تبلیغات
The Medical Radiation Engineering - مطالب ابر انکولوژی
 
The Medical Radiation Engineering
Nuclear for peace...
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مهدی
مطالب اخیر
آرشیو وبلاگ
نویسندگان



نهمین همایش سراسری انجمن خون و سرطان کودکان ایران و اولین کنگره بین المللی چالش ها در هماتولوژی انکولوژی کودکان از 25 لغایت 27 شهریورماه سال 1394 در سالن همایش های بیمارستان محک شهر تهران برگزار می گردد. 








نوع مطلب :
برچسب ها : کنگره، سرطان خون، هماتولوژی، انکولوژی، سرطان های کودکان، محک،
لینک های مرتبط : کنگره بین المللی چالش ها در هماتولوژی انکولوژی کودکان،
یکشنبه 15 شهریور 1394 :: نویسنده : Amir

سرطان ریه

این تومور و یا توده، به عنوان تومور اولیه و یا سرطان اولیه می تواند در محل خود شروع به رشد کند و یا گسترش پیدا کرده و باعث ایجاد تومورهای ثانویه در قسمت های دیگر بدن شود. این فرایند گسترش، متاستاز (metastasis) نامیده می شود که یکی از ویژگی های کلیدی سرطان نیز به شمار می رود.

سرطان ریه در جهان، دومین سرطان رایج در مردان و سومین سرطان رایج در زنان است. در ایران سرطان ریه کشنده ترین سرطان می باشد.

از همه مهم تر، به علت دشوار بودن درمان سرطان ریه، می توان تا حد زیادی این سرطان را چه در مردان و چه در زنان،  شایعترین نوع سرطانی که منجر به مرگ می شود، به حساب آورد.

س

چه عواملی باعث ایجاد سرطان ریه می شوند؟

استعمال دخانیات علت اصلی ابتلا به سرطان ریه است. می توان گفت که مبتلا شدن به حداقل ۸۰% از سرطان های ریه به دلیل استعمال دخانیات می باشد.

اگر چه افراد غیر سیگاری نیز احتمال ابتلا به سرطان ریه را دارند اما به طور کلی خطر ابتلا به این بیماری در افراد سیگاری ۱۰ برابر بیشتر است.

میزان خطر، با افزایش تعداد سیگاری که در روز کشیده می شود، افزایش می یابد. اگر شما یک فرد سیگاری قهار هستید که در روز بیش از ۲۰ نخ سیگار مصرف می کنید، احتمال ابتلا به سرطان ریه در شما به حدود ۳۰ تا ۴۰ برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری افزایش می یابد.

علت اصلی افزایش قابل توجه ابتلا به سرطان ریه در ۵۰ سال اخیر را می توان افزایش افراد سیگاری در این سالها دانست. این افزایش مصرف به علت تولید صنعتی و بازاریابی دخانیات به وجود آمده است.

خطر ابتلا به بیماری سرطان ریه در افرادی که سیگار را ترک می کنند، بعد از گذشت حدود ۱۵ سال، با افراد غیر سیگاری برابر می شود.

n

علائم سرطان ریه:

علائم سرطان ریه عبارتند از:

  • سرفه ی مزمن
  • تنگی نفسی که به مرور بدتر می شود
  • کاهش وزن
  • خستگی بیش از حد
  • درد مزمن و مداوم در قفسه ی سینه و یا در جای دیگری از بدن (که احتمالا از گسترش سرطان به استخوان ها ناشی می شود.)

به علت تومور اصلی در ریه و یا به علت تومور های ثانویه در جاهای دیگری از بدن، علائم دیگری می توانند به وجود بیایند.

a

  • یکی از علائم برجسته ی سرطان ریه، سرفه ی خونی و یا هموپتیزی (‌Hemoptysis) می باشد. این علامت می تواند یکی از علائم هشدار زودهنگام باشد و به تشخیص سرطان ریه در مراحل ابتدایی که هنوز ممکن است قابل درمان باشد، کمک کند. اگر سرفه ی خونی در هر شخصی مشاهده شود، به خصوص اگر شخص سیگاری و بالای ۴۰ سال سن داشته باشد، باید بلافاصله جهت مشاوره در مورد سرطان ریه به پزشک مراجعه کند.
  • ورم گردن یا صورت
  • دوره های مکرر حالت ذات الریه یا برونشیت
  • خس خس کردن سینه
  • شکستگی های استخوان که مربوط به جراحت های تصادفی نباشد
  • اثرات وابسته به اعصاب، عدم تعادل در راه رفتن و از دست دادن حافظه بصورت دوره ای

