارتولن، سردی جنسی ، دردهای ماهانه، آندومتریوزیس، نازائی لوله ای ، بر طرف کردن اسکار جراحی ها، ماستیت و التهاب غدد شیری به کار گرفته شده است.

بیماری های گوارشی
موارد کاربرد لیزردرمانی عبارتند از:
زخم معده، گاستریت، زخم اثنی عشر، التهاب پانکراس، هپاتیت، سیروز کبدی، انسداد مجرای کبدی ، یبوست، کولیت اولسروز و دیگر کولیت ها، شقاق و هموروئید.

بیماری های ریوی
موارد کاربرد لبزردرمانی عبارتند از:
پنومونی، آسم، برونشیت و برونشکتازی، سل، آمپیم و عفونت های ریوی و حساسیت های آلرژیک … .
اثرات متعادل سازی سیستم ایمنی، گشادکنندگی برونش، کاهش التهاب، تسربع در ترمیم آسیب بافتی، افزایش درناژ لنفاوی و افزایش حرکت مژک های ریوی از اثراتی است که در درمان بیماری های ریوی به کار گرفته می شود.

بیماری های کلیه ومجاری ادراری
پیلو نفریت، سیستیت، اورتریت، پروستاتیت، اپدیدیمیت، عفونت های مزمن ومقاوم به درمان، انسداد های ناشی از التهاب.

بیماری های اعصاب
انواع سردرد به خصوص میگرن، نروپاتی ها مانند نورالژی تری ژمینه، نورالژی بدنبال زونا، نروپاتی های عصب صورتی، رادیکولوپاتی ها بدنبال ضربه و فشار دیسک در مراحل اولیه، سندرم کانال کارپ، نروپاتی های متابولیک مانند دیابت، فلج بلز، رفلکسودیستروفی سمپاتیک، بازپروری بدنبال سکته مغزی، تسریع در کاهش التهاب وآسیب اعصاب بدنبال  ضربه…

بیماری های پوستی
لیزردرمانی در درمان زخم های مزمن مقاوم به درمان مانند زخم بستر، زخمهای عروقی و زخم دیابتی، سوختگی ها ، استریا، پیشگیری از کلوئید، درمان اسکار های هیپرتوفیک، وتیلیگو، اگزما ، پسوریازیس، آکنه، روزاسه، ضایعات جلدی اسکلرودرمی، لوپوس دیسکوئید، آلوپسی، ریزش مو، ضایعات سبورئیک، ضایعات بولوز، سلولیت و زخم های مخاطی به کار گرفته می شود.

جراحی ها
از لیزر درمانی جهت ترمیم سریع زخم جراحی، افزایش درناژلنفاوی در جراحی ها و دستکاری های غدد لنفاوی جهت درمان لنف ادم، افزایش درصد گرفتهای پوستی، بازگشت فعالیت ارگانها بعد از جراحی بخصوص جهت فعال سازی روده ها، کاهش التهاب و ادم بدنبال رادیوتراپی در جراحی های سرطان و کاهش درد در ریکاوری استفاده می شود.

بیماری های آندوکرین ومتابولیسم
در درمان دیابت ، اختلالات چربی و متعادل سازی متابولیسم و اختلالات تیروئید به کار برده می شود.
بیماری های دهان ودندان
لیزردرمانی در این شاخه کاربرد بسیاری دارد و مطالعات وسیعی در این طیف صورت گرفته است. موارد کاربرد آن عبارتند از:
آفت، خونریزی در دستکاری های دهان و دندان، پوسیدگی دندان، آندودنتیس، کشیدن دندان، ژنژویت ، استوماتیت، هرپس زوستر، کارگذاری ایمپلنت، دندان هیپر سنستیو، شکستگی فک، لکوپلاک، گلوسیت و زبان جغرافیا، زخم لب، ارتودنسی، التهاب و ادم جراحی، پریودنتیس، کاهش درد و ایجاد بی حسی، کارگذاری پروتز ها و… .

کاربرد در بیهوشی
  امروزه لیزر به عنوان یکی از وسایل رایج و شایع درمانی در پزشکی و دندانپزشکی تبدیل شده است از اثر ضد درد لیزر های کم توان در کلینیک های درد ، واحدهای کنترل درد حاد و ریکاوری استفاده می شود.
کاربرد لیزر در بیهوشی به زیر مجموعه های مختلف تقسیم می شود:
 کاربرد در آماده سازی قبل از جراحی
کاربرد لیزر در زمان بیهوشی و اورژانس های بیهوشی
کاربرد در ریکاوری
کاربرد در سرویس کنترل درد حاد
کاربرد در کلینیک درد
کاربرد در ICU
بیماری های چشم
کاربرد لیزردرمانی در این شاخه مورد بحث و توافق همه نیست. در هر صورت استفاده از عینک های مناسب پیشنهاد می شود. در درمان بیماری هائی نظیر کراتوکونژکتیویت، اووئیت، ایریدوسیکلیت، گل مژه ، حوادث سوختگی ، بلفاریت و آمبلوپی از لیزر کم توان استفاده شده است.

بیماری های روانی
در درمان افسردگی، اضطراب، مشکلات پسیکو سوماتیک، افسردگی ناشی از بیماری های مزمن و در افزایش فعالیت کودکان عقب افتاده گزارشات درمانی وجود دارد.

بیماری های اطفال
   سوختگی ها، بیماری های ریه، برونشیت، برونشیولیت، پنومونی، فارنزیت، تونسلیت، شکستگی ها.
انکولوژی
کم کردن عوارض شیمی درمانی مانند استوماتیت، کاهش ادم و التهاب و زخم بدنبال رادیوتراپی.
اما آنچه که ما در این مقاله می خواهیم مورد بحث و بررسی قرار دهیم لیزر های زیبایی است که امروزه نقش گسترده ای در زندگی مردم ایفا می کند.
در ابتدا به معرفی و نحوه ی کار لیزر های رفع موهای زائد می پردازیم.

معرفی و کارایی دستگاه های لیزر موهای زائد
موهای نا خواسته یا زائد به موهایی گفته می شود که در مواضعی از بدن ایجاد می شود که غیر معمول بوده و رنگ تیره آنها نیز این رویش غیر طبیعی را بیش تر نمایان می سازد. رویش موهای زائد را عمدتا در نواحی چانه، لب فوقانی، نواحی دو طرف صورت، از محل ناف به طرف پایین و در فرورفتگی ناحیه کمر، به رنگ تیره و سیاه می توان مشاهده نمود.
ریشه هر مو دارای رنگدانه ای به نام ملانین بوده که در روند رشد مو، به تدریج این رنگدانه فعال گشته و تمامی بدنه یک مو را تیره و به رنگ های سیاه، قهوه ای و بلوند و ... در می آورد.
مکانیسم اثر لیزر، بر بمباران و نابود ساختن رنگدانه یا ملانین موجود در ریشه مو استوار است.
در این روش با استفاده از لیزر، فولیكول موهای زاید كاملا تخریب میشود و امكان رشد موهای زاید در آن ناحیه خاص از بین میرود. این درمان در چند مرحله و طی چند هفته انجام میشود. نتیجه حاصل از این روش در اغلب مواقع، موفقیتآمیز و دایمی است. مشكل اصلی لیزر این است كه هزینه زیادی به بیمار تحمیل میكند. لیزر، آخرین و جدیدترین راه برای درمان موهای زاید است. ولی در هر حال باید انتظار شما از این روش درمانی هم معقول و واقعگرایانه باشد. پزشكان معتقدند اثر بخشی لیزر به اثبات رسیده است. پس از لیزر، برخی موها فورا میافتند ولی اغلب موها در عرض 2 هفته از بین میروند.
در حال حاضر، هیچ روش قاطعی برای درمان كامل و دایمی موهای زاید وجود ندارد ولی در بین روشهای موجود، لیزر از همه موثرتر و دایمیتر است. البته این حرف به آن مفهوم نیست كه همه موهای زاید در اثر لیزر به صورت دایمی از بدن میروند. به هر حال، حتی اگر پس از لیزر هم موها مجددا رشد كنند، اولا به تعداد كم رشد میكنند و بیرون میآیند. ثانیا، در اكثر موارد، این موها كركی و نرم هستند. سالهاست كه از لیزر برای رفع موهای زاید استفاده میشود و این كار مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریكا هم قرار گرفته است. متخصصان پوست میگویند: هر چقدر پوست بیمار روشن تر و موهای زایدش تیرهتر باشند، احتمال اثر بخشی لیزر بیشتر میشود.

لیزرهای زیر برای درمان موهای زائد توصیه می شود:
سیستم لیزر الکساندرایت  با طول موج 755 نانومتر
سیستم لیزر دیود با طول موج 800 نانومتر
سیستم لیزر Nd-YAG با طول موج 1056 نانومتر
سیستم نوری IPL نیز با روش کار کردی مشابه لیزر ها در درمان موهای زائد به کار می رود. انواع جدید IPL همان E-LIGHT است که علاوه بر نور از رادیوفرکانس نیز به طور همزمان استفاده می کند و به همین دلیل روی موهای کم رنگ (طلایی ، سفید) اثر بهتری دارد.

IPL چیست؟
درست است که ipl لیزر محسوب نمی شود اما چون در رفع موهای زائد کار برد دارد در اینجا توضیحات کوتاهی در مورد آن می دهیم.
آی پی ال intense pulse light یعنی سیستم های نور شدید پالسی. در اصل لیزر نیست بلکه فلش لامپهای زنون هستند که نور چند طول موجی و non coherent  ایجاد می کنند که قادر است اثرات گوناگون بر روی ساختارهای مختلف پوست داشته باشد و می توان با گزینش فیلترهای مناسب اثر دلخواه برای اهداف مشخص را بدست آورد. دستگاه IPL روش محبوبی جهت برداشتن موهای زائد وجوان سازی پوست و روشن کردن لک های صورت وهم چنین آثار سطحی جوش های صورت (آکنه ) است. دستگاه IPL لیزر نیست اما کارایی و عملکرد مشابه دارد. ارزانتر است و سریعتر عمل می کند.
دستگاه IPL با پالس نوری شدید جهت حذف موهای صورت، پاها، پشت و پوبیس بصورت آرام و بی خطر استفاده می شود. پالس های نوری با تمرکز روی فولیکول موها موجب ایجاد گرما و تخریب آن ها بدون سوختگی و یا آسیب به پوست می شوند. دستگاه حذف موی IPL سریع وکاملا بدون درد است. عوارض جانبی کم است ولی می تواند شامل قرمزی و تورم در محل درمان باشد که به سرعت برطرف می شوند.
IPL کاندیدهای مناسب جهت افراد دارای پوست روشن و موی تیره است، زیرا IPL پیگمان درون فولیکول مو را مورد هدف قرار می دهد. تعداد زیادی از مردم تجربه حذف موهای زائد به صورت کامل توسط این روش را دارند، اگر موها دوباره رشد کنند به صورت نازک و ظریف خواهند بود.
دستگاه Elightچیست؟
دستگاه Elight ترکیب دستگاه IPL و دستگاه RF یا رادیو فرکانسی است.

سیستم لیزر Nd-YAG چیست؟
لیزرهای Nd:YAG برای استفاده در یک لامپ برق یا لیزر دیودی بطور اپتیکی پمپ شده اند. آنها یکی از رایج ترین انواع لیزر هستند و برای بسیاری کاربردهای دیگر استفاده شده اند. لیزر های Nd:YAG نوعا با یک طول موج 1064 nm، در مادون قرمز، نور منتشر می کنند.

لیزر دایود
لیزرهای دایود رفع موهای زائد موجود به صورت پالسی و با طول موج های 800 یا 810 نانومترند. جذب این طول موج در ملانین تاحدی کمتر از لیزرهای الکساندریت و یاقوت و بیشتر ازNd: YAG، IPL ها است. به علت محدوده وسیع تنظیمات طول پالس و انرژی کاربردهای وسیعی داشته و قابلیت استفاده در پوستهای تیره را نیز میسر می سازد. اگر فرد آگاهی و تجربه ی کامل نداشته باشد می تواند پوست فرد را بسوزاند. این دستگاه در نژاد ایرانی مناسب است.

مزایای دایود
 دارای عمق نفوذ بیشتر نسبت به الکساندرایت
کاهش رسیک به خاطر پالس یکنواخت
خنک سازی سطحی
قابلیت استفاده در پوست های تیره

لیزر الکساندرایت (الکس)
یکی از پیشرفته ترین دستگاه های لیزر دنیا برای از بین بردن موهای زائد است. یکی از خصوصیات منحصر بفرد این دستگاه قابل تنظیم بودن طول موج (Pulse Duration) و میزان انرژی برای از بین بردن هر نوع مو و پوست است. لیزر الکساندرایت از نوع لیزرهای جامد است که دارای طول موج 755 نانومتر و در محدوده نور مرئی است. با توجه به جذب بالای ملانین در این طول موج کاربرد ویژه آن، از بین بردن موهای زائد است. برخی کارشناسان لیزر الکس را قدرتمندترین و پر تاثیرترین لیزر از میان موارد بالا می دانند. این دستگاه مجهز به سیستم خنک کننده مخصوص برای جلوگیری از سوزش می باشد. البته لازم به ذکر است میزان درد استفاده از این دستگاه به طرز قابل توجهی بیشتر از موارد بالا و بخصوص لیزرهای آی پی ال و ایلایت است.
علم درماتولوژی در عصر امروزی به تکنولوژی های پیشرفته ای دست یافته که در حل کردن معضلات پوستی بسیار موثر بوده است. یکی از روش هایی که امروزه برای درمان و همچنین برای زیبایی چهره و بدن استفاده می شود، لیزر است. انواع لیزرهای مختلف برای کاربرد های مختلفی در رفع مشکلات پوستی استفاده می شود. در این مقاله سعی شده است که هر یک از انواع لیزرهایی که در بهبود پوست کاربرد دارند معرفی شود. اطلاعات خود را در مورد لیزرهای پوست بالا ببرید تا بتوانید انتخابی صحیح داشته باشید.
در حوزه  پوست وزیبایی نیز لیزر کاربرد های فراوانی دارد.در ادامه به معرفی بخشی از آن پرداخته ایم.

لیزرهای تهاجمی
این لیزر معمولا حجم به خصوصی از پوست را بر می دارند و محکم شدن پوست و بهبودی در بافت و کلاژن سازی در پوست را تحریک می کنند. لیزرهای سنتی CO2 وerbium برای پوست های خیلی چروکیده و مسن که توسط نور آفتاب آسیب دیده به کار می روند. آخرین نوع لیزر ablative و fractional است، به طوری که هزاران ستون ریز بر روی سطح پوست به وجود می آورد که توسط پوست عادی احاطه می شود. این ستون های بافتی هستند که پس از چند روز بهبودی پیدا کرده ولی جوان سازی و ساختن کلاژن جدید طی چند ماه همچنان ادامه می یابد. تولید کنندگان، لیزر فراکشنال co2 و لیزر erbium YAG را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده اند، هر دوی این لیزرها نتایج بسیار خوبی را با بهبود سریع و عوارض بسیار اندک در مقایسه با لیزرهای بازسازی کننده سنتی بر جای می گذارند.

لیزرهای غیر تهاجمی
این لیزرها زیر لایه پوستی سطحی برای تحریک شدن کلاژن و محکم کردن پوست زیرین برای از بین بردن خطوط زیر با حداقل زمان بهبودی عمل می کنند ولی این لیزرها ایمن بوده و عوارض کمتری دارند و نتایج درمانی آنها در جوان سازی پوست کمتر از لیزرهای تهاجمی است.

لیزرهای فراکشنال fractional
لیزرهای فرکشنال با تابش به قسمت هایی از پوست که به صورت ستون های مجزا از هم رخ می دهد در حقیقت پوست را نه به صورت کامل بلکه قسمت های مجزا از هم را مورد تأثیر قرار می دهد. این لیزرها می تواند هم از انواع تهاجمی مثل co2 و هم از انواع غیر تهاجمی مثل Affirm باشد. این لیزرها به دلیل داشتن عوارض کمتر، زمان بازگشت به کار بیمار را به حداقل می رساند.

امواج نوری شدید (IPL)
از امواج نوری با طیف گسترده استفاده کرده و طول موج های مضر ناخواسته را فیلتر می کنند. برای درمان ضایعات عروقی، بهبود بافت و رنگ پوست و کاهش اندازه منافذ به کار می رود.

 دستگاه ساطع کننده نور (LED)
برای درمان لک های پوست و چروک های ریز به کار می رود.
تکنولوژی پلاسما به بهبود خطوط ریز، محکم شدن پوست و تجمع رنگدانه ها در بافت ها کمک می کند.

تکنولوژی امواج رادیویی (R.F)
این تکنولوژی غیر هجومی جدید باعث انقباض و محکم شدن پوست می شود که باعث کشیدگی پوست صورت، ابرو و پیشانی و گونه ها و افزایش کلاژن و جوان سازی پوست بدون جراحی و از کار افتادگی شخص انجام می شود. در تکنولوژی جدیدتر فرکنشال R.F این امواج در عمق پوست وارد شده و اعمال اثر می کند.

منابع:
1-سایت انجمن متخصصین پوست
2-کتاب لیزر و لیزر درمانی، سینا درمان
3-کاتالوگ برخی شرکت های سازنده

]]>
جشنواره نوروزی خیریه بهنام دهش پور 2018-02-24T17:50:47+01:00 2018-02-24T17:50:47+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/549 پرتوپزشک جشنواره نوروزی خیریه بهنام دهش پور تاریخ شروع: 1396/12/8 تاریخ پایان: 1396/12/11جشنواره نوروزی خیریه بهنام دهش پور - مشارکت در  پیشگیری از سرطان مکان :خیابان ولی عصر نرسیده به چهارراه  پارک وی مجتمع فرهنگی ورزشی تلاشزمان :8 تا 11 اسفند ماه #مشارکت_در_پیشگیری_از_سرطان #من_همراه_شدم #جشنواره_نوروزی

جشنواره نوروزی خیریه بهنام دهش پور



تاریخ شروع: 1396/12/8
تاریخ پایان: 1396/12/11

جشنواره نوروزی خیریه بهنام دهش پور - مشارکت در  پیشگیری از سرطان

مکان :خیابان ولی عصر نرسیده به چهارراه  پارک وی مجتمع فرهنگی ورزشی تلاش

زمان :8 تا 11 اسفند ماه


#مشارکت_در_پیشگیری_از_سرطان
#من_همراه_شدم
#جشنواره_نوروزی

]]>
کارگاه های چهارمین کنفرانس بیوالکترومغناطیس 2018-02-24T14:35:30+01:00 2018-02-24T14:35:30+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/548 پرتوپزشک اطلاعات کارگاه ها   کارگاه های زیر در چهارمین کنفرانس بیوالکترومغناطیس برگزار خواهند شد:    (ضمنا گواهی شرکت در کارگاه برای شرکت کنندگان صادر خواهد شد.)   برای ثبت نام در کارگاه از طریق این لینک اقدام فرمایید.            کارگاه 1:30 ساعته ی EEG: مدرس: مهندس پریوش پورعباسی سرفصل ها: بخش تئوری: آشنایی با ماهیت سیگنال EEG معرفی

اطلاعات کارگاه ها

 

کارگاه های زیر در چهارمین کنفرانس بیوالکترومغناطیس برگزار خواهند شد: 

 

(ضمنا گواهی شرکت در کارگاه برای شرکت کنندگان صادر خواهد شد.)

