آغازتولید رادیو داروی«تكنسیم 99 ام» ازهفته آینده

 

آغازتولید رادیو داروی«تكنسیم 99 ام» ازهفته آینده

تولید و بهره‌برداری رادیو داروی تكنسیم 99m از مهر ماه برای استفاده در بیمارستان‌های تهران و سپس سراسر كشور آغاز می‌شود.

به گزارش ایسنا، دكتر محمد قنادی، رییس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی سازمان انرژی اتمی صبح امروز در كنفرانسی مطبوعاتی اظهار كرد: رادیو داروی تكنسیم 99m كه از عمده‌ترین رادیو داروهاست كه از آن جهت عكسبرداری اسكلت استخوان‌ها، ماهیچه قلب، مغز، كبد، طحال، كلیه، مثانه، مغز استخوان، غدد بزاقی و اشكی، پاراتیروئید، تیروئید، سینه، شش‌ها و بسیاری از مطالعات تشخیصی استفاده می‌شود.

 

به گفته وی، عملیات اجرایی تولید این رادیو دارو در پایان سال 85 با حضور وزرای علوم و بهداشت و رییس سازمان انرژی اتمی در پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی صورت پذیرفت. پس از آن آزمایش‌ها برای كنترل كیفی و تست‌های حیوانی و بالینی در بیمارستان‌های تهران از جمله مركز پزشكی هسته‌یی بیمارستان دكتر شریعتی، طالقانی، میلاد، جم و شهدای تجریش انجام شد.

 

قنادی ادامه داد: در پی نتایج مثبت این آزمایش‌ها، پروانه بهره‌برداری از این رادیودارو صادر شد.

 

وی گفت: تولید این رادیو دارو و تجهیزات مورد نیاز آن توسط متخصصان داخلی و نیز در آزمایشگاه‌های رادیو اكتیو تهران و جابربن حیان انجام شد و برای اولین بار در كشور و نمونه‌ای بی‌نظیر در منطقه بوده است، به طوری كه بسیاری از كشورهای منطقه ان را وارد می‌كنند. همچنین ساخت تجهیزات حمل آن براساس استانداردهای آژانس بوده است.

 

رییس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی با اشاره به اینكه پیش از این موفقیت، رادیو داروی مورد نیاز كشور از بلژیك با هزینه 3 میلیون دلار وارد می‌شد، گفت: كشورهای كانادا، افریقای جنوبی، بلژیك، انگلستان، امریكا، چین و هند از تولید كننده‌های رادیو دارو جهان هستند كه بی‌نظیری روش مورد استفاده در این پژوهشگاه پس از تست‌های بالینی تایید شد و این در حالیست كه در ایران 120 مركز پزشكی هسته‌یی وجود دارد كه در هفته 10 هزار بیمار را به كمك رادیوداروها درمان می‌كنند و تولید این رادیو دارو در كشور میزان واردات را به شدت كاهش داده و حتی توانایی تولید هر هفته را در پژوهشگاه داریم.

 

وی خاطر نشان كرد: رادیو داروی تولیدی فاقد ناخالصی و دارای اكتیویته مناسب بوده و زمان كوتاهتری را از تولید تا مصرف می‌برد، به طوری كه با تولید آن از طریق ژنراتور برای 10 تا 15 روز قابل استفاده است.

 

وی در ادامه اظهار داشت: یكی از مهمترین رادیو داروهای دیگر ید 131 است كه علاوه بر ویژگی تشخیص، كاربرد درمانی دارد و تنها رادیو داروی موثر در درمان سرطان تیروئید است؛ به طوری كه تاكنون هزاران نفر از آن برای درمان سرطان تیروئید بهره‌مند شده‌اند و تولید این رادیو دارو با توجه به تحریم‌های اعمال شده در مورد ایران و جلوگیری از ایجاد درآمد اقتصادی از این فن‌آوری از سوی كشورهایی كه از این فن‌آوری برخوردارند، توسط متخصصان داخلی كشورمان صورت گرفته است و از این پس یك هفته در میان تولید این رادیو دارو در سازمان انرژی اتمی انجام می‌گیرد.