تشخیص سرطان ریه:

متاسفانه بسیاری از سرطان های ریه زمانی تشخیص داده می شوند که برای انجام درمان های موثر ممکن، دیر شده است. در بیش از نیمی از افراد مبتلا به سرطان ریه، سرطان آنها زمانی تشخیص داده می شود که سرطان وارد مرحله ی متاستاز شده و در حال گسترش است.

تشخیص زودهنگام سرطان ریه مشکل است زیرا بسیاری از علائم رایج سرطان ریه مشابه علائمی است که در ریه های افراد سیگاری قابل مشاهده است (بیماری مزمن انسدادی ریه یا COPD). علاوه بر این بسیاری از افرادی که به سرطان ریه مبتلا هستند به طور همزمان به COPD نیز مبتلا هستند زیرا که عامل اصلی هر دو بیماری کشیدن سیگار است. با این حال تنها ۱ تا ۲ درصد از افراد مبتلا به COPD به بیماری سرطان ریه نیز دچار می شوند.

xسی

تصویر برداری با اشعه ی X از قفسه ی سینه اولین آزمایش برای تشخیص سرطان ریه است. اگر توموری در ریه وجود داشته باشد باید حتما قطر آن یک سانتی متر (یا بیشتر) باشد تا بتوان آن را با این تصویر برداری تشخیص داد.

q

با این حال در این مرحله که تومور به این اندازه رسیده است، سلول اصلی سرطانی شده ۳۶ بار تقسیم (دو برابر) شده است. معمولا بیماری سرطان ریه زمانی به مرگ منجر میشود که این تقسیم سلولی به ۴۰ رسیده باشد.با توجه به این توضیحات، کاملا واضح است که تشخیص سرطان ریه در اواخر دوره ی طبیعی آن تشخیص داده می شود.

در صورت مشاهده ی موردی غیر طبیعی در تصویربرداری اشعه ی X معمولا تصویربرداری CT Scan و MRI نیز انجام می شود که این روش های تصویربرداری می توانند اطلاعات بیشتری را در مورد تومورها و این که چقدر گسترش پیدا کرده اند در اختیار ما قرار دهند.

ccc

برخی از آزمایش های ساده ی خون و چند آزمایش دیگر نیز ممکن است انجام شود.

برونکوسکوپی (Bronchoscopy) یک معاینه ی مستقیم از داخل لوله های تنفسی است که بعد از بی حسی موضعی به وسیله ی یک فیبر نوری نازک انجام می شود. این معاینه بهترین روش معاینه برای تشخیص تومور در برونش اصلی (مجاری هوایی اصلی) در مرکز قفسه ی سینه می باشد.

ss

بسته به محل سرطان، نمونه برداری (بیوپسی) یا از طریق برونکوسکوپی انجام می شود و یا از طریق سوزن بیوپسی. برای سرطان هایی که نزدیک حاشیه ی ریه ها هستند (به عنوان مثال اگر به دنده ها نزدیک تر باشد تا به مرکز قفسه ی سینه) بهتر است از سوزن بیوپسی استفاده شود زیرا که این مناطق فراتر از دسترسی برونکوسکوپ هستند.

g

معمولا یک نمونه از خلط (موادی که همراه با سرفه از سیستم تنفسی خارج می شوند) نیز به منظور مشاهده ی سلول های سرطانی، مورد آزمایش قرار می گیرد که بعد از انجام این آزمایش شاید دیگر نیازی به انجام آزمایش بیوپسی نباشد.