 

برای ثبت نام در کارگاه از طریق این لینک اقدام فرمایید.

 

  

 


 


 



کارگاه 1:30 ساعته ی EEG:

مدرس: مهندس پریوش پورعباسی

سرفصل ها:

بخش تئوری:

آشنایی با ماهیت سیگنال EEG

معرفی تکنیک ثبت EEG

آشنایی با انواع آرتیفکت‌های رایج

معرفی انواع الکترودها و سیستم الکترودگذاری

آشنایی با کاربردها

بخش عملی:

برگزاری یک جلسه ثبت عملی

دانلود رزومه مدرس


کارگاه 2 ساعته ی tEs:

مدرس: مهندس نرگس صادق بیگی

سرفصل ها:

بخش تئوری:

تاریخچه و فیزیک تحریک الکتریکی مغز

روش های تحریک الکتریکی 

کاربردهای tES  و نحوه استفاده از پروتکل ها

ایمنی

بخش عملی:

معرفی دستگاه تحریک الکتریکی

نحوه تنظیم پارامترهای دستگاه tES،

یافتن نقاط و مونتاژ الکترود‌ها

دانلود رزومه مدرس

 

 


 

]]>
کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی؛ کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 2 2018-02-23T19:45:32+01:00 2018-02-23T19:45:32+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/547 پرتوپزشک کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی؛ کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 2 نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.comدریافت فایل - 1009KBدر ادامه مطالب شماره قبل، در این قسمت به موارد دیگری درباره کنترل کیفیت در پزشکی هسته ای می پردازیم.معرفی برخی فانتوم های مورد استفاده در کنترل کیفیت دستگاه های پزشکی هسته ایفانتوم های مورد استفاده در پزشکی هسته ای، اغلب به دو دسته فانتوم های دیجیتالی، عمدتاً برای مطالعات شبیه سازی و فانتوم های فیزیکی برای بررسی کیفیت تصاویر اندازه گیری شده، ت کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی؛ کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 2

نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com

کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی؛ کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 2 دریافت فایل - 1009KB

در ادامه مطالب شماره قبل، در این قسمت به موارد دیگری درباره کنترل کیفیت در پزشکی هسته ای می پردازیم.

معرفی برخی فانتوم های مورد استفاده در کنترل کیفیت دستگاه های پزشکی هسته ای
فانتوم های مورد استفاده در پزشکی هسته ای، اغلب به دو دسته فانتوم های دیجیتالی، عمدتاً برای مطالعات شبیه سازی و فانتوم های فیزیکی برای بررسی کیفیت تصاویر اندازه گیری شده، تقسیم بندی می شود. فانتوم های دیجیتالی برای ارگان های مختلف توسط برنامه های نرم افزاری و با کدهای مختلف مونت کارلو
(Monte Carlo N-Particle Transport Code  به بسته نرمافزاری گفته میشود که در پردازشهای هستهای از آن استفاده میشود) از قبیل MCNP، SIMIND و .. تولید و در مطالعات شبیه سازی مورد استفاده قرار می گیرد.
فانتوم دیجیتال NCAT نمونه ای از این گونه فانتوم هاست که توسط آقای Segars طراحی شده است (شکل 10). در این فانتوم قفسه سینه و اندام های داخلی با دقت بالایی مدلسازی شده، همچنین امکان مدلسازی حرکات قلبی و تنفسی نیز در آن پیش بینی شده است. برای تولید این فانتوم، مواردی از جمله دوره تناوب ضربان قلب و تنفس، تعداد فریم های زمانی، زمان هر فریم، ابعاد پیکر انسان و جنس آن (زن یا مرد بودن)، اکتیویته اندام ها، ابعاد آرایه های حامل فانتوم ها و انرژی فوتون ها به منظور تولید فانتوم تضعیف می بایستی مشخص شود. 

DerakhshanNiya_qc186_1.jpg

شکل10. نمای قدامی از فانتوم 4D NCAT (تصویر سمت چپ) و حرکات قلبی (تصویر سمت راست ردیف بالا) و حرکات تنفسی (تصویر سمت راست ردیف پایین)

فانتوم های فیزیکی اغلب برای بررسی عملکرد دستگاه و یا کیفیت تصاویر، مورد استفاده قرار می گیرد. این فانتوم ها بر حسب ارگان و یا کمیت مورد نظر در تصویربرداری به صورت های مختلف ساخته می شوند. فانتوم NEMA  یکی از این فانتوم هاست که بر اساس استاندارد انجمن ملی سازندگان تجهیزات الکتریکی  (National Electrical Manufacturers Association) طراحی شده است (شکل11). این فانتوم محدوده ای بین قفسه سینه و شکم را شبیه سازی کرده و شکل لبه های خارجی آن شبیه بدن است. محفظه اصلی از جنس اکریلیک (Acrylic) و شامل 6 محفظه کروی توخالی با قطرهای مختلف و یک استوانه از ماده جذب در مرکز است. قطر داخلی این کره ها 10، 13، 17، 22، 28 و 37 میلیمتر و ضخامت دیواره ها تقریباً 1 میلی متر است. درصورت پر کردن کره ها با آب، در تصویربرداری بصورت ضایعات سرد  (Cold lesion) و در صورت پرکردن آنها با رادیودارو به صورت ضایعات گرم دیده خواهد شد.  کره ها را به راحتی می توان با استفاده از سرنگ پر و یا خالی کرد. ازجمله کاربردهای اصلی این فانتوم بررسی کیفیت تصویر و همچنین بررسی صحت اصلاح تضعیف و پراکندگی در تصاویر است.

DerakhshanNiya_qc186_2.jpg

شکل11. فانتوم NEMA برای بررسی کیفیت تصویر

فانتوم فیزیکی دیگری که برای ارزیابی کارایی سیستم SPECT و PET و همچنین ارزیابی جبران پراکندگی و تضعیف استفاده می شود، فانتوم جیزیک دیلوکس (Delux Jaszczak Phantom) است. جنس این فانتوم از پلاستیک شفاف PMMA (polymethyl methacrylate) است و از استوانه ای به شعاع داخلی  21.6 cm با ارتفاع  18.6 cm و ضخامت دیواره  3.2 mm ساخته شده است. همان طور که در شکل12 دیده می شود در داخل این فانتوم تعدادی کره و میله با قطرهای مختلف وجود دارد که درصورت تزریق اکتیویته ناچیزی (حدود چند میلی کوری) در داخل فانتوم، قادر است تصاویر مناسبی را برای بررسی های مختلف ایجاد کند.

DerakhshanNiya_qc186_3.jpg

شکل12. تصویر سمت چپ نمایی از فانتوم جیزیک، تصویر وسط و سمت راست به ترتیب نمای میله و کره های با قطرهای مختلف

علاوه بر آنچه در خصوص فانتوم ها گفته شد، در ادامه و در حین بررسی بحث کنترل کیفیت، به بررسی یا معرفی سایر فانتوم های مورد استفاده در آزمون های QC دستگاه های پزشکی هسته ای می پردازیم.

 

DerakhshanNiya_qc186_4.jpg

جدول1. آزمون های کنترل کیفی دوربین گاما.

کنترل کیفیت
دوربین سنتیلاسیون (گاما)
جدول1 آزمون های کنترل کیفی را که باید برروی دوربین های گاما انجام شود و نیز تواتر مطلوب انجام آن ها را فهرست می کند. البته ذکر این نکته ضروری است که سازندگان این نوع دوربین ها ممکن است تواترهای دیگری را نیز توصیه کنند.

آزمون های دیداری
اولین گام در برنامه های کنترل کیفی شامل بررسی های دیداری است که نقص های موجود در سیستم ایمنی یا در عملکرد سیستم تصویربرداری را آشکار می کند (مثل آسیب کابل های الکتریکی و...).
سطوح پرتو زمینه و آلودگی
سطوح بالای پرتوی زمینه ای می تواند از نقاط گرم بدن بیمار که در مجاورت سیستم تصویربرداری است یا از منابع دیگر که فاقد حفاظ هستند، ناشی شود. به هرحال زمانی که از انرژی های بالا استفاده شود احتمال رسیدن پرتو از پشت دوربین گاما به مناطقی که دارای حفاظ نازکی است وجود دارد. تابش های زمینه ای ممکن است شامل آلودگی کف، دیوار و یا حتی خود آشکارساز باشد. اگر تابش های زمینه ای به میزان کافی وجود داشته باشد احتمال آسیب رساندن به هر نوع تصویری وجود دارد. حتی سطوح بالای تابش های زمینه ای می تواند آسیب های جدی را به یکنواختی ذاتی سیستم (دوربین گاما) یا سایر پارامترهای ذاتی آن برساند.
تنظیم فتوپیک
تنظیم نادرست فتوپیک و پنجره انرژی می تواند به یکنواختی آسیب وارد سازد و باعث کاهش حساسیت یا افزایش تولید پرتوهای پراکنده در تصویر شود. به ویژه در دوربین های گامای قدیمی تغییرات فتوپیک می تواند منجر به اختلافات سطحی در ولتاژهای بالا و تغییراتی در دما و سایر فاکتورها منجر شود. تغییرات ناگهانی در تنظیم فتوپیک و بهینه کردن آن می تواند بصورت یک شکست احتمالی در دوربین، آشکار شود.
روش انجام این آزمون به قرار زیر است:
 چشمه رادیواکتیو کوچکی را در زیر دوربین قرار می دهیم (اگر کولیماتور برداشته شود، 100 تا 200 میلی کوری تکنسیوم کافی است در غیر این صورت حدود 2 میلی کوری تکنسیوم لازم است).
دوربین را در حالت SPECT قرار داده و انرژی و پنجره را برای رادیونوکلوئید مورد نظر (تکنسیوم) تنظیم می کنیم. اگر فتوپیک در پنجره مشاهده نشد ولتاژ را تغییر داده تا فتوپیک در وسط پنجره قرار گیرد. برای اطمینان از صحت تنظیم پنجره، این آزمون روزانه انجام می گیرد(شکل13).

 

DerakhshanNiya_qc186_5.jpg

شکل13. آزمون تنظیم فتوپیک و پنجره

یکنواختی میدان
یکنواختی میدان توانایی یک دوربین گاما برای ایجاد یک تصویر یکنواخت در زمانی است که منبع، توزیع یکنواختی از فتون ها را برروی آشکارساز تامین می کند (شکل14). از نظر بالینی،توانایی دستگاه در تولید تصاویر دقیق از توزیع رادیونوکلوئید در بیماران است.
تصاویر یکنواختی باید از نظر نواحی غیریکنواخت به دقت بررسی و با تصاویر قبلی مقایسه شوند(شکل15). کشف تغییرات احتمالی جزئی مستلزم مقایسه تصاویر فعلی با تصاویر اخذ شده در چند هفته یا چند ماه قبل است.
در جدول2 علل غیریکنواختی میدان دوربین های گاما فهرست شده است. اشکال 16 و 17 و 18 نمونه هایی از سه علت غیریکنواختی میدان، ذکر شده در جدول2 است.   

 

DerakhshanNiya_qc186_6.jpg

شکل14.توزیع همگن اکتیویته در یک تصویر یکنواخت


DerakhshanNiya_qc186_7.jpg


شکل15. توزیع غیرهمگن اکتیویته

DerakhshanNiya_qc186_8.jpg


شکل16. فتوپیک ناصحیح یا بد تنظیم شده در لوله های فتو مولتی پلایر

DerakhshanNiya_qc186_9.jpg


شکل17. کریستال ترک دار

DerakhshanNiya_qc186_10.jpg

شکل18. آلودگی رادیواکتیو که در میدان یکنواختی به صورت ناحیه ای از افزایش اکتیویته با حدود نامشخص دیده می شود.

DerakhshanNiya_qc186_11.jpg

جدول2. علل غیریکنواختی میدان دوربین سنتیلاسیون


قدرت تفکیک فضایی
قدرت تفکیک فضایی عبارت است از توانایی دوربین سنتیلاسیون در جداسازی اشیاء کوچک در فضا یا میزان تاری هر نقطه در یک تصویر. از نظر بالینی، قدرت تفکیک بر توانایی نمایان ساختن نقایص کوچک تاثیر دارد. قدرت تفکیک فضایی را می توان با استفاده فانتوم هایی اندازه گیری کرد که در ادامه به معرفی این فانتوم پرداخته شده است. تصاویر فانتوم های قدرت تفکیک باید برای کشف تغییرات در قدرت تفکیک، با مقایسه تصاویر فعلی با تصاویر قبلی دقیقاً بررسی شوند. تغییرات جزیی با مرور زمان و با افزایش زمان استفاده از یک کریستال مورد انتظار است. برخی از عواملی که می توانند بر قدرت تفکیک فضایی تاثیرگذار باشند، در جدول3 فهرست شده اند.
 فانتوم Hine-Duley: فانتوم هاین-دولی از میله های سربی و فضاهایی به سه پهنای متفاوت تشکیل می شود؛ میله ها درون پلاستیک ثابت شده اند (شکل19). از آنجا که قدرت تفکیک با این فانتوم در همه نواحی به طور یکسان اندازه گیری نمی شود، برای ارزیابی قدرت تفکیک در سراسر ناحیه آشکارساز باید تصاویر متعدد با استفاده از حداقل فضای بین میله ها گرفته شود.

DerakhshanNiya_qc186_12.jpg


شکل19. Hine-Duley phantom


فانتوم میله ای چهار بخشی: این فانتوم حاوی فضاها و ستون های سربی از چهار پهنای مختلف است(شکل20). فضاها و میله ها در هر بخش، پهنای یکسان دارند. چهار تصویر که با زاویه 90 درجه نسبت به یکدیگر گرفته می شوند، برای ارزیابی قدرت تفکیک کل سطح آشکارساز مورد نیاز است.

DerakhshanNiya_qc186_13.jpg

شکل20. فانتوم میله ای چهار قسمتی


فانتوم خط موازی با فاصله برابر (parallel-line Equal Space): در این فانتوم همه میله های سربی و فضاها پهنای برابر دارند (شکل21). گرفتن دو تصویر با زاویه 90 درجه برای ارزیابی قدرت تفکیک کل کریستال لازم است.

DerakhshanNiya_qc186_14.jpg

شکل21. parallel-line Equal Space phantom

فانتوم ارتوگونال (Orthogonal-hole phantom): این فانتوم از یک صفحه سربی تشکیل شده است که حاوی سوراخ هایی با قطر برابر است که در زوایای مستقیم نسبت به یکدیگر مرتب شده است(شکل22). تنها یک تصویر برای تعیین قدرت تفکیک در همه نواحی آشکارساز مورد نیاز است.

 

DerakhshanNiya_qc186_15.jpg

شکل22. Orthogonal-hole phantom

 

DerakhshanNiya_qc186_16.jpg

جدول3. عوامل موثر بر قدرت تفکیک فضایی دوربین گاما

خطی بودن فضایی 
خطی بودن فضایی توانایی دوربین گاما در ایجاد یک تصویر یکنواخت با خطوط مستقیم منطبق با خطوط مستقیم در یک فانتوم است. خطی بودن را می توان همزمان با قدرت تفکیک با بررسی مستقیم بودن گروهی از میله های موازی یا در مورد فانتوم ارتوگونال، از مستقیم بودن ردیف های موازی از سوراخ ها ارزیابی کرد. البته لازم به ذکر است که تصاویر فعلی باید با تصاویر گرفته شده در زمان نصب دوربین گاما مقایسه شود.

حساسیت
تست حساسیت سیستم سالانه تکرار می شود. از آنجایی که کولیماتورهای همگرا و واگرا نسبت به فاصله بسیار حساسند، این آزمایش می بایست صرفاً با کولیماتورهای روزنه موازی انجام شود. با نصب کولیماتور و قرار دادن یک منبع نقطه ای در فاصله
5 برابر قطر میدان دید در جلوی آن و تنظیم 20 درصد برای پنجره انرژی، میزان شمارش در دقیقه را چندین بار اندازه گیری می نمایند. حساسیت سیستم برابر با متوسط شمارش خالص در هر دقیقه بازاء هر میکروکوری (cpm/µCi) است.

تنظیم پیکسل
برای بدست آوردن مقادیر دقیق از اندازه عضو یا ضایعه، اندازه پیکسل باید تعیین شود. تنظیم پیکسل با قرار دادن دو منبع نقطه ای با فاصله حدود 30 سانتیمتر از یکدیگر برروی سطح دوربین انجام می شود. فاصله دقیق بین منابع اندازه گیری و تصویری از منبع گرفته می شود. Profile اکتیویته توسط کامپیوتر رسم و تعداد پیکسل ها بین دو قله اکتیویته معین می گردد. معادله زیر برای تعیین اندازه پیکسل به کار می رود:
اندازه پیکسل= فاصله بین منابع÷ تعداد پیکسل ها بین قله ای اکتیویته درProfile (نما)

اندازه پیکسل با اندازه ماتریکس تغییر می کند. هرچه ماتریکس بزرگ تر باشد، پیکسل کوچک تر خواهد بود. برای مثال اگر اندازه هر پیکسل 6*6mm در ماتریکس 64*64 باشد، در ماتریکس 128*128 این اندازه برابر با 3*3mm خواهد بود.