 

قنادی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینكه آیا راكتور 40 مگاواتی آب سنگین اراك كه قرار است در آینده‌ای نزدیك جایگزین راكتور تهران شود، امكان تولید رادیو دارو را به سازمان انرژی اتمی می‌دهد؟ گفت: راكتور 40 مگاواتی اراك برای تولید رادیوداروها تنظیم و ساخته می‌شود و امكان تولید رادیو دارو را دارد و تا زمانی كه راكتور 40 مگاواتی اراك راه نیفتاده است با توجه به ضمانت متخصصان ما در راكتور تهران امكان تولید آن وجود دارد.

 

راكتور تحقیقاتی 40 مگاواتی اراك پس از خاموش شدن راكتور تهران به دلیل نزدیك شدن به پایان عمرش جایگزین این راكتور خواهد شد.

 

وی خاطرنشان كرد: در حال حاضر وزارت بهداشت برنامه‌ تولید یك هفته در میان این رادیو دارو را به ما داده است؛ در حالی كه با رعایت استانداردهای بین‌المللی برای تولید این رادیو دارو، امكان تولید بیش از 90 كوری به منظور قطع واردات به این رادیو دارو و حتی صادرات آن به كشورهای همجوار وجود دارد.

 

قنادی در پاسخ به این سوال كه آیا بازرسان آژانس بر این پروژه نظارت و یا همكاری داشته‌اند؟ گفت: در این پروژه از هیچ متخصص خارجی چه در آژانس و چه در كشورهای دیگر و یا حتی فارغ التحصیلان ایرانی خارج از كشور استفاده نشده است.

 

قنادی در خصوص پروژه‌های دیگر این پژوهشگاه و فعالیت پژوهشكده‌های مختلف آن گفت: در زمینه لیزر، فیزیك پلاسما و گداخت برنامه‌های گسترده‌ای داریم كه تحقیقات در این زمینه‌ها در سطح آزمایشگاهی و تحقیقاتی بوده و در دنیا نیز در همین سطح در حال انجام است. همچنین در زمینه كشاورزی و پزشكی هسته‌یی اقدامات زیادی را انجام داده‌ایم.

 

دكتر قنادی همچنین در حاشیه نشست مطبوعاتی روز یكشنبه با خبرنگاران در پاسخ به خبرنگار فن‌آوری خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) درباره نحوه همكاری این سازمان در پروژه سزامی اظهار كرد: سازمان انرژی اتمی درخواست عضویت در پروژه سزامی را به وزارت علوم ارائه كرده و دو نماینده از سازمان در این پروژه و نیز پروژه شتابگر ملی همكاری دارند.

 

وی افزود: در خصوص همكاری با دانشگاه‌های كشور در تولید سه رادیوایزوتوپ ساماریوم، استرانسیوم و رنیوم با دانشگاه صنعتی امیركبیر همكاری داریم؛ همچنین با دانشگاه‌های تربیت مدرس و شهید بهشتی در خصوص كاربرد رادیو ایزوتوپ‌ها و استفاده از آنها در برخی از بیماری‌های تشخیصی و تحقیقات روی هورمون‌ها مشاركت داریم.

 

دكتر قنادی خاطر نشان كرد: تحقیقات گسترده‌ای در خصوص طراحی و ساخت شتابدهنده‌ها انجام می‌دهیم كه در حال حاضر دو شتاب دهنده در كرج برای تولید سه رادیوایزوتوپ تالیوم، گالیوم و كریپتون و در یزد برای پرتودهی مواد غذایی، پلاستیك و پلیمر مورد استفاده قرار دارند و به طور همزمان در نظر داریم با تایید شورای پژوهشی شتاب دهنده‌ای برای پژوهشگاه طراحی كنیم.

 

وی با اشاره به قطع همكاریهای آژانس در برخی از پروژه‌ها اظهار كرد: قطع این همكاری با توجه به تحریم، تامین قطعات را برای ما مشكل می كند اما بازهم می‌توان این تجهیزات را خریداری كرد و تحریم‌ها ما را مجبور به ساخت تجهیزات در داخل كشور و كسب دانش فنی آنها می‌كند و حضور متخصصان توانمند و زبده در پژوهشكده با این كه برخی دارای مدرك دكتری نیز نیستند ما را در این امر پیشرو قرار داده است.

