صنایع در سایه رادیو ایزوتوپ ها ایمن ترند

صنایع در سایه رادیو ایزوتوپ ها ایمن ترند

رادیو ایزوتوپ هایی كه كاربرد صنعتی دارند نیز گاهی مشمول ملاحظات سیاسی - اقتصادی می شوند. در حالی كه محروم كردن كشورها از این مواد و امكانات می تواند ضررهای جبران ناپذیری در پی داشته باشد.
این یك واقعیت است : 98 درصد كاربرد انرژی هسته ای، صلح آمیز و تنها 2 درصد آن نظامی است. در این میان، كاربرد رادیوایزوتوپ ها در صنایع یكی از موارد مهم و اساسی استفاده صلح جویانه از انرژی اتمی در جهان و ایران به شمار می رود.
حدود 40 سال است كه صنایع ایران از سیستم های رادیوایزوتوپی استفاده می كنند. در حال حاضر چشمه های رادیواكتیو و سیستم های هسته ای در بیش از 600 كارخانه مهم ایران از جمله كارخانجات سیمان، نساجی، قند، نفت، پتروشیمی، ذغال سنگ، لاستیك سازی، مجتمع فولاد، ذوب آهن، غنی سازی مس، شیمیایی و پلاستیك سازی، لوله سازی، ریسندگی و معادن برای اندازه گیری و كنترل مورد استفاده قرار می گیرند.
انعطاف پذیری، دقت عمل و صرفه اقتصادی این گونه سیستم ها سبب توسعه سریع كاربرد آنها در صنایع شده است. آنچه مسلم است عدم كنترل و اندازه گیری دقیق در صنایع است كه نه تنها به محصولات صنعتی و كارخانجات صدمه وارد می كند، بلكه در مواردی از جمله جوش های صنعتی، می تواند به فجایعی انسانی منجر گردد.
پس از كشف رادیواكتیویته توسط مادام كوری در سال 1898، برای نخستین بار در سال 1901 از چشمه رادیوایزوتوپ طبیعی رادیوم برای رادیوگرافی در پزشكی استفاده شد. سپس از سال 1946 به بعد رادیوایزوتوپ ها در سطح وسیعی و تقریباً در تمام رشته های صنعتی، پزشكی، كشاورزی و علوم برای اندازه گیری و كنترل مورد استفاده قرار گرفتند. به طوری كه در اكثر مراكز هسته ای كه دارای راكتور و دستگاه های مختلف شتاب دهنده هستند، تهیه و تولید این مواد حتی تا سطح تجارتی مورد توجه قرار گرفته است.
امروزه صنایع بزرگ و كوچك در كشورهای پیشرفته در مقیاس زیادی از سیستم های رادیوایزوتوپی برای اندازه گیری و كنترل استفاده می كنند. گسترش روزافزون موارد استعمال رادیوایزوتوپ ها در رشته های مختلف علوم و صنعت، پژوهشگران را بر آن داشته است تا روز به روز در تهیه، تولید و كاربرد رادیوایزوتوپ ها روش های عملی تر و دقیق تری را جستجو كنند. به طوری كه اكنون بسیاری از كشورها مشغول تحقیق و بررسی در مورد استفاده بیشتر و كارایی بهتر رادیو ایزوتوپ ها هستند.