تصحیح مرکز چرخش
ارزیابی مرکز چرخش (COR) برای تصحیح نوسانات جزئی در موقعیت سر دوربین در هنگام چرخش به کار می رود. هنگامی که چرخش کامل باشد، ماتریکس بازسازی همواره یک پیکسل معین را در ماتریکس سه بعدی در موقعیت یکسان قرار می دهد. اگر سر دوربین نسبت به موقعیت خود ثابت نماند، اطلاعات از یک نمای خاص به پیکسل متفاوتی در ماتریکس نسبت داده خواهد شد. به عبارت دیگر، رایانه فکر خواهد کرد که پیکسل در جای متفاوتی است.
COR با استفاده از یک منبع نقطه ای یا خطی که خارج از مرکز قرار داده می شود، بدست می آید. تصویربرداری 360 درجه با استفاده از برنامه COR دوربین انجام می شود. رایانه درصورت لزوم ضرایب تصحیح را برای موقعیت های گوناگون سر دوربین محاسبه می کند. یک میزان جداگانه COR باید برای هر کولیماتورِ به کار رفته برای تصویربرداری SPECT بدست آید زیرا وزن و ابعاد ممکن است باعث نوساناتی در چرخش شوند که مختص همان کولیماتور است.
اگر یافته ها تنها به میزان 0.5 پیکسل جابجا شوند، قدرت تفکیک تصاویر بازسازی شده تحت تاثیر قرار می گیرد. تغییرات بزرگ در موقعیت سر دوربین ممکن است امکان تصحیح کافی را ندهد و تعمیر، ضروری باشد. مقادیر COR را باید بسته به عمر و ساختار دوربین، هفتگی یا هر دو هفته یکبار بدست آورد.   

کنترل کیفی سنجشگر دوز
كنترل كیفیت در پزشكی هسته ای معرفی پارامترهای مختلفی است كه می توان آنها را اندازه گرفت و با بررسی نتایج حاصله فعالیت صحیح پزشكی هسته ای را كنترل کرد. كنترل كیفی در هر مرحله از فعالیت پزشكی هسته ای و در مورد هر ماده پرتوزا و دستگاه مورد استفاده در آن می تواند مطرح شود و مشكلات و نقائص موجود را شرح دهد. كنترل كیفی شامل توصیه های مطروحه در هر مورد است و مشكلات و نقائص موجود را با توجه به منشاء آن تبیین می کند. بطور خلاصه اجرای برنامه كنترل كیفی به اطمینان از وضعیت دستگاه های مورد استفاده منتج خواهد شد.
اجرای برنامه كنترل كیفی در پزشكی هسته ای به بهسازی مصرف مواد پرتوزا در این رشته پزشكی منتج می شود.به عنوان مثال از I133 برای درمان تیروئید، P32  برای جلوگیری از ازدیاد گلبول های قرمز خون تولیدی توسط مغز استخوان،  Y90  برای درمان برخی سرطان های غدد لنفاوی و استفاده از آن برای درمان آرتروز نیز در حال گسترش است. همچنین رادیونوكلئیدی كه به كرات استفاده می شود، تكنسیوم- 99m  است. لذا دقیق بودن مقدار اكتیویته این رادیونوكلئیدها كه توسط پزشك برای بیمار تجویز می شود، بسیار مهم است زیرا كافی نبودن اكتیویته رادیونوكلئید باعث پایین آمدن كیفیت تصویر می شود. به عنوان مثال كیفیت تصویر در پزشكی هسته ای تشخیصی برای 22 تا 24 میلی کوری از F18 ، 100 درصد است كه اگر اكتیویته پایین تر باشد كیفیت تصویر كاهش می یابد و اگر اكتیویته بالاتر از محدوده باشد تغییری در کیفیت تصویر بوجود نخواهد آمد و در نتیجه بیمار فقط اشعه ی بیشتری دریافت می كند و این خود باعث ایجاد خطراتی برای سلامتی شخص می شود. 
اندازه گیری اكتیویته رادیونوكلئید به وسیله دستگاه های دزكالیبراتور (سنجشگرهای دوز) انجام می شود و برای اینكه این دستگاه دارای دقت مناسب در اندازه گیری باشد باید آزمایش های كنترل كیفی روی آن صورت گیرد.
کمیته نظارتی ایالات متحده (NRC) گواهی ها و گزارش های انجام آزمون های کنترل کیفی بر روی سنجشگرهای دوز را برای 3 سال الزامی می داند. گزارش ها باید در برگیرنده مدل و شماره سریال ابزار، تاریخ تنظیم، نتایج و نام افراد انجام دهنده آزمون باشد. جدول 4 فهرستی از آزمون های کنترل کیفی سنجشگر دوز و تواتر آزمون را نشان می دهد.

 

DerakhshanNiya_qc186_17.jpg

جدول4. کنترل کیفی سنجشگر دوز

در ادامه به مواردی که در جدول فوق آمده می پردازیم.
 ثبات Constancy
این آزمون، تکرار پذیری اندازه گیری های یک منبع با اکتیویته معین را از روزی به روز دیگر تعیین می کند.
برای اجرای این آزمون یک منبع استاندارد با عمر طولانی و اکتیویته معین مانند  137Cs   درهر یک از شرایط معمول رادیونوکلوئید اندازه گیری می شود. نتیجه هر سنجشی با مقدار مورد انتظار برای منبع استاندارد در شرایط همان روز مقایسه می شود. معمولا از یک گراف یا چارت که بیان کننده میزان مورد انتظار و دامنه قابل قبول است استفاده می شود. دامنه قابل قبول معمولا 10%± مقدار مورد انتظار است، به طور خلاصه مراحل آزمون ثبات به قرار زیر است:
 یک استاندارد با عمر طولانی را در شرایط مناسب سنجشگر دوز شمارش کنید.
با مقدار مورد انتظار مقایسه کنید.
با استفاده از همان منبع مذکور، اندازه گیری را برای همه رادیونوکلوئیدهای معمول مورد استفاده تکرار کنید.
شمارش های واقعی را با مقادیر مورد انتظار با استفاده از یک گراف، چارت یا رابطه زیر مقایسه کنید.

DerakhshanNiya_qc186_18.jpg

 



اگر خطای ثبات بزرگ تر از 10 درصد باشد، دستگاه باید تعمیر شود.

خطی بودن اکتیویته
این آزمون به ما اطمینان می دهد که یک سنجشگر دوز با چه دقتی اکتیویته ها را در یک دامنه وسیع، از میلی کوری تا میکروکوری اندازه گیری می کند.
هدف از این آزمون، به دست آوردن نحوه پاسخ دستگاه کالیبره کننده دز مواد پرتوزا به تغییرات پرتوزایی و خطی بودن آن است. روش ساده انجام آزمون بررسی تغییرات پرتوزایی یک رادیوایزوتوپ مانند تکنسیوم (Technetium-99m) است. به طور خلاصه طریقه انجام این آزمون به قرار زیر است:
محلولی از تکنسیوم را در فواصل 2-3 ساعته طی 3 روز یا بیشتر ارزیابی کنید.
با استفاده از ضرایب واپاشی، اکتیویته مورد انتظار را برای هر نوبت اندازه گیری نمونه محاسبه کنید.
هردو اکتیویته مورد انتظار و اندازه گیری شده را یادداشت کنید.
اگر خطاهای خطی بودن از 10 درصد تجاوز کند، ضرایب تصحیح را با استفاده از رابطه زیر محاسبه کنید:

DerakhshanNiya_qc186_19.jpg

ضرایب تصحیح باید به وضوح روی سنجشگر دوز نمایش داده شوند. ضریب تصحیح مناسب باید درهنگام اندازه گیری اکتیویته ها در دامنه هایی که مستعد نوسانات غیرقابل قبول هستند به کار برده شوند.
دقت
این آزمون، توانایی سنجشگر دوز را در فراهم کردن یک اندازه گیری واقعی از اکتیویته رادیونوکلوئیدهایی با انرژی های گامای متفاوت ارزیابی می کند. حداقل دو استاندارد با عمر طولانی و اکتیویته معلوم باید به کار روند که یکی از آنها باید انرژی فتون بین 100 تا 500 کیلوالکترون ولت (keV) داشته باشد. ابزار باید شمارش هایی در دامنه 10%± مقدار مورد انتظار انجام دهد. این آزمون به روش زیر انجام می شود:
 مقدار مورد انتظار برای هر منبع را با استفاده از ضرایب تصحیح تعیین نموده و دامنه قابل قبول برای هر یک را معین کنید(10%±).
هر استاندارد را در سنجشگر دوز 3 بار و تحت شرایط مناسب برای رادیونوکلوئید اندازه گیری کنید.
برای هر استاندارد، میانگین 3 شمارش را تعیین کنید.
اگر خطای دقت بیش از 10 درصد باشد، سنجشگر دوز باید تعمیر یا تعویض شود.

کنترل کیفی سنجشگر محیطی
جدول5 بیانگر فهرستی از مراحل کنترل کیفی که باید برروی سنجشگرهای محیطی انجام شود و تواتر تنظیم اعلام شده توسط NRC (کمیته نظارت هسته ای ایالات متحده) است. بررسی های مرجع، روزانه با اندازه گیری یک منبع با عمر طولانی و با استفاده از هندسه ثابت قبل از هر استفاده جهت تایید تنظیم ابزار انجام می گردند. نتایج قابل قبول در 20± درصد آهنگ پرتوگیری تنظیم شده قرار دارند که باید برروی ابزار سنجش نصب شوند. به نگهداری گزارشات بررسی روزانه مرجع نیازی نیست، هرچند که NRC ملزم می کند که گزارشات تنظیم سنجشگر محیطی برای 3 سال نگهداری شوند.

 

DerakhshanNiya_qc186_20.jpg

جدول5. کنترل کیفی سنجشگر محیطی

حفاظ سازی
اصول حفاظت در برابر تابش در پزشکی هسته ای نیز از قوانین مربوط به حفاظت دربرابر پرتو پیروی می کند. یعنی تابش دهی یک فرد با پرتو نسبت مستقیم با زمان تابش دهی از چشمه تابش دارد. همچنین شدت یک چشمه تابش نسبت عکس با توان دوم فاصله چشمه تا نقطه تابش دهی دارد. برای حفاظ سازی چشمه های پرتوزا از مواد با عدد اتمی بالا که تابش را جذب می کنند، استفاده می شود. رادیونوکلوئیدهای گسیل کننده ذرات گاما را در ظرف های با عدد اتمی بالا (مانند سرب) نگهداری می کنند. رادیونوکلوئیدهای گسیل کننده ذرات بتا را نیز در ظرف هایی با عدد اتمی پایین مانند پلاستیک و آلومینیوم نگه می دارند. پرتوکاران بزرگ سال و زنان باردار که احتمال می رود در یک سال دوزی بیش از 10 درصد حد سالیانه تابش دهی، از چشمه تابش بیرونی دریافت کنند و افرادی که به مناطق تابش شدید وارد می شوند می بایست دائماً پایش شوند. مرخص کردن بیمارانی که ماده رادیواکتیو دریافت نموده اند می بایست زمانی صورت گیرد که پرتودهی بیمار به اشخاص دیگر یا همراهانش بیشتر از 5 mSv نباشد. برخی دستورات لازم بعد از مرخص شدن بیمار به شرح زیر است :
از دیگران دور بماند.
با وسایل نقلیه گروهی مسافرت نکند.
آب زیاد بنوشد.
بیمار نباید باردار باشد و تا 6 ماه پس از درمان نباید باردار شود.
اگر دوز رسیده به نوزاد که از شیر مادر تغذیه می کند بیش از 1 mSv باشد، باید شیردهی قطع شود.


بایدها و نبایدها در کار حفاظت
در پزشکی هسته ای در ارتباط با امور حفاظت در برابر پرتو یک سری بایدها و نبایدها وجود دارد که عبارتند از:
در زمان کار با مواد رادیواکتیو باید دستکش و روپوش آزمایشگاهی پوشیده شود.
در زمان کار با این مواد یک دستگاه تهویه باید مداوم کار کند.
میز کار و سینی ها با کاغذ جذب کننده پوشانده شود.
مناطق کار از نظر آلودگی به وسیله سنجشگرهای دوز بررسی شود و این کار پیوسته انجام گردد.
در محیط های تابش از خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن خودداری شود.
دست ها و پاها بعد از کار روزانه شسته شوند.

برخی از منابع:
1- گزارش شاخص ارزیابی علوم پزشکی هسته ای ایران، انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران، گروه علوم پزشکی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
2-کتاب مروری بر فیزیک پزشکی هسته ای، محسن حاجی زاده صفار، نشر دانشگاه علوم پزشکی مشهد
3- كنترل كیفی و كالیبراسیون دستگاه های دز كالیبراتور RAMS 88 ساخته شده در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای و ایجاد پروفایل اطلاعات عملكرد دستگاه های فوق، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک هسته ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، علی اصغر سردار پور
4-کتاب مروری بر تکنولوژی پزشکی هسته ای نوشته Ann M..Sreves دانشیار دانشگاه بیرمینگهام آلاباما-آمریکا، مترجمین دکتر منصور موحد و دکتر سپیده حکمت؛ اعضای هیئت علمی گروه پزشکی هسته ای دانشگاه علوم پزشکی تهران.
5- کتاب کنترل کیفی در تصویربرداری پزشکی، دکتر گهرویی و دکتر بهروزکیا
6- بررسی شرایط سیستم تصویربرداری دوربین گاما و بهینه سازی کیفیت تصویر آن در پزشکی هسته ای، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک پزشکی دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس، اکبرعلی  اصغرزاده
7- تاثیر میدان مغناطیسی زمین بر عملکرد دستگاه های تصویر برداری پزشکی هسته ای، سمیرا رسانه و همکاران، فصلنامه علمی  پژوهشی دانشگاه علوم پزشكی لرستان
8- مقایسه آزمون های پذیرش در چهار نوع دستگاهSPECT  نصب شده در تهران، احمد بیطرفان رجبی و همکاران، مجله پزشكی هسته ای ایران

]]>
کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1 2018-02-23T19:44:48+01:00 2018-02-23T19:44:48+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/546 پرتوپزشک کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com دریافت فایل - 383KBاهمیت و کاربرد روزافزون حداقل یکی از روش های تصویربرداری پزشکی برای تشخیص محرز بیماری، امروزه بر کسی پوشیده نیست. در این میان روش های تصویربرداری پزشکی هسته ای، جایگاه ویژه و ارزشمندی یافته اند که با بکارگیری علوم و فنون جدید از محدوده تنگ کاربرد آن در گذشته به در آمده و در بررسی ساختمان و کار اغلب بافت ها و اندام های بدن، آزمون های متعدد و

کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1

نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com

کنترل کیفیت در تجهیزات تصویربرداری پزشکی کنترل کیفی در پزشکی هسته ای- قسمت 1دریافت فایل - 383KB

اهمیت و کاربرد روزافزون حداقل یکی از روش های تصویربرداری پزشکی برای تشخیص محرز بیماری، امروزه بر کسی پوشیده نیست. در این میان روش های تصویربرداری پزشکی هسته ای، جایگاه ویژه و ارزشمندی یافته اند که با بکارگیری علوم و فنون جدید از محدوده تنگ کاربرد آن در گذشته به در آمده و در بررسی ساختمان و کار اغلب بافت ها و اندام های بدن، آزمون های متعدد و گوناگونی اجرا می کنند. ویژگی اصلی به کارگیری این روش تصویربرداری در نحوه نمایش خصوصیات فیزیولوژیکی و داینامیکی دستگاه های بدن است که سایر روش های تصویربرداری یا آن را نمایش نمی دهند و یا نمایش آن، کاری مخاطره آمیز و تهاجمی برای بیمار است (مثل پیگیری کلیه پیوندی، بیماری قلبی و غیره).

در هر یک از روش های تصویربرداری ازجمله تصویربرداری هسته ای اطمینان از کارکرد صحیح و دقیق دستگاه از ضروریات اولیه به کارگیری آن است و هرگونه نقص و اختلال در کار دستگاه نسبت به شرایط صحیح و تعریف شده، محصولی را در پیش روی پزشک قرار می دهد که موجب گمراه شدن وی در تفسیر صحیح آزمون انجام شده می گردد و چه بسا این مورد مهم، نتایج و پیامدهای شومی را برای بیمار به دنبال داشته باشد. علاوه بر این در پزشکی هسته ای، مواد رادیو داروی تزریقی(Radiopharmaceuticals) به علت گسیلندگی پرتوهای زیان آور نیاز به حساسیت و توجه بیشتری دارند که اهمیت کارکرد صحیح و دقیق این دستگاه ها را صد چندان می نماید به طوریکه عدم رعایت اصول آن، بیمار، کارکنان و در مفهوم کلی جامعه را دچار مخاطره می نماید. به همین منظور جهت حصول اطمینان از کارکرد صحیح دستگاه ها، آزمون های متعدد و گوناگونی تحت عنوان برنامه های کنترل کیفی انجام می گیرد تا به کمک آن بتوان در جهت رفع نقص های احتمالی تسریع به عمل آورده و نیز از صحت نتایج به دست آمده در آزمون های کلینیکی اطمینان یافت.
آزمون های کنترل کیفیت به منظور آشکار کردن مشکلات موجود، قبل از تاثیر بر روی تشخیص های پزشکی، همچنین اطمینان از ایمنی بیمار انجام می گیرد. به طور کلی استانداردهای طبابت و در برخی موارد، آژانس های نظارتی ملزم می کنند که این آزمون ها برروی این دستگاه ها انجام شود. اصطلاح کنترل کیفی بیشتر اشاره به آزمون هایی دارد که برای تعیین مشکلات تجهیزات انجام می شوند و تنها یک بخش از تضمین کیفیت یعنی سیستمی است که برای تعیین مشکلات، پیشنهاد راه حل ها و ارزیابی نتایج برای دستیابی به سطوح مطلوب عملکرد طراحی شده است.
به طور كلی آزمون های كنترل كیفی در پزشكی هسته ای را می توان به
دو دسته تقسیم كرد:
آزمون های دوره ای و آزمون پذیرش.
در برخی موارد نیز بعضی از آزمون ها به طور موردی انجام می شود.
هدف از انجام آزمون های دوره ای، پی بردن به تغییرات عملكرد دستگاه نسبت به مقادیر مرجع است. مقادیر مرجع عموماً بر پایه اندازه گیری جامع و كامل مشخصات دستگاه، بلافاصله پس از نصب و در مرحله انجام آزمون های پذیرش به دست می آید.
 انجام آزمون پذیرش از دو نظر حائز اهمیت است.
 بررسی مشخصات دستگاه و مقایسه با مقادیر ادعا شده توسط سازنده
بسیاری از مقادیری كه به عنوان مشخصات دستگاه توسط سازنده ادعا می شود عملاً قابل حصول نیست و نمی تواند به عنوان مرجع در آزمون های بعدی به كار گرفته شود. زیرا این مقادیر در شرایط استاندارد كارخانه به دست می آید كه با شرایط یك بخش پزشكی هسته ای لزوماً یكسان نیست. بعلاوه پس از انجام آزمون اولیه توسط سازنده در محل تولید، قطعات دستگاه برای بسته بندی مجزا شده و پس از انتقال به مكان مورد نظر مجدداً به یكدیگر اتصال می یابد. طی دوره انتقال و در اثر عوامل مختلف ممكن است دستگاه دچار آسیب های كوچك و بزرگ شود. شرایط محل نصب، زاویه آن نسبت به میدان مغناطیسی زمین، بررسی شرایط میدان های مغناطیسی حاصل از سایر دستگاه های پیرامون دستگاه پزشکی هسته ای و مهارت نصب كننده می توانند به طور محسوس در كارایی دستگاه تاثیر داشته باشد. از این نظر آزمون پذیرش بررسی و اندازه گیری مشخصات عملی دستگاه با مشخصات ادعایی سازنده است. مشاهده هر نوع انحراف از این مقادیر مرجع در آزمون های بعدی نشانگر مشكلی است كه باید به آن رسیدگی شود. معمولاً انحراف ناگهانی از مقادیر مرجع اگر ناشی از اشتباه در محاسبات نباشد، نشانگر مشكل های كوچك اما با اهمیت هستند كه توسط پزشک یا مهندس سرویس دستگاه قابل رفع است. در حالی كه انحرافات تدریجی عموماً بیانگر مشكلات بزرگ در آینده است كه نیاز به اقدامات پیشگیری كننده را گوشزد می كند.