 

رییس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی در پاسخ به ایسنا ادامه داد: در هیچ كدام از پروژه‌ها از متخصصان خارجی و فارغ التحصیلان خارج از كشور استفاده نشده و همه آنها در داخل كشور تحصیل كرده و فارغ التحصیل شده‌اند و در كنار افرادی كه دیار غربت را می‌گزینند، هستند كسانی كه در كشور مانده و فعالیت می كنند و در این زمینه با كمبود نیروی انسانی متخصص مواجه نیستیم.

 

دكتر قنادی در بیان دیگر فعالیت‌های پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی گفت: از دیگر پروژه‌های پژوهشكده می‌توان به پروژه‌های لیزر، فیزیك پلاسما و گداخت اشاره كرد همچنین در رابطه با كشاورزی فعالیت‌های عمده‌ای در جهت بالا بردن كیفیت محصولات غذایی، افزایش كمیت و مدت زمان نگهداری مواد غذایی، پرتودهی تجهیزات پزشكی برای افزایش عمر نگهداری آنها و ضد عفونی كردن آنها انجام داده‌ایم.

 

وی افزود: از جمله روش‌های ضد عفونی تجهیزات پزشكی استفاده از مواد شیمیایی است كه علاوه بر داشتن تاریخ انقضاء با اثرات سوء همراه است و ما به جای استفاده از آنها از پرتودهی در مركز تابش گاما یا شتاب دهنده یزد استفاده می‌كنیم كه در آن تاریخ انقضا مطرح نبوده و علاوه بر بسته بندی مخصوص در مدت زمان كوتاهی انجام می‌شود و درحال حاضر تمام تجهیزات پزشكی تولید شده در سراسر كشور در پژوهشكده كاربرد پرتوها به وسیله چشمه كبالت – كه مورد بهره برداری قرار می‌گیرد – پرتودهی شده و تمامی كارخانجات ما را پوشش می‌دهد. علاوه بر آن بسیاری از مواد غذایی، ادویه جات و داروهای گیاهی در این مركز و یزد پرتودهی می شوند كه این عمل ارزش اقتصادی بسیار بالایی دارد.

 

وی خاطر نشان كرد: در سال 2005 كشور آمریكا از تولید رادیو ایزوتوپ‌ها بر اثر پرتودهی، تولید رادیو داروها و پرتودهی مواد غذایی، 300 میلیارد دلار فروش داشته و چهار میلیون نفر را مشغول به كار كرده است؛ همچنین هر ساله 10 هزار تن سیب زمینی در كشور ژاپن برای افزایش مدت زمان نگهداری و 12 تن ادویه جات در كشور هند برای افزایش مدت زمان نگهداری پرتودهی می‌شوند و حدود 25 كشور در دنیا تاكنون مجوز پرتودهی برای 43 نوع مواد غذایی جهت نگهداری آنها گرفته‌اند.

 

رییس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی با اشاره به اینكه مسائل اقتصادی بسیاری از سیاست‌های كشورها را تعیین می‌كند، اظهار كرد: اینكه بتوان بدون استفاده از مواد شیمیایی، تجهیزات پزشكی را پرتودهی كرد ارزش اقتصادی زیادی دارد و پرتودهی محصولات كشاورزی از جمله سیب زمینی، پیاز، گوجه فرهنگی، ماهی و گوشت برای نگهداری آنها در مدت زمان بیشتری ما را به همان رقم 300 میلیارد دلار می‌رساند.

 

وی تاكید كرد: در حال حاضر در پژوهشكده‌های تحقیقاتی پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی حدود 300 نفر عضو هیات علمی و 600 نفر پژوهشگر زبده فعالیت دارند كه از بزرگترین رسالت‌های ما انجام تحقیقات بنیادی و كاربردی و اجرایی كردن آنها می‌باشد و پژوهشگاه آمادگی استخدام فارغ التحصیلان مقطع PhD دانشگاه‌ها و گذراندن دوره‌های تز دكتری را دارد.

 

رییس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی سازمان انرژی اتمی اظهار داشت: پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌یی تاكنون در مورد چهار رادیوداروی مولیبدن تكنسیم 99m، تالیوم، گالیوم و كریپتون برای تشخیص و رادیوداروهای ید 131، فسفر و اریدیوم برای درمان به خودكفایی رسیده و با دستیابی به روش جدید در دانش فنی آن اقدام به تولید كرده است.