سرطان ریه بسته به شکل ظاهری سلول های سرطانی که توسط پاتولوژیست ها و زیر میکروسکوپ قابل مشاهده است در سه دسته ی مختلف طبقه بندی می شود:

  • سرطان سلول های کوچک
  • سرطان سلول های سنگفرشی
  • آدنوکارسینوما (adenocarcinoma)

مهم است بدانیم شخص بیمار به کدام نوع از انواع سه گانه ی سرطان ریه مبتلا شده است، زیرا که سرطان های سلول های کوچک بهترین واکنش را نسبت به شیمی درمانی دارند (دارو های ضد سرطان)، در حالی که انواع دیگر آن، که اغلب به سرطان سلول های بزرگ ریه شناخته می شوند، به کمک عمل جراحی و یا پرتودرمانی (درمان به کمک اشعه) بهتر درمان می شوند.

بنابراین پاتولوژیست به یک نمونه ی کوچک از بافت (بیوپسی) نیاز دارد تا آن را مورد آزمایش قرار داده و هم شک به بیماری سرطان را از بین ببرد و صحت آن را تایید کند و هم اینکه نوع سلول سرطانی را تشخیص دهد.

درمان سرطان ریه:

جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی (داروها) برای درمان سرطان ریه مورد استفاده قرار می گیرند.

j

عمل جراحی می تواند سرطان ریه را درمان کند اما تنها یک نفر از هر ۵ نفر (۲۰ درصد) مبتلا به بیماری سرطان ریه برای عمل جراحی مناسب است.

در صورتی که سرطان ریه در خارج از قفسه ی سینه گسترش پیدا نکرده باشد و اندام های حیاتی مانند کبد را تحت تاثیر قرار نداده باشد و همچنین اگر فرد بیمار، بیماری های دیگری مانند برونشیت مزمن (bronchitis) و بیماری قلبی نداشته باشد، تنها در این شرایط، استفاده از عمل جراحی برای حذف تومور سرطانی ممکن است مقدور باشد.

این عوارض اضافه ممکن است فشار را به فرد بیمار به حدی بیشتر کند که نتواند عمل جراحی را تحمل کند.

برای درمان سرطان سلول های کوچک از شیمی درمانی، و در پاره ای موارد از پرتودرمانی استفاده می شود.

شیمی درمانی یا توسط متخصص غدد (متخصص در درمان سرطان) و یا گاهی اوقات توسط یک متخصص در بیماری های قفسه ی سینه با تخصص در شیمی درمانی مورد استفاده قرار می گیرد.

این روش درمانی به صورت دوره ای بوده به گونه ای که فرد بیمار حدودا هر سه هفته به مدت ۴۸ ساعت در بیمارستان بستری خواهد شد.

تصورات غلطی در مورد شیمی درمانی در میان مردم شایع است که موجب نگرانی هایی نسبت به مشکلات و فواید این روش درمانی شده است.

با این حال هیچ شکی نسبت به تاثیر مثبت شیمی درمانی روی مدت زمان و کیفیت زندگی افراد مبتلا به سرطان ریه، از نوع سلول های کوچک وجود ندارد. تعداد دوره های درمانی مورد نیاز، به میزان واکنش بدن بیمار به درمان بستگی دارد.

i

شیمی درمانی عوارضی جانبی نیز دارد. از جمله مهمترین عوارض جانبی می توان به تهوع، استفراغ و ریزش مو اشاره کرد. با این حال داروهای بسیار خوبی نیز برای کنترل این عوارض جانبی وجود دارند. موها در حدود سه ماه بعد از پایان دوره های شیمی درمانی دوباره رشد می کنند.

اهدافی برای هر چه بهتر کردن نتایج شیمی درمانی وجود دارد و در همین راستا آزمایش های تحقیقاتی بسیاری در حال انجام است. در صورتی که از بیماران خواسته شد تا رضایت نامه برای شرکت در یک برنامه ی آزمایشی را قبول کنند، نباید وحشت زده شوند.

صدها بیمار در برنامه های درمانی آزمایشی که به منظور تشخیص مزایای یک روش درمانی نسبت به روش درمانی دیگر انجام می شوند، شرکت می کنند. این تحقیق ها به منظور ارتقای تاثیر شیمی درمانی در بهبود بیماران انجام می شوند.

برای درمان سرطان سلول های بزرگ (دو نوع دیگر سرطان ریه) بسته به اینکه کجا قرار دارند و تا چه اندازه پیشرفت کرده اند ممکن است از جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی و یا ترکیبی از این روشها استفاده شود.