ثبت مقادیر مرجع برای آزمون های دوره ای
شاخص های یك دستگاه به صورت مطلق معنی مشخصی را تداعی نمی کند و كمتر مورد توجه قرار می گیرد. برای مثال غیر یكنواختی 4% برای یك دستگاه می تواند مطلوب و برای دستگاه دیگر نشان از استحاله یا زوال تدریجی باشد. بدون داشتن مقادیر مرجع نمی توان در مورد یك آزمون نتیجه گیری قطعی کرد. مقادیر مرجع باید در مرحله انجام آزمون پذیرش بدست آید.
انجام آزمون پذیرش در مورد دستگاه های بازسازی شده از اهمیت صد چندان برخوردار است. این دستگاه ها عملاً به صورت وضعیت موجود فروخته می شود و مشخصات اولیه كه توسط سازنده اصلی عنوان شده به هیچ وجه نمی تواند مورد استناد قرار گیرد. تنها با انجام آزمون پذیرش است كه خریدار از مشخصات واقعی دستگاه اطلاع می یابد. باید به این نكته بسیار مهم توجه داشت كه پنهان كردن برخی عیوب دستگاه از كاربر كار چندان مشكلی نیست.
در ادامه پس از بررسی ابزارها و تجهیزات پزشکی هسته ای به بررسی فانتوم های مورد استفاده در کنترل کیفی پزشکی هسته ای و بعد از آن به آزمون های کنترل کیفیت این دستگاه ها می پردازیم. 

ابزارهای پزشکی هسته ای
برای جستجو، اندازه گیری و ثبت پرتوهای گاما از ابزارهای متعددی استفاده می شود. در ادامه این بحث راجع به انتخاب ابزار مناسب و شاخص های هر ابزار صحبت می شود.

سنجش گر محیطی (Survey meter)
از سنجش گرهای محیطی برای اندازه گیری آهنگ پرتوگیری استفاده می شود که از مهم ترین نوع این دستگاه ها می توان به شمارشگر گایگرمولر (GM or Geiger-Müller counter) اشاره کرد (شکل1). کنتور گایگر مولر که به نام کنتور گایگر هم خوانده میشود، در واقع یک نوع لامپ شمارش پرتوها بوده که برای تشخیص و اندازه گیری شدت ذرات تابش شده طراحی شده است. یعنی با یونیزه کردن گاز در فشار پایین و در لامپ گایگر، ذرات آلفا و بتا یا اشعة گاما را اندازه میگیرد.
معمولاً از کنتور گایگرمولر برای اندازه گیری مقدار آلودگی های رادیواکتیویته استفاده می شود. این دستگاه وسیله مناسبی برای این منظور است زیرا زمان جواب دهی آن نسبتاً سریع بوده و به علت دارا بودن مقیاس های متعدد می تواند طیف وسیعی از دوزها را کشف کند. بر طبق مقررات کمیته نظارت هسته ای ایالات متحده NRC، یک سنجش گر محیطی باید دوز تماسی از 0.1 میلی رم در ساعت (یک میکروسیورت در ساعت) تا 100 میلی رم در ساعت (یک میلی سیورت در ساعت) را تجسس کند. یک کنتور گایگرمولر به خوبی دارای این توانایی است. این کنتور ممکن است دارای پروب با یک پنجره انتهایی یا پروب Pancake باشد. پروب با پنجره انتهایی (شکل2) فقط قادر است ناحیه ای که مستقیماً در جلوی آن قرار دارد شمارش نماید در حالی که پروب Pancake (شکل3) می تواند محوطه وسیع تری را جهت آلودگی تجسس کند. کنتور گایگرمولر به اندازه دیگر دستگاه سنجشگر محیطی بنام اتاقک یونیزاسیون پرتابل (Ionization chamber) دقیق نیست ولی حساسیت بیشتری در جستجوی اشعه دارد. زمان جواب دهی اتاقک یونیزاسیون طولانی تر است و لذا محاسبه دوز تماسی بر مبنای داده های بیشتری استوار بوده و به همین جهت دقیق تر است. این وسیله به شمارشگر گایگرمولر که آهنگ پرتوگیری بالاتری را اندازه گیری می کند ارجحیت دارد. محفظه یا اتاقک یونیزاسیون (شکل4) برای آشکارسازی اشعه های پرشدت مناسب است. نوع قابل حمل این دستگاه برای بیمارانی که پرتودارو دریافت کرده اند مفیدتر از بقیه است خصوصاً اگر که بیمار دوز درمانی دریافت کرده باشد.

 

DerakhshanNiya_qc185_1.jpg

شکل1. Geiger-Müller counter

 

 

DerakhshanNiya_qc185_2.jpg

شکل2. End Window Probe

 

 

DerakhshanNiya_qc185_3.jpg

شکل3. pancake probe

 

 

DerakhshanNiya_qc185_4.jpg

شکل4. Ionization chamber Survey Meter


شمارنده چاهی (Well Counter)
این دستگاه شامل یک کریستال سدیم آیداید فعال شده با تالیوم (Tl)NaI است که قادر است مقادیر جزئی رادیواکتیویته را جستجو کند. کارایی آن بطور قابل توجهی بیش از یک دوربین گاماست. دراین دستگاه نمونه رادیواکتیو برای مثال رادیو داروهای تزریقی در داخل یک محفظه چاه مانند قرار داده می شود که اطراف آنرا یک کریستال ضخیم سیلندری شکل احاطه کرده است (شکل5). حساسیت شمارشگر چاهی محدودیت هایی را در استفاده از آن ایجاد می کند زیرا اکتیویته بالاتر از 2 میلی کوری (74 کیلوبکرل) می تواند سبب از دست رفتن همزمان (coincidence loss) شود. زمانی که تعداد زیادی فوتون با کریستال برخورد نمایند در زمان مرده دستگاه تعداد زیادی از آنها از دست رفته و شمارش نمی شود. اگر میزان شمارش خیلی بالا باشد دستگاه دچار فلج خواهد شد. از شمارشگر چاهی برای انجام wipe test جهت رفع آلودگی مختصر رادیواکتیو استفاده می شود. این دستگاه قابلیت کشف رادیواکتیو جزیی زیر حد پس زمینه را دارد که با یک شمارشگر گایگرمولر تجسس می شود. همچنین از آن می توان برای شمارش خون، پلاسما، و ادرار بیماران استفاده کرد یا برای انجام تست هایی مثل اندازه گیری حجم خون استفاده کرد.

DerakhshanNiya_qc185_5.jpg

شکل5. Well Counter

پروب جذب (Uptake probe)
از پروب جذب برای اندازه گیری رادیواکتیویته در داخل بدن بیمار استفاده می شود. این دستگاه دارای یک کریستال سدیم آیداید فعال شده با تالیوم است و ممکن است به همان اسپکترومتری متصل باشد که شمارنده چاهی از آن استفاده می کند. همانطور که در شکل 6 مشخص است معمولا بیمار به فاصله چند اینچ از انتهای کولیماتور پروب جذب قرار می گیرد تا مطمئن باشیم که تمام تیروئید در میدان دید آن قرار دارد (غده تیروئید پروانه ای شکل بوده و در قسمت عرضی حنجره در جلو گلو قراردارد).

 

DerakhshanNiya_qc185_6.jpg

شکل6.  Uptake probe


سنجشگر دوز (Dose Calibrator)
این دستگاه یک اتاقک یونیزاسیون است که رادیواکتیویته را در مقیاس کوری یا بکرل به جای شمارش در واحد زمان (cpm) اندازه گیری می کند (شکل7). این دستگاه با دقت تمام، اکتیویته های در حد 30 میکرو کوری را به همان خوبی اکتیویته های در حد کوری اندازه گیری می کند. دوز کالیبراتور به آسانی فوتون های گاما را تجسس می کند ولی برای اندازه گیری اشعه β حساسیت کمتری دارد زیرا فقط اشعه β با انرژی بالا قادر به عبور از دیوارهای حفره کریستالی آن است.

DerakhshanNiya_qc185_7.jpg

شکل7. Dose Calibrator

دوربین گاما
(Gamma Camera)
دوربین سنتیلاسیون انگر یک وسیله انتخابی استاندارد برای تصویربرداری استاتیک و داینامیک از توزیع هسته های رادیواکتیو است. از زمان معرفی تجاری آن در 1964 تاکنون در همه ابعاد عملکردی، از جمله میدان دید، یکنواختی، تفکیک فضایی، تفکیک انرژی و توانایی شمارش از آهنگ های تابشی زیاد، به طور شگفت آوری توسعه یافته است.
اولین دوربین گاما توسط Hal Anger  در 1956 و با استفاده از کریستال سنتیلاسیون یدورسدیم  (Sodium iodide-NaI)با ضخامت 0.25 اینچ و قطر 5 اینچ و با 7 فتومولتی پلایر ساخته شد، نمونه تجارتی آن در 1960 و با کریستال ضخیم تر (0.5 اینچ) ارائه گردید. در 1963 ابعاد کریستال به 11.5 اینچ و تعداد فتومولتی پلایر(PMT)ها به 19 افزایش یافت. امروزه در دستگاه های جدید ضخامت از 0.25 تا 0.75 اینچ و قطر آنها تا 24 اینچ و تعداد فتومولتی پلایرها تا 91 افزایش یافته است.در سال های اخیر از نیمه هادی هایی نیز به عنوان آشکارساز استفاده شده است که معمول ترین آن ها آشکارسازهای نواری متشکل از سیلیکون، موادی بر پایه Ge یا ژرمانیوم، کریستال های CdTe (کادمیوم تلوراید) و جدیدترین آنها از CdZnTe با عنوان CZT است (compound of cadmium zinc and tellurium) .
درحالی که سایر وسایل تصویربرداری با اشعه گامای کم انرژِی (مانند تقویت کننده های تصویر، آشکارسازهای نیمه هادی یا اتاقک های تناسبی حساس به پوزیترون) کشف می شد، اصلاحات در دوربین گاما آن را به عنوان یک وسیله انتخابی برای طیف وسیعی از مطالعات کلینیکی حفظ کرد. پیشرفت های اخیرعلاوه بر توسعه مستمر عملکرد و پایداری آشکارساز، برروی افزایش حساسیت، بالا بردن کیفیت تصویر و استفاده از کامپیوترهای بسیار قوی برای آنالیز و نمایش تصاویر متمرکز شده است. امروزه عملکرد دوربین در بسیاری از سیستم های جدید کاملاً به کامپیوتر وابسته است.
شمای ساده ای از اجزای اصلی دوربین گاما در شکل 8 نشان داده شده است.  در این دوربین هر تصویر، نحوه توزیع هسته های رادیواکتیوی که در مقابل آشکارساز قرار گرفته است نشان می دهد. پرتوی گامای تابشی با عبور از میان روزنه های کولیماتور به آشکارساز می رسد. هر فتون اشعه تابشی در نقطه برخورد با کریستال NaI، تولید سنتیلاسیون می کند. فتون های نور مرئی و ماوراء بنفش تولید شده به تمامی اطراف منتشر و به تعدادی از فتومولتی پلیرها که نزدیک تر به آن هستند می رسد. مقدار نور رسیده به هر فتومولتی پلیر و بنابراین دامنه پالس خروجی از آن به طور معکوس متناسب با فاصله آن از مرکز سنتیلاسیون و یا نقطه ورود اشعه است. این نور توسط کانال های نوری جمع شده و در بسیاری از دوربین های جدید که دارای کانال نوری نیست، مستقیماً با استفاده از آرایشی از فتومولتی پلیرها به صورت پالس های الکتریکی آشکار می شود. مدار منطقی موقعیت، با استفاده از این پالس ها، مرکز توزیع نور را مشخص کرده و سیگنال های موقعیت ذره ورودی را به صورت سیگنال های x , y به وجود می آورد. خروجی تمام فتومولتی پلیرها در مدار دیگری جمع شده و پالس Z را به وجود می آورد که دامنه آن متناسب با انرژی کل جذب شده از اشعه هنگام ایجاد سنتیلاسیون است. با استفاده از این سیگنال می توان صرفا برخوردهای فتوپیک تابش هایی را که دارای انرژی مورد نظر هستند برای بررسی های بعدی انتخاب و اطلاعات موقعیت آن را ثبت کرد. بنابراین هر تصویر، از ثبت موقعیت مکانی فتون های عبوری از کولیماتور که برروی کریستال ایجاد فتوپیک کرده اند، تشکیل می شود. سیگنال های موقعیت و انرژی با پروسسورهای دیجیتالی برای رفع نواقص کریستال، تغییرات در مجموعه فتومولتی پلایرها و مدارات منطقی موقعیت اصلاح می شوند. آنگاه سیگنال های موقعیت توسط مدارات الکترونیکی نسبت (Ratio circuit) بر سیگنال انرژی تقسیم می شود تا اندازه تصویر مستقل از انرژی اشعه گامای تابشی باشد.
نهایتا پس از ثبت تعداد زیادی از اطلاعات موقعیت ذرات تابشی، تصویری از توزیع هسته های رادیواکتیو برروی سیستم نمایش ایجاد می شود. مدارات خاصی بطور اتوماتیک تیوب های فتومولتی پلایر را تنظیم و اثرات drift و فرسوده شدن قطعات الکترونیکی را به حداقل می رساند.
در گذشته ساده ترین نوع دستگاه خروجی تصویر (image output device) متشکل از یک تیوب اشعه کاتودیک با قدرت تفکیک زیاد CRT، با اتصال به دوربین پولاروید و یا حافظه دیجیتالی بوده است. در این سیستم ها از سیگنال x و y برای تغییر مکان اشعه اسیلوسکوپ به مکانی که مشخص کننده سنتیلاسیون اصلی است استفاده می شد و باعث ایجاد یک نقطه کوچک برروی صفحه برای مدت کوتاهی می شد. نقطه ها برروی فیلم پلاروید برای مدت و یا تعداد شمارش از قبل تنظیم شده ای ثبت و توزیعی را بوجود می آورد که مشخص کننده توزیع تابشی موجود درمقابل کریستال بود. در دستگاه های مدرن امروزی اغلب تصاویر بوسیله اطلاعات دیجیتالی در کامپیوتر بازسازی شده و در حافظه آن ثبت می شود همچنین نمایش آن در هر لحظه برروی صفحه مانیتور و همچنین گرفتن کپی از آن در هر مرحله امکان پذیر است. 

 

DerakhshanNiya_qc185_8.jpg

شکل8. بلوک دیاگرام دوربین گاما


امروزه گاماکمرا به شکل های متفاوتی عرضه می شود و ممکن است دارای یک، دو، یا سه دتکتور(Head) باشد. بعضی از مدل ها برای تصویرگیری تمام بدن ساخته شده و بعضی دیگر قابل حمل است. بسیاری از مدل های آن قادر به انجام SPECT نیز است. انتخاب تصویربرداری مسطح (Planar) نسبت به تصاویر توموگرافیک (SPECT) بستگی به هدف از انجام اسکن و زمان موجود دارد. تصاویر پلانار برای بسیاری موارد مناسب و کافی هستند. اگرچه که SPECT دارای حساسیت بالاتر و قدرت تفکیک بیشتری بوده و به خصوص در افتراق ضایعاتی که در عمق بافت قرار دارند یا جداسازی نواحی که با تصویر سایر اعضا همپوشانی می شوند حائز اهمیت فراوان است.  با توجه به اینکه در SPECT یک عضو و یا تومور از جهات مختلف تصویربرداری می شود لذا محل دقیق ضایعه و اندازه آن بهتر مشخص می شود. جمع آوری تصاویر SPECT زمان بر هستند به همین جهت اگر بیمار حین تصویربرداری راحت نباشد احتمال تکان خوردن وی و ایجاد آرتیفکت ناشی از حرکت افزایش می یابد. 
فاصله بیمار از دتکتور در تصاویر پلانار، تصاویر تمام بدن و نیز SPECT بر قدرت تفکیک آن موثر است. در موقع جمع آوری تصاویر تمام بدن در طول حرکت دتکتور، لازم است که این فاصله را به حداقل رساند. فاصله دتکتور و مریض در برخی تصاویر SPECT زیاد است و مشکل ساز می شود و ممکن است در اسکن هایی مثل اسکن قلب در بعضی حالات فاصله کم و در بعضی دیگر زیاد شود. فاصله Head تا مرکز چرخش (COR) باید ثابت باشد وگرنه بازسازی تصاویر مشکل ساز خواهد بود. بعضی از دستگاه های گاماکمرای SPECT دارای این توانایی هستند که با بدست آوردن حدودی از بدن بیمار یا چرخش Head دستگاه در یک مدار بیضی شکل سبب می شوند تا دتکتور نسبت به بیمار در حالات مختلف قدامی، خلفی و جانبی در کمترین فاصله ممکن قرار گیرد.