صنایع زیر سایه رادیو ایزوتوپ ها
سیستم های رادیوایزوتوپی كه در كارخانجات مورد استفاده قرار می گیرند از یك چشمه رادیواكتیو حفاظت شده، یك دتكتور یا آشكارساز و قسمت های الكترونیكی تشكیل شده اند.
مهم ترین كاربردهای این سیستم ها در كارخانجات، به گفته دكتر حسن رحیمی، سرپرست گروه كاربرد رادیو ایزوتوپ ها در صنایع سازمان انرژی اتمی ایران، عبارت است از: كنترل سطح مایعات در قوطی های در بسته و یا ظروفی كه داخل آنها را نمی توان دید، كنترل سطح مایعات در تانكرهای بزرگ مخازن نفت، آب، موادشیمیایی و...، كنترل سطح مواد جامد مانند خاك، پودر سنگ، سیمان و... در داخل بونكرهای كارخانجات سیمان و یا واحدهای صنعتی مشابه، كنترل سطح مواد مذاب در داخل كوره ها، كارخانجات شیشه سازی، ذوب آهن و...، اندازه گیری و كنترل غلظت تركیبات آلی، محلول های اسیدی و قلیایی، اندازه گیری دانسیته گازها و مایعات در خطوط لوله، تشخیص نوع تركیبات نفتی در لوله های حامل این مواد، تعیین ضخامت پلاستیك، كاغذ، ورقه های فلزی و شیشه به طور اتوماتیك در خط تولید.
اما باید رادیوگرافی صنعتی را نیز به این فهرست اضافه كرد. رادیوگرافی صنعتی با استفاده از رادیو ایزوتوپ ها انجام می شود و می تواند عیب ها و نقایص جوش های صنعتی را در تمامی موارد مشخص كند.
مهندس كورش عادل، سرپرست بازرسی فنی شركت كاوشیار (وابسته به سازمان انرژی اتمی ) در همین مورد می گوید: هر جا جوش و آهن باشد، ما حضور داریم ؛ در كشتی، خودرو، ساختمان و.... حتی شهرداری در پی آن است كه ساختمان های در دست احداث، به خصوص ساختمان های بلند مرتبه، حتماً رادیوگرافی شوند.
مهندس عادل با گشت و گذاری در خاطرات خود می گوید: یادم می آید خودرویی در ایران ساخته می شد كه پس از تحویل به مشتری، بعد از مدتی چرخ های آن جدا می شد. از ما خواسته شد تا جوش های صورت گرفته در این خودرو را رادیوگرافی كنیم. اولین بار كه این آزمایش انجام شد، مشاهده كردیم كه تمام جوش ها عیب و ایراد دارد. این عیب ها برطرف شد و شما شاهد هستید كه خودروهایی كه الآن ساخته می شود از لحاظ كیفیت، وضعیت به مراتب بهتری نسبت به 10 سال پیش دارند.
وی یكی دیگر از موارد استعمال رادیوگرافی صنعتی با استفاده از رادیوایزوتوپ ها را در صنایع هواپیمایی ذكر می كند. به گفته مهندس عادل، پس از انجام چند ساعت پرواز مشخص توسط هر هواپیما داخل موتور، بدنه و بال آن رادیوگرافی و كنترل می شود. این كار برای حفظ ایمنی پرواز ضروری است.
این جنبه از كاربرد رادیوایزوتوپ ها واقعاً حیاتی است. اما به جز رادیوگرافی صنعتی، سیستم های كنترل هسته ای نیز در صنایع كاربرد فراوانی دارد. البته مشتری این سیستم ها پالایشگاه ها، صنایع پتروشیمی، قند، سیمان، ذوب آهن و به طور كلی صنایعی هستند كه در فرآیند كار، ماده اولیه وارد یك مخزن، راكتور یا... می شود.
مهندس عبدالرضا قهرمانی، سرپرست گروه رادیو ایزوتوپ های صنعتی، در این مورد می گوید: سیستم های هسته ای كه بیشتر در صنایع مورد استفاده قرار می گیرند شامل سطح سنج ها، ضخامت سنج ها، دانسیته سنج ها، رطوبت سنج ها و... هستند.
هم اكنون مركز تحقیقات سازمان انرژی اتمی ایران با همكاری آژانس بین المللی انرژی اتمی و شركت Polon لهستان درصدد طراحی سیستم هسته ای ضخامت سنجی از نوع ثابت و متحرك برای صنایع شیشه سازی و سیستم دانسیته سنجی برای تعیین دانسیته مواد نفتی در درون خط لوله است.