اطلاعیه انتخابات هیئت مدیره انجمن مهندسی هسته ای

انتخابات هیئت مدیرۀ انجمن علمی مهندسی هسته ای

 

قابل توجه تمامی دانشجویان رشتۀ مهندسی هسته ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات:

 

      با توجه به صدور مجوز فعالیت انجمن علمی مهندسی هسته ای و لزوم انتخاب اعضای هیئت مدیرۀ این انجمن، به این وسیله از تمامی دانشجویان علاقه مند به كاندیداتوری در این دوره از انتخابات جهت ثبت نام دعوت به عمل می آید. افراد علاقه مند میتوانند جهت ثبت نام به آقای گلرخ مراجعه نمایند و یا از طریق همین وبلاگ برای ایشان پیغام بگذارند .

    لازم بذكر است بعد از انجام انتخابات 7 نفر بعنوان اعضای هیئت مدیره برگزیده خواهند شد.

    زمان انتخابات هنوز مشخص نیست ولی به احتمال زیاد انتخابات در روز چهارشنبه مورخ 7/4/85 برگزار خواهد شد. آخرین مهلت ثبت نام نیز تا پایان خردادماه می باشد.

 

كلاهك هسته‌ای

كلاهك هسته‌ای

 

به آن قسمت از موشك، راكت،‌ اژدر، مرمی و یا هر سلاح دیگری كه حاوی سیستم هسته‌ای و یا حرارتی ـ هسته‌ای باشد، كلاهك هسته‌ای گویند. تكنولوژی كلاهك هسته‌ای به دنبال جنگ جهانی دوم همراه با انبوهی از سیستم‌های تسلیحاتی كه هر لحظه پیچیده‌تر می‌شوند با گام‌هایی شتابان به پیش رفته است. پیشرفت‌های عمده در طراحی كلاهك‌های هسته‌ای (به عنوان مثال ریز شدن الكترونیكی) به كاربردهای كارآمدتر مواد قابل شكافت هسته‌ای و تهیه كلاهك‌های هسته‌ای كوچك انجامیده است. ساختن كلاهك‌های (هسته‌ای) كوچك همراه با پیشرفت‌های مهمی كه در عرصه سیستم‌های پرتاب كلاهك‌ها صورت گرفته، راه را برای پذیرش وسیع سلاح‌های هسته‌ای در نیروهای مسلح ایالات متحده هموار كرده است. ویژگی‌های طرح‌های تازه كلاهك‌ها از جمله عبارتند از: كنترل، كارآیی و ایمنی بیشتر و در نتیجه تحرك بهتر، دقت بیشتر، برد زیادتر و قدرت كشندگی افزون‌تر آنها. (نگاه كنید به تكنولوژی هسته‌ای، پژوهش و تهیه و اورانیوم).

تكنولوژی كلاهك هسته‌ای به طرزی فزاینده پیچیده و با صرفه شده است. تاماس كوچران كه از كارشناسان تسلیحاتی است بر آن است كه زندگی نمونه‌وار یك كلاهك دوره‌ای حدود سی سال را در برمی‌گیرد كه هفت مرحله مشخص را می‌توان در آن تمیز داد:

 1ـ آفریده شدن سلاح در ذهن.

 2ـ مطالعه كارشناسی.

 3ـ مهندسی تهیه و یا تهیه تام و تمام.

 4ـ مهندسی تولید.

 5ـ تولید نمونه اول.

 6ـ تولید به مقدار زیاد و ذخیره‌سازی.