PET (Positron Emission Tomography)
PET را می توان با دستگاه های گاماکمرا که به طور خاص برنامه ریزی شده اند انجام داد یا اینکه توسط خود دوربین PET که اساساً به همین منظور طراحی و ساخته شده است تصاویری با کیفیت به مراتب بالاتر تهیه کرد. تکنولوژی PET به سرعت درحال پیشرفت است که با استفاده از کریستال های متنوع انجام می شود. کریستال های این کار باید ضخیم تر و متراکم تر از آنهایی باشند که در گاماکمرا به کار می رود و هدف از آن متوقف کردن فتون های با انرژی 511 کیلوالکترون ولت است که در اثر برخورد پوزیترون ایجاد می شود. کیفیت و قدرت تفکیک تصاویر PET بالاتر از SPECT است خصوصاً اگر ضایعه در عمق بدن قرار گرفته باشد.

شاخص های دوربین گاما
کولیماتورها

قدرت تفکیک تصویر، حساسیت و بزرگنمایی را می توان به وسیله کولیماتورهای مختلف تقویت کرد. انرژی آزاد شده توسط یک پرتودارو نیز برروی انتخاب کولیماتور موثر است. خصوصیاتی که برروی عملکرد کولیماتور تاثیر می گذارند عبارت از: اندازه سوراخ ها، ضخامت دیواره بین سوراخ ها، طول ستون و درجه مایل بودن سوراخ های آن است. شکل 9 ساختمان چهار نوع کولیماتور استاندارد را نشان می دهد و اینکه هرکدام چگونه بر اندازه تصویری که برروی کریستال نقش می بندد موثر است.
در واقع نقش اصلی کولیماتور آن است که با جذب پرتوهای گامایی که در امتداد روزنه های آن نیست، تصویری از نحوه توزیع هسته های رادیواکتیو را برروی کریستال سنتیلاتور ایجاد کند. اولین دوربین ها دارای کولیماتورهایی از نوع سوراخ سوزنی بودند که امروزه از این کولیماتورها به دلیل حساسیت کم ناشی از اندازه کوچک دیافراگم آن، در تصویربرداری از ارگان های کوچک مانند تیروئید و یا غدد اشکی استفاده می شود.
در سیستم های تصویربرداری، معمول ترین نوع کولیماتور برای ارگان های بزرگ تر، کولیماتورهایی است که از روزنه های مستقیم با محورهای موازی تشکیل شده است. در این کولیماتورها که دارای حساسیت بیشتری است، تصویر توزیع هسته های رادیواکتیو برروی آشکارساز بدون بزرگنمایی ایجاد می شود. این کولیماتورها می توانند برای دستیابی به قدرت تفکیک فضایی و حساسیت مناسب با نیازهای بسیار متنوع کلینیکی و همچنین کارآیی بیشتر فتون ها در هسته های رادیواکتیو مختلف، توسعه یابند.   
برای تصویربرداری از ارگان های بزرگتر از ابعاد کریستال، از کولیماتورهای با روزنه واگرا استفاده می شود. در این کولیماتورها روزنه ها به گونه ای آرایش یافته اند که در نقطه ای در پشت آشکارساز متمرکز می شود و بنابراین سبب کوچک تر کردن تصویر و کاهش راندمان آشکارسازی می شوند. این کولیماتورها در ابتدا برای قرار دادن ارگان های بزرگ مانند کبد، طحال، یا هردو ریه در مقابل دوربین با میدان دید کوچک توسعه یافته است.
برای تصویربرداری از ارگان های کوچک اغلب از کولیماتورهای روزنه همگرا استفاده می شود. این کولیماتورها مشابه کولیماتورهای روزنه واگرا هستند با تفاوت اینکه روزنه ها در نقطه ای در جلوی آشکارساز متمرکز می شود. این قبیل روزنه ها تصویر هر شییء را برروی صفحه تصویر با بزرگنمایی ایجاد می کند. این نوع کولیماتورها بخاطر بهره گیری از سطح بیشتر کریستال، راندمان آشکارسازی را برای قدرت تفکیک فضایی یکسان، درمقایسه با روزنه موازی، افزایش می دهد. همچنین قدرت تفکیک و حساسیت بهتری از کولیماتورهای مشابه با روزنه موازی دارد. 

 

DerakhshanNiya_qc185_9.jpg

شکل9. ساختمان چهار نوع کولیماتور استاندارد


A)  کولیماتور سوراخ(روزنه) موازی
B)کولیماتور روزنه همگرا
C)کولیماتور سوراخ سوزنی
D)کولیماتور با روزنه واگرا

تنظیم Pulse height analyzer
در گاماکمرا از یک خط مرکزی و یک پنجره برای انتخاب انرژی ای که می باید قبول شود استفاده می کنند. انرژی عمده هر رادیونوکلوئید فتوپیک نام داشته و به عنوان خط مرکزی استفاده می شود و اندازه پنجره توسط درصدی از انرژی در دوطرف خط مرکزی تعیین می شود. مثلا یک پنجره 20% برای تکنسیوم  (Technetium-99m یک رادیوایزوتوپ پرمصرف در پزشکی هستهای است) از یک خط مرکزی 140 کیلوالکترون ولت استفاده می کند و شامل انرژی هایی است که بین 126 و 154 کیلوالکترون ولت قرار می گیرند (140 ± 10%). دراین صورت پنجره 20% برای اشعه گامای ایندیوم 111 (111In) با انرژی 245 کیلوالکترون ولت برابر با عرض 48 کیلوالکترون ولت می شود (یعنی 245keV ± 10% = 221-269 = 48 keV ).
لازم به ذکر است که هرقدر پنجره عریض تر شود، حساسیت بالا خواهد رفت.

اندازه ماتریکس و mode حافظه
اکثریت دوربین هایی که امروزه به کار می رود مجهز به کامپیوتر است. شمارش یا کانت هایی که در طول مطالعه جمع آوری می شود در حافظه کامپیوتر ذخیره می شود. کریستال دوربین از لحاظ الکترونیکی به یک ماتریس شامل تعداد زیادی نواحی تقسیم می شود که هر کدام یک pixel نام دارد. هر پیکسل محلی جداگانه در حافظه کامپیوتر دارد. در شروع جمع آوری تصاویر، تمام محل های ذخیره دارای عدد صفر هستند زمانی که در یک نقطه بخصوص کریستال یک کانت کشف می شود، محل ذخیره مربوط به آن نقطه در حافظه کامپیوتر، از عدد صفر به عدد یک تغییر می کند. در پایان مرحله جمع آوری تصاویر، هر محله ذخیره دارای یک عدد می شود که نمایانگر تعداد شمارشی است که مربوط به آن محل در کریستال است.
اندازه ماتریکس، یعنی تعداد پیکسل هایی که برای دریافت یک تصویر به کار می رود. برای به دست آوردن تعداد کل پیکسل هایی که برای جمع آوری یک تصویر لازم است به آسانی از عمل ضرب استفاده می شود. مثلاً تعداد پیکسل های یک ماتریس 64×64 برابر 4096 است. به طورکلی هرچقدر که ماتریکس بزرگتر باشد (تعداد پیکسل بالاتر باشد) قدرت تفکیک فضایی یا رزولشن بهتر خواهد بود.
حداکثر تعداد کانتی که در یک پیکسل جا می شود بستگی به تعداد bit در هر پیکسل دارد که خود آن بستگی به mode یا سبک حافظه دارد. هر bit بطور اساسی یک سویچ on/off است. تعداد on/off تعداد شمارشی را که می تواند در یک پیکسل ثبت شود تعیین می کند و محاسبه آن با 2x است که در آن x همان تعداد بیت و 2، نشان دهنده switching است که یا on یا off باشد.سبک حافظه یا memory mode ممکن است به سبک byte یا سبک word باشد. یک byte شامل 8 bit و یک word شامل 16 bit است. بنابراین یک word برابر با 2 byte است.یک byte می تواند حداکثر 28  یا 256 کانت داشته باشد ویک word می تواند 216 یا 65536 کانت باشد. Byte mode  زمانی استفاده می شود که بیش از 256 کانت در یک پیکسل  کسب نمی شود. اگر تعداد کانت فراتر از این محدوده رود از word mode  باید استفاده شود.

شاخص های SPECT
در یک پروتکل SPECT شاخص های زیر باید تعیین شود:
زمان هر نمایش (Time per projection)، زمان کل تصویربرداری (Total acquisition time)، درجه چرخش هد دستگاه از یک توقف تا توقف بعدی (Degree per step) و درجه چرخش هد برای کل زمان اسکن(Degree of rotation).
می باید مقدار کافی کانت درهر نمایش وجود داشته باشد تا بدین وسیله signal to noise ratio خوبی داشته باشیم. هرچقدر که اکتیویته بالاتر باشد، زمان لازم برای هر نمایش کمتر خواهد بود. هر چقدر که تعداد نمایش ها بیشتر باشد، رزولوشن بالاتری خواهیم داشت زیرا لوکالیزاسیون (Localization) اکتیویته با هر مرحله بهتر می شود. اگرچه باید تعادلی بین تعداد نمایش ها و زمان هر توقف باشد زیرا برحسب واقعیت، زمان جمع آوری تصاویر با توانایی همکاری بیمار نسبت داشته و همچنین با تعداد تصویرهایی که برای دوربین درنظر گرفته شده است مناسب است. محل قرار گرفتن عضو مورد نظر درجه چرخش را تعیین می کند که از 180 درجه تا 360 درجه متفاوت است. اکثریت تصاویر SPECT در یک چرخش 360 درجه انجام می شود.

برخی از منابع مورد استفاده
1- گزارش شاخص ارزیابی علوم پزشکی هسته ای ایران، انجمن علمی پزشکی هسته ای ایران، گروه علوم پزشکی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
2- کتاب مروری بر فیزیک پزشکی هسته ای، محسن حاجی زاده صفار، نشر دانشگاه علوم پزشکی مشهد
3- كنترل كیفی و كالیبراسیون دستگاه های دز كالیبراتور RAMS 88 ساخته شده در پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای و ایجاد پروفایل اطلاعات عملكرد دستگاه های فوق، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک هسته ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، علی اصغر سردار پور
4- کتاب مروری بر تکنولوژی پزشکی هسته ای نوشته Ann M..Sreves دانشیار دانشگاه بیرمینگهام آلاباما-آمریکا، مترجمین دکتر منصور موحد و دکتر سپیده حکمت؛ اعضای هیئت علمی گروه پزشکی هسته ای دانشگاه علوم پزشکی تهران.
5- کتاب کنترل کیفی در تصویربرداری پزشکی، دکتر گهرویی و دکتر بهروزکیا
6-بررسی شرایط سیستم تصویربرداری دوربین گاما و بهینه سازی کیفیت تصویر آن در پزشکی هسته ای، پایان نامه برای دریافت درجه كارشناسی ارشد رشته فیزیک پزشکی دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس، اکبرعلی  اصغرزاده
7-تاثیر میدان مغناطیسی زمین بر عملکرد دستگاه های تصویر برداری پزشکی هسته ای، سمیرا رسانه و همکاران، فصلنامه علمی  پژوهشی دانشگاه علوم پزشكی لرستان
8- مقایسه آزمون های پذیرش در چهار نوع دستگاهSPECT  نصب شده در تهران، احمد بیطرفان رجبی و همکاران، مجله پزشكی هسته ای ایران

]]>
تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS) 2018-02-23T19:41:57+01:00 2018-02-23T19:41:57+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/545 پرتوپزشک تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.comدریافت فایل - 441KB   *این قسمت را بادوربین گوشی همراه خود ببینید*نرم افزارواقعیت افزوده (مطلب+) را ازسایت ماهنامه روی گوشی همراه خود دانلود ونصب کنید. دوربین گوشی راروی تصویر بگیرید. اگربه اینترنت وصل باشیدکلیپ روی گوشی شما به نمایش درمی آید.  اختلال افسردگی اساسی یكی از اصلی ترین عوامل ازكارافتادگی در سراسر جهان است. شیوع طول عمر اختلال افسردگی اساسی در جمعیت عمومی 13 درصد تخمین زده شد تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)

نویسنده: مهندس احسان درخشان نیا bme.ehsan@Gmail.com

تحریك مكرر مغناطیسی مغز (rTMS)دریافت فایل - 441KB

   *این قسمت را بادوربین گوشی همراه خود ببینید*
نرم افزارواقعیت افزوده (مطلب+) را ازسایت ماهنامه روی گوشی همراه خود دانلود ونصب کنید. دوربین گوشی راروی تصویر بگیرید. اگربه اینترنت وصل باشیدکلیپ روی گوشی شما به نمایش درمی آید. 

derakhshannia_rTMS184_1.jpg

اختلال افسردگی اساسی یكی از اصلی ترین عوامل ازكارافتادگی در سراسر جهان است. شیوع طول عمر اختلال افسردگی اساسی در جمعیت عمومی 13 درصد تخمین زده شده است كه از این میان 60 تا 85 درصد مبتلایان، عود و وقوع مجدد افسردگی و تقریباً 20 درصد آنها افسردگی مزمن را تجربه خواهند كرد. در زن ها میزان این شیوع به حدود 10 تا 25 درصد و در مردها 5 تا 12 درصد است. در حدود 10 درصد از انسان های كره زمین درصدد درمان جدی آن هستند. سازمان بهداشت جهانی (WHO) كه ضریب اثر 100 اختلال شایع جهان را در دست بررسی مداوم دارد، سهم اختلال افسردگی اساسی را در مقایسه با سایر بیماری ها و ازكارافتادگی آنها  11  درصد تعیین كرده است. تقریباً دو سوم بیماران افسرده، به خودكشی می اندیشند و 10 تا 15 درصد آنها به زندگی خود خاتمه می دهند. اختلال افسردگی اساسی اختلال خوش خیمی نیست و میل به مزمن شدن دارد و بیماران دچار عود علائم می شوند. هر دوره وقوع افسردگی اساسی اختلال وقوع مجدد افسردگی را 16 درصد افزایش می دهد و هر چه بیمار بتواند زمان بیشتری را بدون افسردگی بگذراند، احتمال وقوع مجدد افسردگی شدیداً كاهش می یابد.
تاکنون روش های مختلفی برای مدیریت و درمان افسردگی به کار رفته اند که مهم ترین این روش ها عبارتند از: روان درمانی، دارودرمانی و الکتروشوک (Electroconvulsive therapy) که هر کدام نقاط ضعف و قوتی دارند و بسته به شرایط بیمار و فاکتورهایی مانند سن، میزان پیشرفت بیماری و شرایط جسمی به کار گرفته می شوند. در ادامه شرح مختصری از هر کدام گفته شده است.

دارودرمانی
 رایج ترین درمان برای افسردگی اساسی، داروهای ضد افسردگی است. این دسته از داروها معمولا از داروهای ژنریک موجود در فارماکوپه اکثر کشورها بوده و نسبتا ارزان است. با این وجود، افسردگی تمایل به بازگشت دارد و بین نصف تا سه چهارم بیماران در فاصله زمانی دو سال پس از بهبودی، دوباره با دوره دیگری از افسردگی روبه رو می شوند. راهبرد عمده کنونی برای جلوگیری از بازگشت این اختلال، ادامه دادن درمان دارویی است. داروهای مذکور دارای دو خاصیت ضد افسردگی و تثبیت کننده ی خُلق است و رایج ترین آن ها فلوکسیتین(Fluoxetine)بنزودیازپین(Benzodiazepine) و مهارکننده های مونوآمین اکسیداز(Monoamine oxidase inhibitors) است. 

روان درمانی
علاوه بر دارودرمانی، از روان درمانی نیز در جهت درمان افسردگی استفاده می شود. روش روان درمانی عبارت است از یک فرآیند پویای دو طرفه که بین یک فرد دارای اختلالات روانی و یک ارائه دهنده  ماهر و حرفه ای خدمات روانشناسی و روانپزشکی جریان دارد. در طی این فرآیند، روان درمانگر تلاش می کند که در خصوص وضعیت و شرایط رفتاری، احساسی، منطقی و ماهوی اطلاعات و تجربیاتی کسب کرده و از آن به منظور درمان چالش خود استفاده کند.

الکتروشوک
چنانچه پیشتر گفته شد داروهای ضد افسردگی به عنوان رایج ترین درمان و یا به عبارتی خط اول درمان اختلالات خلقی به خصوص افسردگی محسوب می شود و درمان از طریق شوک الکتریکی تنها برای بیمارانی در نظر گرفته می شود که نسبت به داروها هیچ واکنشی نشان نمی دهند و یا درمان های دارویی برایشان قابل تحمل نیست. الکتروشوک درمانی، عبور کوتاه جریان الکتریکی به مغز توسط الکترودهای کار گذاشته شده روی پوست سر است که موجب تشنج منتشر (Generalized Seizure) می شود. این کار تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و همراه با تجویز شل کننده عضلانی به منظور جلوگیری از اسپاسم است. یک دوره درمان الکتروشوک معمولاً شامل 6 تا 12 جلسه درمانی است که 3 بار در هفته برای یک ماه یا کمتر انجام می شود. به بیمار یک بیهوشی عمومی و استراحت ماهیچه ای داده می شود، وقتی که به طور کامل اثر خود را گذاشتند مغز بیمار تحریک می شود، الکترودها در محلی دقیق روی سر بیمار قرار داده می شوند این تحریک ها موجب یک حمله ناگهانی (شوک) درون مغز می شود که تقریباً یک دقیقه طول می کشد. به علت اینکه ماهیچه ها در حالت استراحت و بیمار بیهوش است و بدن او تکان نمی خورد بیمار احساس درد نمی کند. با وجود اینکه جراحی جزیی برروی بیمار انجام شده، بیمار پس از 5  الی 10 دقیقه به هوش می آید.
در این نوع درمان، پالس های الکتریکی توسط این دستگاه بر روی پوست سر بیمار اعمال می شود، این پالس ها سلول های مغزی را تحریک کرده و باعث ایجاد یک تشنج در بیمار می شود. در زمان اعمال این پالس ها بیمار در بیهوشی کامل به سر برده و زمان تقریبی این بی هوشی هم حدود 5 دقیقه است. در زمان بیهوشی پالس های الکتریکی به مدت 30 الی 60 ثانیه بر روی سر بیمار اعمال می شوند. مکانیزم عمل الکتروشوک هنوز برای محققان و دانشمندان ناشناخته مانده است اما تئوری هایی در مورد تاثیر این روش بر روی مغز وجود دارد که تا حدودی عملکرد این دستگاه را توجیه می کند از جمله اینکه : بروز تشنج در مغز باعث دگرگونی پیام های شیمیایی حاصل از اعصاب می شود و تئوری دیگر بیان می کند که درمان با الکتروشوک خود باعث تنظیم یک سری هورمون های ترشح شده در غدد می شود که ممکن است بر روی انرژی، خواب ، اشتها و وضعیت روحی روانی بیمار تاثیر بگذارد.