مزایای سیستم های رادیوایزوتوپی
گرچه سیستم های رادیوایزوتوپی به علت مزایای خاصی كه دارند توانسته اند به سرعت جایگزین سیستم های الكترونیكی یا مكانیكی مشابه شوند، اما این سیستم ها تنها روش اندازه گیری و كنترل در صنایع نیستند.
یكی از روش های متداول، استفاده از سیستم آلتراسونیك است. مهندس عادل با تشبیه كار این سیستم به دستگاه سونوگرافی می گوید: با استفاده از دستگاه آلتراسونیك موجی به داخل قطعه فرستاده و موج برگشتی روی دستگاه ثبت می شود. از روی نقطه تضعیف موج متوجه مكان عیب می شوند. به این صورت كه بلندتر شدن موج نشانه وجود ترك و كوتاه تر شدن آن دلیل وجود مواد زاید یا گرفتگی مسیر است.
روش های استفاده از مواد نافذ، آزمایش مغناطیسی با استفاده از براده های آهن و جریان های گردابی، كه مانند گیت های فرودگاه عمل می كند، در كنترل های صنعتی كابرد داشته و در بعضی موارد هنوز هم كاربرد دارد. اما چرا استفاده از رادیو ایزوتوپ ها و چشمه های صنعتی اقبال بیشتری دارد؟
مهندس عادل می گوید: هر كدام از روش ها در كنار ارجحیت خاص خود، ضعف هایی نیز دارند. مثلاً در روش مغناطیسی فقط تا عمق 2 تا 3 میلیمتری روی سطح را می توان عیب یابی كرد. در روش مواد نافذ هم فقط عیب هایی قابل شناسایی هستند كه به سطح راه داشته باشند. روش آلتراسونیك روش خوبی است، اما در ضخامت های كمتر از میلیمتر جواب نمی دهد.
روش استفاده از رادیوایزوتوپ ها بهترین روش برای پیداكردن عیوب یا سنجش در صنایع به شمار می رود. یكی از مزایای آن وجود فیلم حاصل از این روش عنوان می شود كه می تواند به صورت یك مدرك در پرونده كاری بماند و امكان اخذ نظرات مختلف را در زمان های دیگر فراهم كند.
سرپرست گروه كاربرد رادیوایزوتوپ ها در صنایع، مهم ترین مزایای سیستم های رادیوایزوتوپی را این گونه برمی شمارد: اندازه گیری ها بدون تماس با ماده انجام می شود، بنابراین هیچ گونه تغییری در ماده مورد نظر در خط تولید ایجاد نمی شود. همچنین به وسیله سیستم های رادیوایزوتوپی می توان اندازه گیری های موردنظر را در ظروف سربسته و در داخل لوله هایی كه تحت فشار و یا حاوی مواد سمی و خطرناك هستند، بدون تماس با آنها انجام داد. در این روش، اندازه گیری مستقل از فشار، درجه حرارت، تركیب شیمیایی و یا مشخصات فیزیكی جسم موردنظر است و در هنگام اندازه گیری ضخامت یا دانسیته مواد، نیاز به قطع خط تولید نیست.
این مزایا به اضافه پایین تر بودن مخارج و هزینه نگهداری چنین سیستم هایی سبب شده است كه كاربرد رادیوایزوتوپ ها نه تنها در صنایع بلكه در سایر رشته ها نیز به سرعت رشد پیدا كند.