 7ـ كنار گذاشتن. بنا به تخمین‌ها، هزینه كلاهك ده تا بیست درصد هزینه یك سیستم تسلیحاتی است، گرچه این رقم ممكن است (در بعضی از سیستم‌های تسلیحاتی) به طرزی نمایان تفاوت كند. تا میانه دهه 1990، كل تولید كلاهك در ایالات متحده از 28000 عدد در می‌گذرد. به رغم افزایش پیگیر در كمیت و كیفیت كلاهك‌های هسته‌ای، شواهد و مداركی كه اخیراً به دست آمده است، می‌نمایانند كه مشكلات عمده‌ای در پژوهش و تهیه آنها بروز كرده است این مشكلات از جمله در مورد نیاز (به آنها)، برنامه‌ریزی، هزینه و كارآیی آنهاست. رسانه‌های خبری، در بسیاری موارد، چندان توجهی به این دلواپسی‌ها نشان نداده‌اند، گرچه در گزارش‌های متعدد كنگره، بر روی برخی از آنها انگشت نهاده بودند. مثلاً در 1983، كمیته‌های تخصیص مالی مجلسین سنا و نمایندگان به این نتیجه رسیده بودند كه «به نظر می‌رسد، با در نظر گرفتن توانایی‌ها و شرایط نظامی و همچنین برآوردهای واقع‌گرایانه مقتضیات آرایشات در جو سیاسی كنونی در جهان، زیاده‌روی‌هایی در میزان ساخت برخی از كلاهك‌ها صورت گرفته است.» افزون بر این، این دو كمیته در باب شتاب برنامه «بازنشسته كردن» (كلاهك‌ها)، به خصوص در مورد آن سیستم‌هایی كه بار نیازهای تولیدی به مواد را سبك خواهند كرد و سیستم‌هایی كه می‌گویند در آستانه و یا حالت كهنگی قرار دارند تردیدهایی ابراز كرد. در واكنش نسبت به این پرسش‌ها، پرسش‌های دیگری كه عنوان می‌شود، كنگره،‌ در مواردی، از تخصیص بودجه برای این و یا آن كلاهك خودداری كرده است (مثلاً برای كلاهك ضد موشك بالیستیكی به نام سنتری) و در موارد دیگری بودجه اختصاص یافته برای كلاهك‌های دیگر را یكسره حذف كرده است.

MRI چیست ؟

MRI چیست ؟

 

MRI=magnetic resonance imaging

 

یكی از بهترین تكنیكهادر دنیای پزشكی در تشخیص بیماریها استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی(MRI)است كه بدون تابش اشعه ایكس می توان اسكن های واضحی از بافتهای مختلف بدن گرفت .

پدیده تشدید مغناطیسی اولین بار تو سط دو فیزیكدان بنامهای فلیكس بلاچ و ادوارد پاركل بطور جداگانه كشف گردید با این كشف انها در سال 1952 مفتخر به دریافت جایزه نوبل گردیدند.

سرانجام در سال 1970 دكترریموند دامادین به این فكر افتاد كه از فراوانی اب در بدن برای تصویر برداری به روش تشدید مغناطیسی استفاده كند

در این روش برای ایجاد یك تصویر سه بعدی بدن از سه جهت تحت تابش یك میدان مغناطیسی قوی قرار می گیردكه شدت ان گاهی 60000 برابر شدت میدان مغناطیس زمین می باشد.

وچون در تمام اندامهای بدن به میزان معینی اب وجوداردبدیهی است كه هیدروژنهای موجود در اب كه دوقطبی هستند تحت تاثیرمیدان مغناطیسی قرار گیرندو تقریبا در یك جهت بخط شوندكهاگر در این حالت به بدن امواج رادیویی با فركانس معین بتابانیم سبب تولید یك جریان الكتریكی توسط هیدروژن خواهد شد و می توان با یك تقویت كننده وكامپیوتر تصویری از ان ناحیه معین بوجود اورد.

پزشكان با استفاده از این تكنیك ارزشمند توانستند از بافتهای مختلفی مانند مغز تصاویر واضحی بدست اورند در شكل زیر یك اسكن از سر انسان بروش MRIرا میبینیداگرتوموری در ان باشد ان تومور به صورت لكه ای در تصویر ظاهر خواهد شدكه رنگش با سایر نقاط سر متفاوت است زیرا میزان هیدرژن تومور با میزان هیدرژنهای اطراف فرق میكند بنابراین پس از تابش امواج رادیویی سیگنالها ودر نتیجه تصویر مربوط به ان ایجاد می شود امروزه پزشكان با استفاده از این فناوری می توانند با تشخیص محل لخته شدن خون در قلب و یا مغز از وقوع سكته در انسان جلوگیری كنند.