اثرات جانبی الکتروشوک
اثرات جانبی  این روش معمولاً عبارتنداز: سردرد، دردهای شدید ماهیچه ای، تهوع و سرگیجه، که معمولاً در ساعات اولیه استفاده از این روش رخ می دهد. در طول استفاده از این روش ممکن  است به خاطر آوردن اطلاعات و آموخته ها برای فرد دشوار باشد. این عوارض در طول چند روز یا هفته پس از گذشت چند دوره درمان با این روش از بین خواهد رفت. تعدادی از بیماران که الکتروشوک روی آنها انجام شده است از آسیب هایی که روزها، هفته ها و یا حتی ماه ها بعد از الکتروشوک بر روی حافظه آنها وارد شده است خبر می دهند. این بیماران زمانی که مدت آسیب های حافظه ای آنها از چند روز به چند ماه طول می کشد مشکلات بیشتری را در به خاطر آوردن حافظه خود گزارش می دهند. در عین حال اشخاص دیگری نیز بهبود توانایی حافظه خود را گزارش داده اند. زیرا توانایی هر فرد در به خاطر آوردن آموخته ها به شدت افسردگی وی وابسته است.  به طور کلی این روش درمان عموماً برای بیماران مبتلا به افسردگی اساسی و افرادی که روان درمانی و داروها برای آنها موثر نیست، مورد استفاده قرار می گیرد. الکتروشوک اغلب نتایج خیلی سریعی نسبت به داروهای ضد افسردگی بر جای می گذارد.
با وجود کاربرد موثر الکتروشوک در درمان اختلال های خلقی چون افسردگی، به تدریج ذهن متخصصان روانپزشکی معطوف به شیوه های دیگری شد که بدون ایجاد یک تشنج فراگیر و با تحریک کانونی نواحی قشری، بتوانند اثرهای درمانی در اختلال افسردگی ایجاد نمایند.
به طور کلی روش هایی که برای درمان و مدیریت بیماری و اختلال افسردگی به کار گرفته می شود، از نظر اثربخشی درمانی و نیز پایداری در بهبودی مبتلایان به افسردگی مورد سوال بوده است. در راستای همین مشکلات، طی سال های اخیر روش درمانی جدیدی به نام تحریک مغناطیسی مغز (TMS) و متعاقب آن تحریک مکرر مغناطیسی مغز (rTMS)، مورد استفاده قرار گرفته اند.

دستگاه تحریک مغناطیسی مغز
در سال 1831، فارادی (Faraday) اولین  فردی بود كه متوجه یك رابطه دو سویه بین انرژی الكتریكی و میدان های مغناطیسی شد. طبق قانون فارادی انرژی (میدان) الكتریكی می تواند در اطراف خود میدان های مغناطیسی ایجاد كند و از طرف دیگر میدان مغناطیسی نیز می تواند منجر به ایجاد انرژی الكتریكی شود. به عبارتی بهتر، اگر ما دو سیم پیچ را در مجاورت هم قرار دهیم و یك جریانی را از سیم پیچ اول منتقل كنیم یك پالس الكتریكی را در سیم پیچ دوم مشاهده خواهیم كرد. در سال 1896 فردی به نام آرسونوال، یك سیم پیچ مغناطیسی را روی سر یكی از آزمودنی های خود قرار داد و متعاقب آن در آزمودنی های خود حالاتی از گنگی و سرگیجه را مشاهده نمود. در سال 1902، بیر درونیا (Beardronia) برای اولین بار از طریق قرار دادن كویل الكترومغناطیس، توانست لرزش هایی را در جمجمه بیماران افسرده ایجاد كند و این در واقع یك شكل بسیار مقدماتی از آن چیزی است كه ما امروزه استفاده می كنیم. اما به طور رسمی در سال 1985، باركر در دانشگاه شفیلد انگلستان تأثیر بخشی تحریك مغناطیسی كرتكس حركتی را روی انسان نشان داد. اولین دستگاه TMS قابلیت این را داشت كه تحریكاتی كمتر از یك پالس در هر ثانیه (1 Hz) ایجاد كند. در واقع اولین مطالعاتی كه روی درمان TMS  برای اختلال افسردگی به كار برده شد، محدود به استفاده از تحریكات با فركانس پایین و عدم وقوف به این نكته شد كه سیم پیچ را می بایست در كدام ناحیه از مغز قرار داد. با پیشرفت تكنولوژی و طراحی سیم پیچ های جدیدتر، میدان مغناطیسی كه از سیم پیچ ارسال می شدند خیلی اختصاصی تر بوده و پالس مغناطیسی بر این اساس، می توانستند در یك سری و یا به صورت پالس های تكراری و متوالی ارائه شود كه به این شكل از تحریك، repetitive Transcranial Magnetic Stimulation (rTMS) می گوییم. در واقع مصارف بالینی كه در ابتدا از این دستگاه به عمل آمد، برای تشخیص بیماری های عصبی حركتی بود.
 درTMS، میدان های مغناطیسی كه توسط سیم پیچ اول ایجاد می شود، به سیم پیچ دوم (مغز) انتقال می یابد و سبب تحریك سلول های آن ناحیه می شود (شکل1). به عبارتی وقتی میدان های مغناطیسی وارد مغز می شوند، جریان الكتریكی ثانویه ایجاد می كند كه این خود سبب ناقطبی شدن (تغییر بار الكتریكی) سلول های عصبی می شود. با دستگاه هایی كه اكنون به صورت متداول وجود دارند می توان تا 2 سانتیمتر پایین تر از مغز را تحریك کرد. معمولاً این دستگاه ها قادرند حد فاصل ماده سفید و ماده خاكستری مغز را تحریك کنند. در این حالت آكسون های عصبی جریان های ایجاد شده را تا حد 2 سانتیمتر به مناطق پایین تر از سیم پیچ می برند.

derakhshannia_rTMS184_2.jpg

شکل1. درTMS، میدان های مغناطیسی كه توسط کویل ایجاد می شود(B)، سبب ایجاد جریان یا میدان الكتریكی در مغز می شود.

همان طور که پیشتر نیز گفته شد، به دلیل عدم اثربخشی کامل دارو درمانی و عوارض جانبی روش الکتروشوک از جمله تشنج، آسیب های شناختی و بیهوش کردن بیمار، ترجیح ارائه دهندگان به استفاده از روش تحریک مغناطیسی مغزی به جای دو روش مذکور است. البته روش تحریک مغناطیسی مغزی علاوه بر کاربرد در درمان افسردگی اساسی، دارای اندیکاسیون های تشخیصی و درمانی دیگری نیز است. به نوعی می توان TMS یا rTMS  را به عنوان یک روش مکمل روش های رایج Neuroimaging (الکتروانسفالوگرافی (EEG) و مگنتوانسفالوگرافی (MEG) و PET و ...) به حساب آورد. از این روش می توان در تشخیص کمیت و کیفیت فعالیت و عملکرد مدارهای مغزی انسان ها، ارزیابی وضعیت قشر حرکتی اولیه (primary motor cortex) درارزیابی آسیب های ناشی از سکته مغزی، اسکلروزیس چندگانه (Multiple sclerosis) اختلالات حرکتی، بیماری نورون حرکتی و نیز در درمان بیماری هایی شامل اختلالات زبانی نظیر درک و بیان مفاهیم که به علت آسیب های مغزی به وجود می آید، پارکینسون، صرع و اسکیزوفرنی استفاده کرد. 
یکی از برتری های TMS نسبت به درمان از طریق الکتروشوک که در درمان افسردگی به کار می رود، کانونی عمل نمودن آن است و برخلاف الکتروشوک، تغییرات ایجاد شده درمانی از طریق ایجاد یک تشنج فراگیر نیست.
یکی از مناطق قشری مغز که در عین دسترسی به سیم پیچ TMS با مناطق عمقی مغز(مناطق  دیانسفال- Diencephalon) نیز رابطه دارد، قسمت خلفی خارجی قشر پریفرونتال (Dorsolateral Prefrontal Cortex) است. به دو دلیل كرتكس پری فرونتال خلفی خارجی یا همان كرتكس پیش پیشانی اولین ناحیه جالب توجه برای تحریك با تی ام اس بوده است.  یكی این كه شبكه مغزی در این ناحیه مشتمل بر سینگولیت، نواحی كرتیكال لوب های تمپورال و پاریتال، قسمت هایی از استریاتوم، تالاموس و هیپوتالاموس است. این نواحی به نظر می رسد در تنظیم خُلق (Mood) نقش داشته باشند. دومین دلیل اینكه این منطقه در دسترس ترین منطقه برای تحریك با آر تی ام اس است. به خاطر دو دلیل فوق، تحقیقات و متون فراوانی در مورد درمان اختلالات روانپزشكی با تی ام اس گزارش شده است ولی با توجه به ماهیت دستگاه، طیف كاربرد این تحریك بسیار وسیعتر از اختلالات روانپزشكی است.
 تحریك كانونی كرتكس پیش پیشانی از طریق تحریك مكرر مغناطیسی از روی جمجمه برای اولین بار در سال 1990 به عنوان یك درمان ضد افسردگی به كار برده شد. در سال 1993، هافلیچ (Hoflich) و همكاران این عقیده را مطرح كردند كه كاربرد  TMS  در ناحیه كورتكس همان اثرات داروهای ضد افسردگی را دارد.
دستگاه های تحریک کننده مغناطیسی قادراست پالس هایی با فرکانس 1 تا 100 هرتز را تولید کند که با توجه به نوع فرکانس، می توان اثرات تحریکی و یا بازداری ایجاد کرد. فرکانس های پایین دارای اثرات بازدارندگی و فرکانس های بالاتر دارای اثرات تحریکی بر نورون ها است. گرچه مکانیسم عمل این روش به درستی مشخص نیست، اما شواهد، تغییرات احتمالی ایجاد شده به وسیله   TMS  را ناشی از تاثیر بر انتقال دهنده های عصبی و نوروپلاستیسیتی (Neuroplasticity) سلول های عصبی می دانند.
به طورکلی در این روش یک جریان در حدود 5 کیلوآمپر در زمان کوتاهی حدود 100 تا 200 میکروثانیه از طریق خازن های تخلیه بار، در یک کویل (Coil) که بر روی سر فرد گذاشته می شود، جریان پیدا کرده و باعث ایجاد یک میدان مغناطیسی با شدتی تا 4 تسلا در فضای اطراف کویل می شود(شکل3).  نمونه ای از دستگاه های (r)TMS متداول در شکل2 نشان داده شده است.

 

derakhshannia_rTMS184_3.jpg

شکل2. نمونه ای از دستگاه تحریک مغناطیسی مغز

 

 

derakhshannia_rTMS184_4.jpg

شکل3. القای جریان الکتریکی و پتانسیل عمل در نورون ها به کمک میدان مغناطیسی متغیر
به طور معمول دستگاه های TMS شامل یک قسمت تولید کننده جریان الکتریکی است که جریان الکتریکیِ متناوباً قطع و وصل شونده ای را با بسامد و شدت متغیری که قابل تنظیم و انتخاب است تولید می کند. یک سیم پیچ نیز که وظیفه تحریک بافت مغزی را به عهده دارد به تولید کننده جریان الکتریکی متصل است.

انواع سیم پیچ ها
انواع مختلفی از سیم پیچ ها وجود دارد که هریک شکل میدان مغناطیسی متفاوتی ایجاد می کند.

 

derakhshannia_rTMS184_5.jpg

 سیم پیچ گِرد: نوع اصلی سیم پیچ TMS

 

derakhshannia_rTMS184_6.jpg

سیم پیچ هشتی شكل (8) یا پروانه ای: كه الگوی فعالیت متمركزتری ایجاد می كند.

 

derakhshannia_rTMS184_7.jpg

 سیم پیچ دوتائی مخروطی: با شكل سر تطابق دارد و برای تحریك  عمقیتر مفید است.

فرآیند درمان در استراتژی  TMS یا rTMS
بیمار با اندیکاسیون افسردگی اساسی و مقاوم به درمان های جاری افسردگی، پس از مراجعه، جهت ارزیابی وضعیت بیمار توسط روانپزشک ویزیت می شود. در واقع جلسه ی اول برای ارزیابی وضعیت بیماری است. پس از ارزیابی وضعیت بیماری، 10 جلسه مداخله ی درمانی با استفاده از دستگاه TMSبه مدت زمان 20 الی 30 دقیقه برای بیمار انجام می گیرد.
 در این بین 2 جلسه مشاوره با بیمار توسط روانشناس بالینی نیز صورت می گیرد و در نهایت جلسه ی انتهایی نیز صرف ارزیابی مجدد وضعیت بیماری است. در مجموع در فاز اولیه ی مداخله 14 جلسه شامل مداخله، ویزیت و مشاوره توسط روانپزشک و روانشناس بالینی برای بیمار صورت می گیرد. به طور معمول در بیمارانی که به درمان  TMS پاسخ می دهند، فرآیند درمانی حدود 3 هفته طول می کشد. در این پروسه اگر بیمارانی مقاومت درمانی نشان داده و وضعیت افسردگی آنان تغییری نکرد، مجدداً برای تعداد جلساتی که با نظر روانپزشک معالج تعیین می شود، مورد درمان قرار می گیرند. در مورد بیمارانی که افسردگی آنان بهبودی داشته است، فرآیند مداخله ای تمام و بیماران وارد فاز نگهدارنده می شود. معمولا طول دوره ی نگهدارنده ی درمان 6 ماه است که طی آن بیمار، توسط روانپزشک و روانشناس بالینی به فواصل زمانی معین (معمولا هر دو ماه یکبار توسط روانپزشک و هر سه ماه یکبار توسط روانشناس بالینی) ویزیت و مشاوره می شود.  همچنین طی دوره ی نگهدارنده یک داروی ضد افسردگی (عموماً فلوکستین) با دوز معین و به تعدادی که روانپزشک صلاح می داند، برای بیمار تجویز می شود.
همچنین در خصوص نحوه درمان با دستگاه لازم به ذکر است که، با توجه به ایجاد میدان مغناطیسی، از بیمار خواسته می شود که قبل از شروع پروسه درمانی کلیه اشیاء حساس به مغناطیس )مانند کارت اعتباری و جواهرات ناحیه سر و گردن) را از خود دور کند. در صورت امکان به وی محافظ شنوایی (پدهای داخل گوش (داده می شود تا از صدای پالس ایجاد شده یا امواج مغناطیسی دچار آسیب احتمالی نگردد. اپراتور، سر بیمار را در وضعیت مناسبی قرار می دهد و اقدام به اندازه گیری پارامترهای خاصی بر روی جمجمه بیمار می نماید تا محل دقیق قرار گیری کویل دستگاه بر روی منطقه مورد نظر مغز مشخص شود. سپس شروع به تعیین آستانه حرکتی (Motor Threshold) بیمار کرده که عبارت است از حداقل قدرت مغناطیسی مورد نیاز جهت ایجاد انقباض در دست بیمار که از فردی به فرد دیگر فرق می کند. این عمل با تنظیم دستگاه جهت تولید تک پالس (Single Pulse) صورت می گیرد. تعیین آستانه حرکت، روانپزشک را قادر می سازد تا برنامه درمانی مختص هر فرد را طرح ریزی نماید تا بیمار میزان مناسبی از انرژی مغناطیسی را دریافت کند نه بیشتر از حد نیاز و نه کمتر از ایجاد اثرات درمانی.
پس از این اقدامات مجدداً کویل براساس اختلال روانپزشکی بیمار در محل مربوطه روی سر وی قرار می گیرد. در طی پروسه درمان، بیمار تنها صدای کلیک و ضربه مختصر ناشی از ایجاد پالس در ناحیه زیر کویل را احساس خواهد کرد.  در کل جلسه درمانی اپراتور حضور داشته و بیمار را پایش می کند و درصورت تمایل بیمار جلسه درمان را قطع می نماید.
در خصوص ایمنی این روش یا عوارض جانبی آن لازم به ذکر است که از سال 1985 كه این شیوه برای تحریك كرتكس مغز انسان به كار گرفته شده است، هیچ مورد خاصی مبنی بر مضر بودن این شیوه بر مغز انسان وجود نداشته است. اما به طور كلی طبق خط مشی های بین المللی این شیوه درمانی، افرادی كه دارای سابقه تشنج فردی یا خانوادگی هستند، یا داشتن هر گونه فلز و ایمپلنت در مغز، داشتن ضربان ساز قلبی، بارداری و یا احتمال آن جزء موارد منع درمان از طریق تحریك مكرر از روی جمجمه است. عوارض جانبی این روش که بسیار به ندرت ممکن است رخ دهد نیز شامل تشنج، سردرد و احتمال اختلال در خواب است.
همان طور که پیشتر هم اشاره گردید rTMS عوارض جانبی شوك الكتریكی همچون نقایص شناختی، دردهای ماهیچه ای، تهوع و استفراغ و اختلال در حافظه را نداشته و طبق یافته های تحقیقی تأثیر مشابهی با این روش دارد.
با این همه برخی از مراکز درمانی، به دلایلی چون:
 تاحدودی نو بودن این روش و ناآشنا بودن برخی بیماران با آن
امنیت بیمار و توجه به این مهم
 قبل از شروع فرآیند درمان موظف اند که بیمار را از مزایا و عوارض این روش آگاه سازند. برای مثال بیمارستان جانزهاپکینز برای اجرای این روش، پزشک را ملزم می کند که در خصوص درمان ، بیمار را کاملا توجیه کند. لذا بیمار باید فرم rTMS Consent یا به نوعی رضایت نامه درمان پر کند. ابتدا تمام جوانب این روش، مزایا و عوارض آن و ... که به صورت جزوه کوچکی توسط کادر درمانی تهیه و چاپ شده به همراه فرم رضایت نامه در اختیار بیمار قرار داده می شود. بیمار باید آن را مطالعه کرده و پس از روشن شدن کامل موضوع و حتی پرسش و بحث با پزشک در این خصوص، درصورت رضایت، درمان با این روش را بپذیرد.
ترجمه متن رضایت نامه به قرار مقابل است:

derakhshannia_rTMS184_8.jpg

برخی از منابع
1- اثرات فرکانس های کم rTMS بر تشنج های ناشی از مدل صرع کیندلینگ در RAT، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته فیزیک پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، علی یدالله پور
2- دکتر وحید نجاتی، مروری بر اثرات درمانی تحریك مغناطیسی مغز در اختلالات روانی، مجله علمی- پژوهشی طب جانباز

3- rTMS INFORMATION, DEPARTMENT OF PSYCHIATRY AND BEHAVIORAL SCIENCES, JOHNS HOPKINS MEDICINE,THE JOHNS HOPKINS HOSPITL
4-Lucy Lee ,Imaging the effects of 1 Hz Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation during motor behavior, Thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy, October 2004, University College London
5-Jarmo Ruohonen ,Transcranial Magnetic Stimulation:Modelling and New Techniques, Department of Engineering Physics and Mathematics, Laboratory of Biomedical Engineering, Helsinki University of Technology, Espoo, Finland


]]>
مگنت تراپی چیست؟ 2018-02-21T13:39:08+01:00 2018-02-21T13:39:08+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/544 پرتوپزشک مگنت تراپی چیست؟نویسنده: نیلوفر حسن-کارشناس مهندسی پزشکیدریافت فایل - 472KBمگنت تراپی، استفاده از وسایل مغناطیسی در مجاورت یا روی بدن به منظور تسکین درد و کمک به بهبودی است. اصول اساسی مربوط به سیستم مگنتوتراپی اغلب برای بررسی مشخصات مواد مغناطیسی  از آزمایش جذب براده آهن توسط یک میله آهنی که قبلا مغناطیس شده استفاده می کنیم. این مطلب مربوط به این واقعیت است که این ماده مگنت از تعدادی مولکول مغناطیس شده تشکیل شده است (حوزه های مغناطیسی یا دو قطبی های مغناطیسی) که مشخصات اصلی خود را

مگنت تراپی چیست؟

نویسنده: نیلوفر حسن-کارشناس مهندسی پزشکی

مگنت تراپی چیست؟دریافت فایل - 472KB

مگنت تراپی، استفاده از وسایل مغناطیسی در مجاورت یا روی بدن به منظور تسکین درد و کمک به بهبودی است.