یك كاربرد حیاتی و اقتصادی
یكی از كاربردهای مهم رادیوایزوتوپ ها در صنعت، نشت یابی در خطوط لوله های انتقال نفت است. این كار نه تنها از لحاظ مسائل اقتصادی مهم است، بلكه نشت نفت با آلوده كردن منطقه می تواند مشكلات زیست محیطی را سبب شود.
تكنیك كاربرد ردیاب های رادیواكتیو، كه با استفاده از برم - 82 انجام می شود، برای اولین مرتبه در ایران در سال 1376 اجرا شده است. البته آژانس بین المللی انرژی اتمی و انستیتوی ایزوتوپ لهستان در انجام این امر با سازمان انرژی اتمی ایران همكاری كرده اند.
دكتر حسن رحیمی در مورد نحوه كار می گوید: با استفاده از یك سیستم PIG و همچنین كاربرد برم - 82 به عنوان ردیاب می توان با دقت بسیار بالایی (نیم لیتر نشت در یك ساعت ) لوله های انتقال نفت را كه تا چندین متر در زیرزمین نهاده شده اند، مورد نشت یابی دقیق قرار داد. در این روش چون دستگاه های ما به منبع رادیواكتیو پاسخ می دهند، ما قبل از آزمایش منطقه را به طور دقیق بررسی می كنیم تا مطمئن شویم هیچ منبع رادیواكتیوی در منطقه نیست. سپس برم - 82 را به داخل لوله تزریق می كنیم. در آزمایش مجدد، هر جا كه این ماده توسط دتكتورها شناسایی شود، همان جا محل نشت نفت است.
اما آیا این ماده رادیواكتیو روی نفت داخل لوله تأثیر نمی گذارد؟ سرپرست گروه كاربرد رادیوایزوتوپ ها در صنایع با قاطعیت پاسخ می دهد كه نه ! ما از برم - 82 استفاده می كنیم كه نیمه عمر آن فقط 36 ساعت است. اگر چهار تا 36 ساعت از زمان تزریق برم بگذرد، دیگر رادیواكتیویته ای باقی نمی ماند. بنابراین ما با هماهنگی هایی كه با شركت نفت انجام می دهیم، نفت برای سپری شدن مدت زمان لازم در تانكرها باقی می ماند. ضمن اینكه تمام این مسائل از طریق واحد امور حفاظت و فیزیك بهداشت مركز كنترل می شود و زمانی كه اكتیویته به حالت طبیعی رسید، نفت مورد استفاده قرار می گیرد.
البته نشت یابی در خطوط انتقال نفت با روش های مختلف انجام می شود. به جز روش رادیوتریسر (استفاده از برم - 82) روش آلتراسونیك نیز در دنیا مرسوم است. یكی از دلایل ارجعیت روش رادیوتریسر دقت بسیار بالای آن است. با توجه به فشار (Psi) 800-700 نفت در خطوط انتقال، قطعاً تشخیص نشت نیم لیتر تا 6 لیتر در ساعت، اختلاف بسیار مهمی است. وقتی موضوع نشت ماده ای است كه هم از لحاظ ارزش مالی مهم است و هم از لحاظ آلودگی محیط زیست، باید روش حساس تر و دقیق تری را به كار ببریم.
البته انتخاب روش رادیوتریسر در ایران دلیل دیگری نیز داشته است. دكتر رحیمی می گوید: شركت ملی نفت در ابتدا هزینه كرد و روش آلتراسونیك را در ایران اجرائی كرد. اما موفق نشد. زیرا خطوط لوله نفت ما كه حدود 50-40 سال پیش طراحی شده اند، از مسیرهایی عبور می كنند كه نمی توان از روش آلتراسونیك برای نشت یابی آنها استفاده كرد. خط لوله سلفچگان اراك به تهران را در نظر بگیرید. این خط لوله 146 كیلومتر است. در بعضی قسمت ها این خط لوله از زیر جاده رد شده است یا در بعضی جاها در مسیر عبور هواپیما قرار دارد. روش آلتراسونیك به امواج صوتی حساس است و تمام ارتعاشات گرفته می شود. بنابراین احتمال خطا بالا می رود. به همین سبب است كه این روش در ایران موفقیت آمیز نبوده است.
شركت ملی نفت ایران چند سال پیش اعلام كرد كه حدود 13000 كیلومتر خط لوله انتقال نفت با قطرهای 8، 10، 14، 16، 18، 24، 26، 30 اینچ در كشور وجود دارد كه عمر كاركرد بعضی از آنها بیش از 30 سال است. با گذشت زمان و اثر عوامل محیطی در قسمت هایی از این خطوط لوله، سایش و خوردگی ایجاد شده است، كه باعث نشت نفت در درون زمین و سپس پاره شدن خط لوله و در نتیجه هدر رفتن مقادیر زیادی از فرآورده های نفتی می گردد.
با فعالیت های صورت گرفته از آن زمان تاكنون حدود 3000 كیلومتر از این خطوط، كنترل و نشت یابی شده است. به گفته سرپرست گروه كاربرد رادیوایزوتوپ ها در صنایع محدودیت ها و معذوریت های شركت ملی نفت سبب كندی كار بوده است. دكتر رحیمی می گوید: تكنیك ما به گونه ای است كه نشت یابی باید در خطوط حامل نفت سفید یا گازوئیل صورت بگیرد. در حالی كه شركت ملی نفت تمام مواد نفتی از جمله بنزین، نفت سفید، گازوئیل و... را از طریق یك خط لوله می فرستد.
به جز نشت یابی در خطوط لوله های انتقال نفت، بخش رادیوایزوتوپ مركز تحقیقات هسته ای، طرح ساخت انواع لامپ های نورانی (بتالایت )، طراحی سیستم رادیوایزوتوپی میزان تعیین خاكستر (Ash) در زغال سنگ در صنایع ایران، كاربرد ردیاب ها در صنایع شیشه سازی برای بررسی كوره مذاب، طراحی و ساخت چشمه های Am-241 برای كاربرد در دتكتورهای دودی و سیستم های شناسایی گازهای سمی و طرح سیستم هسته ای ضخامت سنج از نوع اسكنر برای كنترل خط تولید محصولات را در دست اقدام دارد.