هنگامی كه بیماری برای اسكن به این روش اماده میشود باید دقت شود كه همراه وی هیچ گونه فلزی نباشد زیرا سبب اختلال در تصویر می شود.همچنین افرادی كه در دستها یا پاهایشان پلاتین كار گذاشته شده ویا افرادی كه از باطریهای قلب استفاده میكنند نباید از این روش برای عكس برداری استفاده نمایند.زیرا وسایل فلزی تحت تاثیر میدان می توانند در بدن حركت كنند.

 

 

حفاظت در برابر پرتوزاها

پرتو انتقال دهنده انرژی از راه تابش است. هنگامی ‌که پرتوی انرژی خود را از دست بدهد، دیگر پرتو نیست. پرتو می‌تواند وارد اتم بشود و با برخورد به الکترونها و یا هسته اتم را از حالت عادی و طبیعی خارج کند.

 

اصول کلی حفاظت در برابر پرتوزاها

پرتو در هر برخورد بخشی از انرژی خود را از دست می‌دهد و در نهایت متوقف می‌شود. برای مثال پرتوهای آلفا پس از متوقف شدن از حالت پرتوی خارج شده و به هسته اتمی ‌تبدیل می‌گردند. پرتوها می‌توانند ذره یا امواج الکترومغناطیسی باشند. پرتوگیری بدن از مواد رادیواکتیو می‌تواند منبع داخلی و یا خارجی داشته باشد، ولی برای حفاظت از پرتوها باید به حفاظت از بدن در برابر ورود مواد پرتوزا به بدن توجه کرد و این مستلزم این است که محیط اطراف از مواد پرتوزا عاری باشد و در صورت آلودگی محیط باید راه‌های ورود آلودگی به بدن مسدود شود.

مواد پرتوزا می‌توانند از راه تنفسی ، خوردن و آشامیدن مایعات و مواد غذایی آلوده و یا از راه پوست جذب شوند. خطر آلودگی شیمیایی یک ماده به مراتب کمتر از خطر آلودگی پرتوی همان ماده پرتوزا است. لذا تکنیک کنترل آلودگی محیط به مواد پرتوزا به مراتب مهمتر از کنترل ترکیبات شیمیایی غیرفعال است.

 

حداکثر مقادیر مجاز آلودگی

باید توجه داشت که هر مقدار آلودگی ، حتی اگر به مراتب کمتر از حداکثر میزان آلودگی مجاز باشد، باز هم کاملا بی‌خطر و بدون عارضه نمی‌باشد. برای آب و هوا حدود آلودگی مجازی که بدن انسان می‌تواند تحمل کند و برای بدن عارضه‌ای پیش نیاید، تعیین شده است.

 

نکات اساسی در تعیین مقادیر مجاز آلودگی

تمام محاسبات ، با منظور کردن خصوصیات اندامهای یک انسان با هیکل استاندارد (70 کیلوگرم وزن و 170سانتیمتر قد) انجام می‌شود.

برای تعیین حداکثر آلودگی مجاز در آب ، محاسبات بر اساس میزان مصرف و دفع روزانه آب از بدن انجام می‌شود.

حداکثر آلودگی مجاز در هوا بر اساس میزان استنشاق هوا در محیط کار حساب می‌شود.

طرز توزیع ماده پرتوزا در اندام ، در مجموع پرتوزاهایی که می‌توانند در اندام خاصی جایگزین شوند، منظور می‌گردد.

نوع و همچنین نیم عمر فیزیکی و نیم عمر بیولوژیکی و بالاخره نیم عمر موثر ماده پرتوزا در نظر گرفته می‌شود.

کلیه محاسبات بر اساس حداکثر مجاز پرتوگیری بدن انجام می‌شود.

 

پرتوزاهای آلوده کننده محیط

مواد پرتوزای آلوده کننده محیط زیست به دو دسته 'طبیعی' و 'مصنوعی' تقسیم می‌شوند. آلوده کننده‌های طبیعی همان مواد رادیواکتیو موجود در طبیعت هستند و آلوده کننده‌های مصنوعی خود به سه گروه تقسیم می‌شوند. اول پرتوهای ناشی از انفجارهای هسته‌ای ، دوم ، زباله‌ها و پسماندهای اتمی ‌و سوم ، پرتوزاهایی که در راکتورهای هسته‌ای و شتاب‌دهنده‌ها تولید می‌گردند.