اصول اساسی مربوط به سیستم مگنتوتراپی
اغلب برای بررسی مشخصات مواد مغناطیسی  از آزمایش جذب براده آهن توسط یک میله آهنی که قبلا مغناطیس شده استفاده می کنیم. این مطلب مربوط به این واقعیت است که این ماده مگنت از تعدادی مولکول مغناطیس شده تشکیل شده است (حوزه های مغناطیسی یا دو قطبی های مغناطیسی) که مشخصات اصلی خود را حتی در  موارد شوک های مکانیکی و تغییر ساختار خود، حفظ می کند. اگر bar (میله) مغناطیس شده نباشد، مولکول های آن در جهت های تصادفی به شکل نامنظم  و تصادفی سوگیری کرده اند، حتی اگر هنوز دارای میدان مغناطیسی ذاتی باشند.
جهت قرارگیری مولکول ها، بیانگر پلاریته و شدت میدان مغناطیسی تولید شده (یا moment  مغناطیس ماده) می تواند اندازه گیری شود. وقتی میدان مغناطیس حذف می شود، موارد زیر ممکن است روی دهد:
موادی که به طور دائم میدان مغناطیسی اعمال شده را حفظ می کنند.
موادی که اگر در  معرض تغییرات حرارتی یا فیزیکی قرار گیرند، میدان را از دست می دهند.
موادی که میدان را فورا و به طور کامل از  دست می دهند.
برخی مواد نسبت به دیگر مواد، تحت عنوان مغناطیس شونده قوی تر بیان می شوند که ما آن را Magnetic Permeability  می نامیم. همه ی مواد از نظر خصوصیات مغناطیسی می توانند به سه دسته تقسیم شوند:
 مواد فرومگنتیک: موادی که علی رغم آشفتگی های حرارتی اتم های تشکیل دهنده خود، به درجه بالایی از جهت گیری مغناطیسی حوزه های خود می رسد.
مواد پارامگنتیک: موادی که اثر مغناطیس حوزه ها به طور کامل هنگام از بین رفتن میدان خارجی صفر نمی شود، بلکه میزان کمی از خاصیت مغناطیسی در ماده باقی می ماند.
مواد دیامگنتیک: موادی که از  سوی میدان مغناطیسی  خارجی، دفع می شود، چرا که حوزه های داخلی در جهت مخالف قرار  می گیرد.
مطالب کوتاه و خلاصه ی ذکر شده، معرفی ساده ای  بود که به درک مفهوم جهت گیری غشای سلولی در  معرض میدان های مغناطیسی خارجی، کمک می کند.
در سال 1820، H.C.Oersted دریافت که یک میدان مغناطیسی در  اطراف یک سیستم حاوی جریان الکتریکی ایجاد می شود: این مطلب  از این طریق که براده ی  آهن روی سطح عمود بر سیم، به شکل  حلقه های  هم مرکز در یک جهت دقیق به چرخش در می آید اثبات می شود.
اگر چرخه ی  جریان را در  lead  نگه داریم، جریان الکتریکی در  جهت مخالف می چرخد. علاوه بر آن اگر Lead  به شکل  دایره ای و قوسی شکل باشد، اثر میدان مغناطیسی خود را با یک برآیند در  جهت عمود بر مارپیچ و با شدتی که برابر  مجموع نیروهای هر حلقه است، تقویت می کند.
در  پایان اگر  تعداد حلقه های سیم را بیشتر کنیم (معمولا تحت عنوان سولنوئید یا coil  شناخته می شود)، شدت میدان مغناطیسی تولید شده مساوی مجموع شدت های تولید شده به وسیله ی  هر  حلقه جریان است.
در  نهایت یک میدان مغناطیسی  یکنواخت و در یک جهت مشخص درون سولنوئید حاصل می شود. اگر یک میله آهنی را در این سولنوئید قرار دهیم، در می یابیم که تمام حوزه های مغناطیسی آن در جهت مشابه میدان اعمال شده، می چرخد.
سولنوئید (اپلیکاتوراستوانه ای) مورد استفاده در سیستم های مغناطیسی درمانی بر اساس این اصول عمل کرده و شامل یک ساختار استوانه ای با دیواره هایی از حلقه های  سیم lead  که از  میان آن یک جریان الکتریکی  می گذرد  و دارای  اندازه و جهت مناسب  است تشکیل شده است. در  نتیجه رویدادهای  ذکر  شده یک میدان مغناطیسی کاملا یک شکل و متمرکز در  مرکز اپلیکاتور استوانه ای  حاصل می شود.

تقابل بین میدان های مغناطیسی و غشاهای بیولوژیکی
نتایج مطلوب به دست آمده از استفاده میدان های مغناطیسی در درمانOsteopathy ، Uleer،Arthropathy و دیگر  بیماری ها باعث  علاقه و توجه فزاینده پزشکان و محققان برای  تکنیک های مغناطیس درمانی در طول  چند سال اخیر شده است. این امر باعث تحقیقات عمیق تر برای دانش بیشتر در مورد بر هم کنش بدن انسان و میدان های مغناطیسی شده است.
عملکرد میدان های مغناطیسی در اندوکرین سیستم های عصبی، با توجه به ساختارهای درون سلولی و غشاهای سیتوپلاسمی بیان می شود و بر اساس آن اثرات سودمند میدان های مغناطیسی هنگام تغییر توزیع یونی و توانایی آن در  Reset کردن یونی، بیان می شود.
اثر میدان مغناطیسی به نحوی از  طریق Parallelism بیو الکتریکی موجود بین سلول های بافت، قابل بیان است، چراکه روی اختلاف پتانسیل دو طرف غشاء و همچنین چرخش اتم هایی که دو قطبی های ساده مغناطیسی است، عمل می کند.

 کاربردهای BIOMAGNETOTHERMIC

کاربردهای  osteogenesis – orthopedic

خواص پیزوالکتریکی استخوان ها و سیستم عصبی آنها بیانگر مفهوم مکانیسم اثر میدان های مغناطیسی روی پروسه ی استخوان سازی است. آزمایشات متعددی روی سمندرها و قورباغه ها انجام شده است که بازسازی limb های (stumpهای) آسیب دیده، همیشه و تنها از طریق اثر الکترومغناطیسی انجام می شود. در حالی که این پیشرفت جدید در سمندرها  به خاطر خصوصیات الکتریکی متفاوت روی لبه Limb- Stump،  خود به خود صورت گرفت. این امکان وجود دارد که این رویداد را در قورباغه ها به وسیله اعمال یک جریان از طریق الکترودها، انجام داد.  آزمایشات تنها نتایج مثبتی روی بافت های دارای عصب نشان داد  بنابراین اینگونه بیان می شود که محرک های بیوالکتریکی – شیمیایی برای آغاز Regeneration به یک سیستم عصبی نیازمندند.
از سال 1960 نتایج قابل ملاحظه ای علاوه بر آزمایش های مستقیم روی انسان به دست آمده، آزمایش هایی که باعث دو سبک در این مبحث شده است: Becher و Basset
سبک Becher مبتنی بر یک روش تهاجمی و با استفاده از الکترودهایی که روی limb نزدیک شکستگی ثابت می شوند و سبک دوم که مورد تایید FDA آمریکاست، از میدان های مغناطیسی خارجی استفاده می کنند.
نتایج رشد استخوان برای هردو روش قابل تشخیص است: روش اول عمل جراحی دارای مشکلات آشکار این پروسه است (الکترودها ممکن است باعث عونت شود و می توان باعث تولید پدیده الکترولیز و تولید یون شود.) ولی سبک دوم ساده، ایمن، موثر و بدون هیچگونه موارد منع است. در هر دو مورد delayed consolidation”" (تا 9 ماه بعد از شکستگی ) و نیز pscudoarthrosis“"
( بدون consolidation  بعد از 9 ماه پس از  شکستگی ) گزارش شده است.
بساری از محققان نتایج قابل ملاحظه ای به وسیله ی  درمان با مگنتوتراپی تا امروز  مشخص نموده اند. با استفاده از  میدان های  مغناطیسی در  ارتوپدی نتایج جالبی به وجود آمده است.
افزایش تشکیل bony callus
منع تشکیل pseudoarthrisis or hypertrophy callus
جهت گیری بهتر شبکه های فیبر و کلاژن
تسریع ترمیم بافت بعد از  عمل  و کاهش ادم
افزایش تاثیر داروها

این روش  چگونه عمل  می کند؟
غشای سلول و تمام عناصر داخل سلول دارای بار  الکتریکی و مغناطیسی است. بدن انسان از  تعداد زیادی  سلول تشکیل شده است که فعالیت الکتریکی دارند. این سلول ها پتانسیل پایه دارند که برای متابولیسم زمان سلولی لازم است. میدان مغناطیسی به تمام سلول ها در هر عمقی  از  بدن به طور  همزمان نفوذ می کند. بنابراین با این روش امکان درمان موثر آسیب های  عمقی که با روش های  دیگر به طور  مستقیم امکان پذیر نبود میسر می شود.

تاثیرات مگنت روی  بدن انسان
تاثیر مستقیم روی  بسیاری از سیستم های آنزیمی
مداخله در  مراحل انتقال درد با استفاده از  آزادسازی آندورفین ها و مواد مشابه دیگر با تقویت عملکرد ضد درد
اصلاح در نفوذپذیری غشاء سلولی برای بهبود عملکرد پمپ سدیم با اثر  ضد ادم
به حالت نرمال درآوردن نسبت بین آنتی ژن ها و آنتی بادی ها
تحریک و افزایش (کمیت و کیفیت) استخوان سازی
تحریک و افزایش رشد و التیام بافت ها
تحریک و افزایش خون رسانی و اکسیژن رسانی به بافت ها
تسریع در تشکیل کال استخوانی
پیشگیری  از  جوش  نخوردن ویا تاخیر  در  جوش خوردن استخوان و نیز  استخوان سازی بی رویه
جهت یابی بیشتر و بهتر کلاژن ها و فیبرها
تسریع در روند بهبود بعد از اعمال جراحی با تاثیر بر روی بافت های  نرم و کاهش ادم
افزایش تاثیر داروها


موارد منع استفاده از  مگنت
 زنان باردار
افرادی دارای پروتزهای فلزی با خاصیت مغناطیسی
افراد با سابقه ناراحتی های قلبی عروقی، تشنج، نارسایی کلیه و فشار خون بالا
بانوان در  دوران قاعدگی
افراد دارای ضربان ساز و دریچه ی مصنوعی قلب
افراد  دارای سابقه ی حساسیت به میدان مغناطیسی
جراحی های اخیر و زخم های خونریزی دهنده
افراد زیر 6 سال و یا دارای دمانس
افراد مبتلا به بدخیمی، هموفیلی و سل

پارامترهای موثر در مگنتوتراپی
♦ فرکانس امواج
♦ شدت یا بلندی امواج
♦ مدت زمان
♦ جهت امواج

موارد کاربرد مگنت تراپی
 بیماری های مفصلی : استئوآرتروز، آسیب منیسک
صدمات ورزشی: پیچ خوردگی های مفاصل،کشیدگی رباط و عضلات، پارگی عضلات و بافت نرم
شکستگی ها: تسریع در  روند بهبود شکستگی ها
درد های  عضلانی – اسکلتی : کمردرد، زانو درد و ...
افزایش گردش خون مناطق آسیب دیده
کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان

   
منابع :
www.avijeh_biomedical.com
 http://www.iranrehab.ir/news

]]>
آنژیوگرافی فلورسین درمقایسه با ERG برای پیش بینی تشخیص بیماری در انسداد ورید شبکیه مرکزی 2018-02-21T13:38:18+01:00 2018-02-21T13:38:18+01:00 tag:http://bionuclear.mihanblog.com/post/543 پرتوپزشک آنژیوگرافی فلورسین درمقایسه با ERG برای پیش بینی تشخیص بیماری در انسداد ورید شبکیه مرکزینویسنده: مینا رامیار، دانشجوی مهندسی پزشکی(بیوالکتریک)، دانشگاه آزاداسلامی، واحد تهران جنوب دریافت فایل - 281KBپیش بینی اینکه کدامیک از بیماران مبتلا به بیماری انسداد ورید شبکیه مرکزی به روبئوزیس مبتلا خواهند شدآسان نیست. دراین مقاله دو روش را برای این کار مقایسه کرده ایم؛ آنژیوگرافی فلورسین و الکترورتینوگرام (ERG) تمام میدانی. هدف این روش ها بهبود پیش بینی روبئوزیس در بیماران مبتلا به انسداد ورید مرکزی

آنژیوگرافی فلورسین درمقایسه با ERG برای پیش بینی تشخیص بیماری در انسداد ورید شبکیه مرکزی

نویسنده: مینا رامیار، دانشجوی مهندسی پزشکی(بیوالکتریک)، دانشگاه آزاداسلامی، واحد تهران جنوب

آنژیوگرافی فلورسین درمقایسه با ERG برای پیش بینی تشخیص بیماری در انسداد ورید شبکیه مرکزیدریافت فایل - 281KB

پیش بینی اینکه کدامیک از بیماران مبتلا به بیماری انسداد ورید شبکیه مرکزی به روبئوزیس مبتلا خواهند شدآسان نیست. دراین مقاله دو روش را برای این کار مقایسه کرده ایم؛ آنژیوگرافی فلورسین و الکترورتینوگرام (ERG) تمام میدانی. هدف این روش ها بهبود پیش بینی روبئوزیس در بیماران مبتلا به انسداد ورید مرکزی است.
32 بیمار مبتلا به انسداد ورید شبکیه مرکزی با مدت زمان کمتر از 14 روز درمطالعه شرکت داده شدند. آنژیوگرافی فلورسین و ERG درهمه بیماران اجرا شده است. آنژیوگرام های فلورسین توسط دو آزمونگر مستقل به شیوه ای غیرآشکار مورد مطالعه قرار گرفتند. سپس بیماران برای حداقل یک سال تحت نظر قرار گرفتند.


پیشرفت روبئوزیس در بیماران با انسدادهای ورید شبکیه مرکزی میتواند بوسیله آنژیوگرافی فلورسین در 82% بیماران و با ERG در 94% بیماران پیش بینی شود. انسداد ورید شبکیه مرکزی از نوع غیر ایسکمیک در 62% موارد توسط آنژیوگرافی فلورسین و در 100% موارد با ERG شناسایی شدند. آنژیوگرافی فلورسین در مورد 9 بیمار معادل 28% تشخیص نادرستی داده در صورتی که ERG تنها در مورد 1 بیمار معادل 3% تشخیص نادرستی داد.
به نظر میرسد که ERG روش بهتری برای پیش بینی تشخیص بیماری در انسداد ورید شبکیه مرکزی در مقایسه با آنژیوگرافی فلورسین باشد.
برای سال های زیادی آنژیوگرافی فلورسین روشی استاندارد برای تمیز دادن بین دو نوع ایسکمیک و غیر ایسکمیک انسداد ورید شبکیه مرکزی بوده است. این تمایز بسیار با اهمیت است چرا که این دو نوع تشخیص های متفاوتی را ارائه میدهد. در نوع ایسکمیک، روبئوزیس در بیشتر از 70% موارد و نئوواسکولاریزاسیون شبکیهای در 10 تا 15% موارد ایجاد میشود. مطالعات اخیر نشان داده است که هنوز به طور قطعی مشخص نیست که آیا درمان باید به صورت پیشگیرانه انجام شود یا زمانیکه روبئوزیس از پیش ایجاد شده است. در آنژیوگرافی فلورسین، مقدارجریان خروجی مویرگ شبکیهای به عنوان مقیاس اندازه گیری ایسکمی استفاده شده است. هنگام ارزیابی میزان انسداد مویرگی درCRVO بوسیله آنژیوگرافی فلورسین مشکلات متعددی به وجود میآید، به خصوص در مراحل اولیه بیماری، نواحی بزرگی از خون ریزی شبکیهای می تواند تشخیص ایسکمی را دشوارکند. در افراد سالخورده، آب مروارید یا مردمک متسع شده، گرفتن تصاویر با کیفیت که ارزیابی میزان ایسکمی شبکیهای را ممکن میسازد، دشوار میکند. همچنین موارد منع مصرفی برای آنژیوگرافی فلورسین مثل آلرژی وجود دارد. علاوه بر این، نشان داده شده است که دقت و تکرارپذیری در ارزیابی میزان جریان خروجی مویرگی نسبتا ضعیف است Karpe، ERG بالینی را به عنوان یک نشانگر پیش بینی ممکن در بیماران مبتلا به CRVO معرفی کرد. از آن به بعد دیگران نشان داده اند که پارامترهای مختلف ERG می تواند در تمیز دادن بین نوع های ایسکمیک و غیر ایسکمیک CRVO مفید باشد. مقایسه بین آنژیوگرافی فلورسین و پارامترهای مختلف ERG قبلا انجام شده و تشابه بین این دو روش را نشان داده است. این مطالعات عمدتا دامنه های ERG را مورد بررسی قرار داده اند و در بیشتر مطالعات بیماران بین 9 روز و حداکثر تا بیشتر از یک سال بعد از وقوع CRVO در تحقیق گنجانده شده بودند. یک مطالعه نشان داده است که تفاوت های بین چشمی در زمان موج b درERG لرزشی30 هرتز، پیش بینی کننده بهتری برای روبئوزیس نسبت به آنژیوگرافی فلورسین است. برای بهبود استانداردهای بالینیمان، تصمیم گرفته شد که توانایی ERG و آنژیوگرافی فلورسین در پیش بینی روبئوزیس مقایسه شوند. همه بیماران مدت زمان بیماری کوتاهی یعنی کمتراز دو هفته را داشته اند.