حرف آخر
بیشتر صنایع و كارخانجات ایران از سیستم های هسته ای بهره مند هستند. اكثر این سیستم ها به علت اشكالاتی كه در قسمت های الكترونیكی، دتكتور و یا چشمه رادیواكتیو آنها به وجود می آید، نیاز به تعمیر و بازسازی دارند. بیشترین نوع چشمه مورد استفاده در این سیستم چشمه كبالت - 60، سزیوم - 137 و ایریدیم - 192 است.
به گفته دكتر رحیمی كبالت - 60، كه بیشترین مقدار مصرف را در صنایع دارد، به مقدار مورد نیاز در راكتور مركز تحقیقات تولید می شود. البته نیمه عمر كوتاه این ماده نیز واردات آن را منتفی می كند. وی توانایی تولید این چشمه ها را تا حدی می داند كه می گوید: پتروشیمی رازی چشمه ای به طول 5/3 متر نیاز داشت. به هر جا در دنیا سفارش دادند، این چشمه را به آنها ندادند و گفتند باید كل سیستم را عوض كنید. اما ما این چشمه را برای آنها طراحی كردیم و ساختیم.
در عین حال برای تولید چشمه های آمرسیوم یا ایریدیم - 192 باید ماده اكتیو شده اولیه را از خارج كشور وارد كرد. چون تهیه آنها احتیاج به راكتوری با فلاكس بالاتر دارد. به گفته قهرمانی، تهیه این مواد اولیه گاهی با مشكلاتی از جمله تحریم ها و گران فروشی ها مواجه شده است.
رادیوایزوتوپ هایی كه كاربردصنعتی دارند نیز همچون رادیوایزوتوپ هایی كه كاربرد پزشكی دارندگاهی مشمول ملاحظات سیاسی -اقتصادی می شوند. درحالی كه محروم كردن كشورها از موادوامكاناتی كه به طور مستقیم یا غیر مستقیم با جان انسان ها و محیط زیست آنها ارتباط دارد می تواند ضررهای جبران ناپذیری در پی داشته باشد.