در برخی از موارد ممکن است پس از شیمی درمانی، روش درمانی بیولوژیکی جدیدی که به سیستم ایمنی کمک می کند تا به تومور حمله کنند نیز مورد استفاده قرار گیرد. در موارد بسیار پیشرفته ی بیماری، ممکن است علاوه بر روش های درمانی گفته شده، به منظور مقابله با علائم ناراحت کننده و آزار دهنده ی بیماری، از روش های درمانی دیگری نیز استفاده شود.

پرتودرمانی یا رادیکالی (radical) است یا کمکی (palliative). پرتودرمانی رادیکالی در بیماران انتخاب شده ای به کار می رود که تومور سرطانی آنها موضعی و غیر قابل جراحی باشد. در این روش با استفاده از دز بالایی از پرتو، تلاش می شود تا تومور سرطانی نابود شود.

پرتودرمانی کمکی به صورت گسترده و غیر متمرکز انجام می شود. هدف، درمان سرطان نیست بلکه هدف ایجاد راحتی بیشتر برای بیمار است. در این روش از دز پایین تری از پرتو (اغلب فقط یک یا دو دز) استفاده می شود.

این کار برای کاهش علائمی چون خون در خلط (هموپتیزی) و استخوان درد مفید بوده و همچنین به بهبود انسداد مجاری هوایی و رگ های بزرگ قفسه ی سینه کمک می کند.

کشف های جدید:

سر نخ خطر ابتلا به سرطان ریه در ناخن انگشت پا:

نتایج این تحقیق نشان داده است مردانی که مقدار نیکوتین در ترکیبات ناخن انگشتان پای آن ها زیاد است، ۵٫۳ برابر بیشتر در معرض سرطان ریه هستند و درعین حال سابقه زمانی سیگار کشیدن فرد در این رابطه تاثیری ندارد بدین معنی که بدون توجه به سابقه استعمال دخانیات، هر فرد سیگاری ممکن است در معرض این خطر قرار داشته باشد.

مجله تخصصی لایوساینس دراین باره گزارش داد: محققان تاکید دارند این یافته به پزشکان هشدار می دهد که برای معاینه افراد سیگاری فقط طول مدت سیگار کشیدن را در نظر نگیرند بلکه فاکتورهای زیان بار و مهم دیگری هستند که در آزمایش ها و مطالعه ها ممکن است نادیده گرفته شوند، در حالی که تشخیص احتمال سرطان در این افراد بسیار مهم و تعیین کننده هستند.

متخصصان دانشگاه کالیفرنیا در این پژوهش تاکید کردند: حتی افرادی هم که مدت کوتاهی است سیگار می کشند، می توانند در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه باشند چون ممکن است تعداد کمتری سیگار بکشند، اما دود آن را خیلی عمیق تر استنشاق کنند که این امر تاثیر منفی تر و وخیم تری بر روی بدن فرد می تواند داشته باشد.

این متخصصان خاطرنشان کردند، علت انتخاب ناخن انگشتان پا این بوده که ناخن ها به کندی رشد می کنند و سطح نیکوتین در این بافت در مقایسه با بزاق و ادرار ثبات بیشتری دارد. بنابراین اطلاعات دقیق تری را در اختیار پزشکان و محققان قرار می دهد.

r

چگونه به وسیله سایبرنایف سرطان ریه درمان می شود؟

پیش از این بزرگترین مشکل پزشکان در درمان سرطان ریه حرکت تومورها به هنگام تنفس بود. اما امروزه دستگاه سایبرنایف روشی جدید و مدرن را برای حل این مشکل پیشنهاد کرده است. بر خلاف روش های دیگر درمان، دستگاه سایبر نایف تومورها را در هنگام تنفس شناسایی کرده و به گونه ای حرکت می کند که با حرکت سینه در هنگام تنفس هماهنگ باشد و به همین دلیل در هنگام درمان بیمار می تواند به صورت عادی نفس بکشد.

w

برای درمان سرطان ریه به وسیله سایبرنایف به تیم پزشکی کاملی نیاز است و در دوره درمان، بیمار باید تحت نظر متخصصانی همچون: پزشک جراح، متخصص داخلی، انکولوژیست، فیزیسیست، رادیوتراپیست و دیگر کارکنان پشتیبانی پزشکی باشد.