بیماران و روش ها
بیماران

32 بیمار با CRVO در مطالعه شرکت داده شدند. بازه سنی بیماران از 40 تا 85 سال (یعنی 49 سال) بود. 13 بیمار زن و 19 بیمار مرد بوده اند. زمان بین ظهور علائم و آزمایش، 1 تا 13 روز بود. بیشتر بیماران در یک روز توسط ERG و آنژیوگرافی فلورسین مورد آزمایش قرارگرفتند ولی در دو بیمار، آنژیوگرافی فلورسین 5 روز بعد از ERG انجام شد. بازه زمانی دوره پیگیری از 18 تا 42 ماه بود.

آزمایشات بالینی
در اولین مراجعه، روی بیماران یک آزمایش اسلیت لامپ متسع نشده ساده توسط گونیوسکوپی انجام شده است. بعد از متسع کردن، بیومیکروسکوپی نیز انجام شد. بهترین حدت بینایی اصلاح شده بدست آمد و فشار داخل چشم اندازه گیری شده است.
بیماران در مدت 2 ماه اول هر دوهفته یکبار و بعد ازآن هر ماه ویزیت میشدند. در هرملاقات آزمایشات مشابهی انجام شد. مراقبت ویژه ای برای تشخیص مراحل اولیه روبئوزیس اعمال شد که به عنوان حداقل یک ساعت نیوواسکولاریزاسیون عنبیه یا هرنئوواسکولاریزاسیون زاویه محفظه تعریف شد. از آنجایی که روبئوزیس آخرین هدف این مطالعه بود، همیشه توسط یک متخصص شبکیه که در مطالعه در جنبههای دیگر شرکت نداشت و کسی که هیچ اطلاعاتی در مورد تاریخچه بیماری اخیر نداشت، تایید شد. بیماران درحال ابتلا به روبئوزیس توسط فتوکوآگولاسیون تمام شبکیهای درمان شدند.
الکترورتینوگرامهای تمام میدانی در سیستم آنالیز Nicolet، همانطورکه قبلا توصیف شد، ثبت شدند. بعد از متسع شدن مردمک به وسیله فنی لفرین موضعی (10%) و سیکلوپنتولات HCl (1%)، یک الکترود ERG لنز تماسی دوقطبی Burian-Allen روی قرنیه همراه با یک الکترود زمین روی پیشانی اعمال شد. قبل از تست، چشم بیمار برای 40 دقیقه به تاریکی عادت داده شد. پاسخها با یک فیلتر باند پهن (-3 dB در 1 Hz و 500 Hz)، که با تک فلاش های تمام میدانی s)µ100) و نور سفید (36000 cd/m2 و cd/m2  7500) تقویت شده بودند، به دست آمدند. پاسخ های قرنیه با نور سفید لرزشی 30 هرتز (7500 cd/m2) با میانگین 20 رفت و برگشت بدست آمد. روشنایی سه محرک نوری متفاوت روی نور منعکس شده از کره گانزفلد اندازه گیری شد. اندازه مردمک و کدری رسانهای به طور معمول چک شدند. اما به نظر نمیرسید که روی ثبت ERG در این بیماران تاثیرگذار باشد.

آنژیوگرافی فلورسین
آنژیوگرافی فلورسین با تزریق 2 ml از یک ماده حاجب درون وریدی محلول سدیم فلورسین 25% انجام شد. تصاویر از عمق مرکزی و از محیط میانی درهمه چهار ربع گرفته شدند، همانطورکه در مطالعه انسداد ورید شبکیه مرکزی توصیف شد. آنژیوگرامها به روشی غیرآشکار توسط دو متخصص شبکیه چشم پزشکی به طور مجزا تفسیر شدند. مساحت صفحه به عنوان مساحت مرجع به هنگام ارزیابی درجه ایسکمی استفاده شد. همانند مطالعه انسداد ورید مرکزی، جریان خروجی مویرگی کمتر از 10DA به عنوان انسداد غیر ایسکمیک در نظر گرفته شد. آنژیوگرامها به 5 گروه طبقه بندی شدند:
1) کمتر از 10DA ایسکمیا، 2) 10 تا 20DA ایسکمیا،  3) 20 تا 40DA ایسکمیا، 4) بیشتر از 40DA ایسکمیا، 5) غیر قابل طبقه بندی به علت خونروی زیاد شبکیه یا کاتاراکت.
از 32 بیمار، 16 نفر در دوره پیگیری به روبئوزیس مبتلا شدند. آنها توسط فتوکوآگولاسیون تمام شبکیهای مورد درمان قرار گرفتند. آنژیوگرافی فلورسین در مورد 9 بیمار (28%) تشخیص نادرست داد در صورتی که ERG تنها در 1 مورد (3%) تشخیص نادرست داد.
در 18 مورد (56%) از 32 آنژیوگرام، دو متخصص قضاوت مشابهی کردند و از این 18 مورد، 2 مورد توسط هر دو متخصص غیر قابل طبقه بندی تشخیص داده شد. در 3 مورد، یکی از متخصصین آنژیوگرام را غیر قابل طبقه بندی در نظر گرفت در صورتی که به نظر متخصص دیگر، ارزیابی درجه ایسکمی، ممکن بود. در یک مورد، تفسیر آن ها به میزان 2 واحد مقیاسی متفاوت بود و در 10 مورد عدم توافق آن ها به میزان یک واحد بود (شکل 1 و جدول 1). زمانی که تفسیر دو متخصص به میزان یک واحد، متفاوت بود گروه پایین تر انتخاب شد و زمانی که تفاوت آنها به میزان دو واحد بود، واحد مقیاسی حد وسط انتخاب شد. زمانی که یکی از آزمونگرها آنژیوگرافی فلورسین را غیر قابل طبقه بندی در نظر گرفت، تفسیر آزمونگر دیگر، انتخاب شد.

الکترورتینوگرافی
پارامترهای ERG مورد بررسی قرار گرفتند. موج a و b بعد از تحریک تک فلش نور سفید در دو شدت متفاوت، نسبت b به a در این دو شدت متفاوت، دامنه و زمان ضمنی در ERG لرزشی 30 هرتز. مشخص شد که زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی 30 هرتز برای پیش بینی روبئوزیس بهترین پارامتر است. در 16 بیمار که به روبئوزیس مبتلا شدند، میانگین زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی30 هرتز، 5.39 ms (بازه 5.42-2.34) بوده است. همه بیماران به جز یک نفر زمان ضمنی موج b بیشتراز 37ms  داشتند. زمان ضمنی موج b قرنیه عادی در ERG لرزشی 30 هرتز، 4.32-2.26 ms در 48 کنترل نرمال بودند. در بیماران غیر مبتلا به روبئوزیس، متوسط زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی 30 هرتز، 6.33 ms (بازه 0.37-2.28) بود. هیچ بیماری زمان ضمنی بیشتر از 37  ms نداشته است. پیشرفت روبئوزیس در بیماران با CRVO توسط آنژیوگرافی فلورسین در 82% بیماران و به وسیله ERG در 94% آن ها قابل تشخیص بود. CRVO نوع غیر ایسکمیک در 62% موارد توسط آنژیوگرافی فلورسین ودر 100% موارد توسط ERG شناسایی شد. آنالیز آماری با استفاده از آمار کاپا انجام شد. آنالیز کاپا نشان داد که تطابق نتیجه نهایی مربوط به CRVO با ERG ارزش کاپای 938.0 داشت که از نظر Altman بسیار خوب تلقی میشود. ارزش کاپا برای تطابق نتیجه نهایی مربوط به CRVO با آنژیوگرافی فلورسین، 438.0 بود که از نظر Altman سطحی متوسط تلقی میشود. بنابراین ارزش کاپا نشان میدهد که ظاهراً ERG، نسبت به آنژیوگرافی فلورسین پیش بینی کننده بهتری برای نتیجه نهایی در رابطه با روبئوزیس در CRVO است. شکل 3 و 4 آنژیوگرافی دو بیمار را که بعدا مبتلا به روبئوزیس شدند، نشان میدهد. در بیمار شماره 1، تفسیر آنژیوگرام فلورسین دشوار است، خصوصاً که میدان بیرونی گذرگاه عروقی به علت کاتاراکت تار شده است و ارزیابی میزان ایسکمی دشوار است. بیمار شماره 2 در شکل 4 خونروی زیادی دارد که تفسیر آنژیوگرام را مشکل میکند اما هیچ علائم بدیهی از ایسکمی وجود ندارد. ERG این دو بیمار در مقایسه با یک ERG نرمال در شکل 5 نشان داده شده است. مشخص شد که زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی 30 هرتز نسبت به آنژیوگرافی فلورسین پیش بینی کننده بهتری برای بیماری نئوواسکولار است. تنها در یک مورد، ERG موفق به شناسایی ایسکمی در بیماری که بعدا به روبئوزیس مبتلا شده بود، نشد. آنژیوگرافی فلورسین که 5 روز بعد انجام شد، جریان خروجی مویرگی را بین 20 تا 40 DA نشان داد و بنابراین CRVO به عنوان ایسکمیک طبقه بندی شد. ERG یک هفته بعد از آنژیوگرافی فلورسین تکرار شد و این بار زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی 30 هرتز به طور قابل ملاحظهای تاخیر داشت (40ms ). یک تفسیر احتمالی برای این مورد میتواند این باشد که ترومبوز بین اولین آزمایش ERG وآنژیوگرافی فلورسین از نظر اندازه بزرگتر شده بود و بنابراین گردش خون شبکیه را به صورت حادتر به مخاطره انداخت و به همین علت ایسکمی ایجاد شد.
برای مدت طولانی، آنژیوگرافی فلورسین روشی استاندارد برای ارزیابی میزان ایسکمی در CRVO بوده است و این بیماری را به دو گروه متفاوت یعنی نوع ایسکمیک و غیر ایسکمیک طبقه بندی کرده است. نوع ایسکمیک میزان بالایی از عوارض نئوواسکولار دارد که میتواند برای چشم مخرب باشد، بخصوص زمانی که گلوکوم نئوواسکولار ایجاد میشود. فتوکوآگولاسیون تمام شبکیهای میتواند برای پیشگیری و درمان این عوارض استفاده شود. اگر درمان تا ظهور اولین علائم نئوواسکولاریزاسیون به تعویق بیفتد، یک تصویر ایسکمیک روی آنژیوگرافی فلورسین هشدار میدهد که بیمار در فواصل زمانی تقریبا کوتاهی ملاقات شود تا فتوکوآگولاسیون تمام شبکیهای بتواند در اولین نشانهی ظهور روبئوزیس انجام شود. تفسیر آنژیوگرام فلورسین همیشه آسان نیست، بخصوص در مراحل اولیه ی بیماری، و تمیز دادن بین نوع ایسکمیک و غیر ایسکمیک CRVO اغلب مشکل است. همچنین نشان داده شده است که تفسیر آنژیوگرامهای فلورسین در بین مشاهدهگرها متفاوت است. در آنژیوگرافیهای فلورسین این مطالعه، دو چشم پزشک تفسیر مشابهی در مورد 18 بیمار ( 56% موارد) انجام دادند. در 10 مورد، آنها به میزان یک واحد مقیاسی اختلاف نظر داشتند و در 4 مورد، اختلاف نظر بیشتر از یک واحد بود. این میزان تغییرپذیری مطابق با تحقیقات قبلی است. هر دو چشم پزشک سه نفر از بیمارانی را که بعدا به روبئوزیس مبتلا شدند، متعلق به گروه غیر ایسکمیک (گروه 1) دانستند.
در حالی که ERG آن ها را به عنوان ایسکمیک طبقه بندی کرد. در چهار بیماری که در آنژیوگرافی فلورسین، ایسکمیک در نظر گرفته شدند و به گروهای 2 و 3 تعلق داشتند یا در دو بیماری که توسط هر دو چشم پزشک غیر قابل طبقه بندی تلقی شدند، هیچ روبئوزیسی ایجاد نشد در حالی که ERG آن ها را به عنوان غیر ایسکمیک طبقه بندی کرد و در آخر دوره پیگیری، حدت بینایی آنها بین 4/0 و 1 بود. بنابراین در این نه مورد، آنژیوگرافی فلورسین نتوانست CRVO را به درستی طبقه بندی کند. به خصوص در مواردی که ایسکمیک در نظر گرفته شدند و در نهایت با حدت بینایی بسیار خوب پایان یافتند، فتوکوآگولاسیون تمام شبکیهای پیشگیری کننده بر اساس نتایج به دست آمده از آنژیوگرافی فلورسین نه تنها غیر ضروری بود بلکه احتمالا برای عملکرد این چشمها نیز میتوانست مضر باشد.
توضیح اینکه چرا ERG پیش بینی کننده بهتری نسبت به آنژیوگرافی فلورسین برای روبئوزیس است، میتواند این باشد که آنژیوگرام تمام میدانی، عملکرد کل شبکیه را ارزیابی میکند. در مقابل، تنها بخش محدودی از شبکیه در آنژیوگرامهای فلورسین در دسترس است بنابراین ارزیابی تنها کمتر از 50% ناحیه شبکیه ممکن است. بنابراین، ایسکمیای که عمدتاً در حاشیه وجود دارد، میتواند توسط آنژیوگرافی فلورسین نادیده گرفته شود در حالی که تشخیص این ایسکمی حاشیه ای توسط ERG ممکن است.
چنین در نظر گرفته میشود که نئوواسکولاریزاسیون میتواند توسط سلول های شبکیهای هیپوکسیک که احتمالا یک عامل آنژیوژنتیک تولید میکند، ایجاد شود در حالی که سلول های شبکیهای مرده این تأثیر محرک را ندارند. در آنژیوگرافی فلورسین معمولاً تمایز قائل شدن بین بافتهای شبکیهای مرده و هیپوکسیک، ممکن نیست.
سلولهای شبکیهای که ایسکمیک و زنده هستند، آهسته واکنش نشان میدهند و زمان ضمنی طولانی ای میدهند و تمیز دادن شبکیه هیپوکسیک و مرده را ساده تر میکنند. این ممکن است توضیح بیشتری در مورد اینکه چرا ERG پیش بینی کننده بهتری نسبت به آنژیوگرافی فلورسین برای روبئوزیس است، ارائه دهد. آنژیوگرافی فلورسین پروسهای است که به یک عکسبردار و یک پرستار یا یک پزشک برای تزریق فلورسین نیاز دارد در حالی که بسیاری از آزمایشات ERG در کلینیک ما به عنوان پروسهای استاندارد شده توسط یک پرستاری که به طور ویژه آموزش دیده است، انجام میشود.
به محضی که چشم بیدار به تاریکی عادت کرد، زمان آزمایش ERG بیشتر از 10 دقیقه نیست. در 4 تا 5% بیماران، حالت تهوع و استفراغ به عنوان واکنش نسبت به تزریق فلورسین ایجاد میشود. واکنشهای آلرژیک مانند کهیر و حتی شوک های آنافیلاکتیک نیز توصیف شده اند. برخلاف آنژیوگرافی فلورسین، آزمایش ERG شامل هیچ پروسه تهاجمی نمیشود و تنها عوارض جانبی که به ندرت مشاهده میشود، واکنش وازوواگال و سایش قرنیهای ناشی از لنزهای تماسی است.
در نتیجه در بیمارانی که اخیرا به CRVO مبتلا شدند، ERG تمام میدانی و به خصوص زمان ضمنی موج b در ERG لرزشی 30 هرتز، پیش بینی کننده بهتری نسبت به آنژیوگرافی فلورسین برای تشخیص است.
اگرچه آنژیوگرافی فلورسین به خوبی ERG نیست، نتایج نسبتا خوبی حتی در مراحل اولیه بیماری ارائه میدهد. همچنین از بین این دو روش، پروسه ERG سریعتر و با عوارض جانبی کمتری است.

منابع:
1) Altman DG (1991): Practical statistics for medical research. Chapman & Hall, London 403–409.
2) Andre´asson S, Ponjavic V & Ehinger B (1993): Full-field electroretinogram in a patient with cutaneous melanoma-associated retinopathy. Acta Ophthalmol (Copenh) 71:487490.
3) Hayreh SS (1983): Classification of central retinal vein occlusion. Ophthalmology 90: 458–474.
4) Hayreh SS, Rojas P, Podhajsky P, Montague P & Woolson RF (1983): Ocular neovascularization with retinal vein occlusion. Ophthalmology 90: 488–506.
5) Hayreh SS, Klugman MR, Podhajsky P & Kolder HE (1989): Electroretinography in central retinal       vein occlusion. Albrecht von Graefes Arch Klin Exp Ophthalmol 227: 549–561.

6) Ikeda H, Hankins MW, Asai T & Dawes EA (1992): Electrophysiological properties of neurons   following mild and acute retinal ischaemia. Exp Eye Res 55: 435–442.

7) Johnson MA, Marcus S, Elman MJ & McPhee TJ (1988): Neovascularization in central retinal vein   occlusion: Electroretinographic findings. Arch Ophthalmol 106: 348–352.

8) Karpe G (1945): The basis of clinical electroretinography. Acta Ophthalmol Suppl (Copenh)
 24: 1–118.

9) Laatikainen L, Kohner EM, Khoury D & Blach RK (1976): Panretinal photocoagulation in central retinal vein occlusion: a randomized controlled clinical study. Br J Ophthalmol 61: 741–753.

10) Larsson J, Andre´asson S & Bauer B (1998): Cone b-Wave implicit time as an early predictor
of rubeosis in central retinal occlusion. Am J Ophthalmol 125: 247–249.

11) Vannas S (1960): Electroretinographic observations in central vein occlusion. Acta Ophthalmol (Copenh) 38: 312–321.

12) Yannuzzi LA, Rohrer KT, Tindel LJ, Sobel RS, Costanza MA, Shields W & Zang E (1986):  Fluorescein angiography complication survey. Ophthalmology 93: 611–617.

]]>