 

آزمون تئوری نسبیت : حق با انیشتین بود

آزمون تئوری نسبیت : حق با انیشتین بود

 

ترجمه : سلیمان فرهادیان

دقیق ترین ژیروسكوپ جهان برای آزمایش تئوری اینشتین آماده شده است. یك فضاپیمای ناسا كه برای آزمودن دو پیش بینی مهم تئوری نسبیت عام اینشتین طراحی شده است برای پرتاب در ماه جاری آماده می شود. ماموریت كاوشگر گرانش B Gravity Probe B mission از چهار ژیروسكوپ بسیار دقیق استفاده می كند تا تئوری اینشتین را كه در سال 1916 ارائه شده است در بوته آزمونی دیگر قرار دهد. طبق این تئوری اینشتین، فضا و زمان در اطراف اجسام بسیار سنگین تغییر شكل یافته و خمیده می شود. این ماموریت توسط ناسا طراحی شده است و مركز مارشال اجرای آن را بر عهده دارد.

یك فضاپیمای ناسا كه برای آزمایش دو پیش بینی مهم تئوری نسبیت عام آلبرت اینشتین طراحی شده است در تاریخ 17 آوریل 19 فروردین سال جاری از پایگاه نیروی هوایی واندنبرگ كالیفرنیا به فضا پرتاب می شود. ماموریت كاوشگر گرانش ناسا كه GP_B نیز نامیده می شود، از چهار ژیروسكوپ بسیار دقیق استفاده می كند. این ژیروسكوپ ها در یك ماهواره ویژه در مداری به دور زمین می چرخند و دو قسمت از پیشگویی های غیرمعمول تئوری اینشتین را كه در سال 1916 ارائه شده است عملاً مورد آزمایش قرار می دهند. در این تئوری اینشتین پیش بینی كرده است كه فضا و زمان به دلیل وجود اجسام بسیار سنگین خمیده می شود. دو اثری كه قرار است در این برنامه آزمایش شوند عبارتند از: اثر ژئودتیك (geodetic effect) كه نشان دهنده میزانی از انحنای فضازمان اطراف زمین در حالت سكون و اثر كشش چارچوب frame dragging كه نشان دهنده میزان كشش فضازمان اطراف زمین به دلیل چرخش آن است.

دكتر آن كینی (A.Kinney) مدیربخش اخترشناسی و فیزیك در دفتر علوم فضایی ناسا در واشنگتن می گوید: «كاوشگر گرانش B این توانایی را دارد كه خواص بنیادین جهان نامریی را بر ما آشكار می سازد، جهانی كه در مقایسه با انتظارهای روزمره ما بسیار عجیب و ناآشناست و اینشتین یك قرن پیش سعی كرد رازهای آن را بر ما آشكار سازد. آزمودن جنبه های اساسی تئوری اینشتین- مثل همین آزمایش هایی كه GP_B انجام خواهد داد، اطلاعات بنیادی را برای پیشبرد علم فراهم خواهد آورد. نظیر چنین پیشرفت هایی پیش از این به طراحان كمك كرده است تا از دستاوردهای فناورانه برای طراحی ابزارهای مورد نیاز برای چنین ابزارهای فوق العاده دقیقی استفاده كنند.»
وقتی كه این فضاپیما در مدار قطبی زمین در ارتفاع 640 كیلومتری زمین قرار گیرد، در هر 5/97 دقیقه از هر دو قطب زمین گذشته و یكبار زمین را دور می زند. در برنامه ریزی های انجام شده درجه بندی و كنترل تجهیزات در مدار حدود 40 تا 60 روز طول می كشد و پس از آن دوره جمع آوری اطلاعات علمی فرامی رسد كه حدود 13 ماه است. GP_B برای آزمایش تئوری نسبیت عام، هر تغییری در محور چرخش ژیروسكوپ را نسبت به ستاره IM پگاسی 8703 HR كه ستاره راهنمای آن محسوب می شود، اندازه می گیرد. انتظار می رود برای این دوره آزمون كه بیش از یك سال طول می كشد، تغییر در محور چرخش به دلیل اثر ژئودتیك بسیار كوچك و حدود 6/6614 هزارم ثانیه قوسی باشد و تغییر در محور چرخش كه توسط اثر كشش چارچوب ایجاد می شود، از این مقدار هم كوچك تر و در حدود 9/40 هزارم ثانیه قوسی است. برای آنكه تصوری از مقدار این زاویه داشته باشید، فرض كنید 100 كیلومتر از شیب 9/40 هزارم ثانیه قوسی را طی كنید، آن وقت ارتفاع شما نسبت به ارتفاع اولیه مسیر حدود 5/1 سانتی متر است.
طی این ماموریت اطلاعات حاصل از GP_B حداقل دوبار در روز ارسال می شود. ایستگاه های مستقر در زمین یا ماهواره ای ارسال اطلاعات ناسا می توانند این اطلاعات را دریافت كنند.
گردانندگان این آزمایش می توانند از طریق مركز عملیات ماموریت كه در دانشگاه استنفورد واقع است با GP_B ارتباط برقرار كنند. این اطلاعات همان طور كه حاوی اندازه گیری های بسیار دقیق از تغییر جهت محور چرخش ژیروسكوپ است می تواند گزارش هایی از نحوه عملكرد تجهیزات و فضاپیما را نیز در برداشته باشد. ماموریت GP_B در سال 2005 كامل می شود و برای تجزیه و تحلیل علمی این اطلاعات دوره یك ساله ای در نظر گرفته شده است.
پروفسور فرانسیس اوریت (F.Everitt) از دانشگاه استنفورد و محقق ارشد GP_B می گوید: «ساخت GP_B كاری بسیار پرزحمت و دشوار و نیازمند تلفیق ماهرانه گستره بسیار وسیع و غیرمعمولی از فناوری های جدید است. حیرت انگیز است كه توانستیم خود را برای پرتاب كاوشگر آماده كنیم.