 

کنترل آلودگی هوا

مواد پرتوزا به دلیل تنفس هوای آلوده ، خوردن مواد آلوده و یا به علت آلوده شدن پوسته به مواد رادیواکتیو ، وارد بدن شده و موجب پرتوگیری آن می‌گردند. می‌توان از ورود مواد پرتوزا از راه‌های بلع و آلودگی پوستی ممانعت کرد، ولی برای جلوگیری از ورود این مواد به بدن از راه استنشاق ، بهترین راه جلوگیری از آلوده شدن هوای مورد استنشاق است، که انجام آن در محیطهای کار الزامی ‌و اجتناب‌ناپذیر است. در محلهای محدود و سربسته‌ای که احتمال آلودگی هوا وجود دارد، الزاما بایستی میزان آلودگی بطور مداوم تحت کنترل باشد.

موثرترین راه برای کاهش میزان آلودگی هوا در چنین محل‌هایی خارج کردن هوای آلوده و رقیق کردن و پخش کردن آنها در هوای آزاد است. در محلهایی که از چشمه‌های بار پرتوزا استفاده می‌شود، بهترین راه برای جلوگیری از آلوده شدن هوای مورد استنشاق این است که کلیه عملیات بر روی آنها در محفظه‌ای با فشار منفی (فشار کمتر از فشار محیط) انجام شود. برای این کار هوای داخل محفظه بوسیله هواکش مکیده می‌شود و پس از عبور از ورقه‌های صافی به خارج فرستاده می‌شود. برای جلوگیری از ورود مجدد آن به محل اولیه و یا به محلهای مجاور ، عمل تخلیه هوا در ارتفاع مناسبی قرار می‌گیرد.

قسمت هواکش دستگاه در انتهای آن قرار داده می‌شود تا در صورت وجود منفذ یا سوراخ هوای آلوده نتواند به خارج سرایت کند. در صورتی‌که تخلیه هوای آلوده به خارج از محیط کار ممکن نباشد، با گذراندن هوای آلوده از صافی‌های مناسب و مطمئن ، آلودگی از هوا گرفته می‌شود و هوای نسبتا پاک مجددا به همان محل اولیه برمی‌گردد. در صورتی‌که در هوای آلوده گاز رادیواکتیوی وجود داشته باشد، نظر به اینکه جذب آن بوسیله صافیهای معمولی امکان‌پذیر نیست، بایستی نخست هوا از روی مواد جاذب گاز عبور داده شود و سپس بوسیله سیستم تهویه مناسب ، در هوای باز تخلیه گردد.

 

اصول حفاظت فردی

پس از اینکه تمام اقدامات لازم جهت کنترل آلودگی هوا به مواد پرتوزا انجام شد، باز لازم است که هر فرد جهت رعایت بهداشت و حفظ سلامتی خود از روشها و وسایل خاص استفاده کند و از ورود مواد پرتوزا به بدنش جلوگیری کند. بهترین وسیله برای جلوگیری از ورود مواد پرتوزا به بدن از راه استنشاق استفاده از 'ماسکهای مخصوص' است. برای جلوگیری از ورود مواد پرتوزا به بدن از راه دهان باید خوردن و آشامیدن در محیط کار اکیدا ممنوع باشد. همچنین توصیه شده که در محلهای آلوده باید از انجام هر عملی که احتمالا موجب انتقال آلودگی به دهان می‌شود، مانند سیگار کشیدن و حتی استفاده از تلفن در محل کار خودداری شود.

برای جلوگیری از جذب مواد پرتوزا به بدن از راه پوست از دستکش‌های نازک پلاستیکی یکبار مصرف ، روپوش ، کلاه و کفش نایلونی یکبار مصرف یا پارچه‌های قابل شستشو و همچنین از کرم‌های ساده جهت پوشش دادن قسمت باز و بدون حفاظ سطح بدن استفاده کرد. استفاده از این وسایل هنگام کار و استحمام پس از انجام کار بخش مهمی ‌از حفاظت فرد را تامین می‌کند. پس از ورود مواد پرتوزا به بدن و جایگزین شدن آن در اندامی‌ از بدن جلوگیری از اثر بیولوژیکی آن محدود به دفع سریع این مواد از بدن است که این کار تقریبا غیر ممکن است.