مركز پروازهای فضایی مارشال در هانتسویل آلاباما مدیریت برنامه GP_B را بر عهده دارد. دانشگاه استنفورد پیمانكار اصلی ناسا برای این ماموریت، آزمایش ها را انجام می دهد و مسئولیت طراحی و تولید تجهیزات علمی را علاوه بر انجام ماموریت و تحلیل اطلاعات بر عهده دارد. لاكهید مارتین یكی از پیمانكاران مهم دیگر طراحی، ساخت و تولید فضاپیما و بعضی از تجهیزات داخلی آن را بر عهده داشت. مركز فضایی كندی ناسا و شركت بوئینگ مسئولیت پرتاب دلتای 2، موشك حامل كاوشگر را بر عهده دارند.
پرتاب موشك از پایگاه واندنبرگ به طور زنده از شبكه تلویزیونی ناسا پخش می شود. اطلاعات در مورد مراحل پرواز در وب سایت ناسا با عنوان مركز مجازی كنترل پرتاب به نشانی

www. ksc. nasa. gov / elvnew / gpb / vlcc. Htm

در دسترس است.برای اطلاعات بیشتر در مورد ماموریت GP _ B در اینترنت به نشانی های زیر

einstein. stanford. edu

www. gravityprobeb. Com

مراجعه كنید.

www. msfc. nasa. Gov

GP _ A نام آزمایش دیگر در مورد گرانش و نسبیت بود كه ناسا در سال 1976 انجام داد. طبق تئوری نسبیت عام و خاص اینشتین، تغییر در گرانش و سرعت حركت باعث می شود سرعت گذر زمان تغییر كند. در آن سال ناسا برای آزمودن این تئوری از ساعتی استفاده كرد كه دقت آن در حد یك ثانیه در 3 میلیون سال بود. یك نمونه از این ساعت در زمین ماند و دیگری به ارتفاع 100 هزار كیلومتری مدار زمین رفت كه شدت گرانش در آنجا بسیار كمتر از زمین است. با مقایسه زمان اندازه گیری شده توسط این ساعت مشخص شد كه تئوری اینشتین با دقت 7 در یك میلیون صحیح است.

 

منبع : www.sharghnewspaper.com

<:P:>