به محض اینکه تیم پزشکی اعلام آمادگی بیمار برای شروع درمان  با سایبرنایف را بکنند، درمان آغاز می شود.

در اولین مرحله تشخیص، پزشکان متخصص محل و اندازه تومور را شناسایی می کنند. بر اساس نتیجه این تشخیص، ممکن است بعضی از بیماران نیازی به کاشتن نشانه گر ثابت نداشته باشند. این نشانه گر به دستگاه سایبرناف کمک می کند تا در طول درمان و در هنگامی که بیمار در حال تنفس عادی می باشد، محل دقیق تومور را پیدا کند.

در بعضی از بیماران کاشتن نشانه گر ثابت ضروری می باشد تا به وسیله آن دستگاه تومور را شناسایی کند. در این موارد، از بیمار خواسته می شود تا پیش از آغاز درمان به مرکز آمده تا در طی آن ۳ تا ۵ هسته از جنس طلا در اطراف بافت های شُش قرار داده شود. این نشانه گرها ممکن است به وسیله سوزن در قسمت سینه انجام شود. در این عملیات از سی تی اسکن (CT Scan) و یا التراسوند (Ultra Sound) کمک گرفته می شود. در این هنگام یک دوربین از طریق راه های هوایی درون دهان، به محل تومور فرستاده می شود. اگر کاشتن نشانه گر ضروری باشد بیمار یک هفته پیش از انجام سایبرنایف باید این عملیات را انجام دهد تا در هنگام درمان هسته های طلا ثبات خود را پیدا کرده باشند.

پیش از آغاز درمان با سایبرنایف، یک قالب گهواره مانند برای قسمت بدن بیمار تهیه می شود. این قالب برای راحت بودن بیمار در طول درمان است. همچنین کمک می کند تا در طول جلسات مختلف حالت واحدی داشته باشد. بیمار باید جلیقه مخصوصی را در طول درمان با سایبرنایف به تن کند. پوشیدن این جلیقه به این دلیل است که روبات حرکات بین سینه و تنفس بیمار و موقعیت تومور را با هم مرتبط کند و از این طریق حرکات خود را هماهنگ سازد. اطلاعات به دست آمده توسط جلیقه به دستگاه این امکان را می دهد تا از موقعیت تومور پیروی کند و شلیک بسته های انرژی به تومور بسیار دقیق و به موقع باشند.

در همان حالتی که بیمار بر روی قالب گهواره دراز کشیده است یک سی تی اسکن انجام خواهد شد تا موقعیت تومور مشخص شود. اطلاعات به دست آمده از سی تی اسکن به تیم پزشکی کمک می کند تا از موقعیت، اندازه و فرم تومور مطلع شوند. ممکن است برای یافتن موقعیت آناتومی اطراف تومور ام آر آی (MRI) و یا پت اسکن (PET Scan) انجام شود. به محض پایان مرحله عکس برداری بیمار می تواند جلیقه را در بیاورد تا برای جلسه بعد که درمان شروع خواهد شد توسط مرکز نگهداری شود.

نحوه درمان توسط متخصص فیزیسیست و پزشک بیمار طرح خواهد شد. در این مرحله بیمار نیازی به حضور در مرکز ندارد. در هنگام ایجاد طرح درمان توسط سایبرنایف، اطلاعات به دست آمده از سی تی اسکن، ام آر آی و یا پت اسکن به داخل سیستم کامپیوتری مخصوص ایجاد طرح درمان با سایبرنایف انتقال داده می شود. تیم پزشکی به وسیله این سیستم منطقه ای را که باید تحت تابش اشعه قرار گیرد و مقدار دوز اشعه را تعیین می کنند. این تیم پزشکی همچنین مناطقی را که مقدار تابش اشعه باید بسیار کم باشد و یا اصلا تابش نباشد را هم تعیین می کنند.

در این هنگام، طرح به گونه ای خواهد بود که نهایت استفاده مفید از قدرت فوق العاده مانور در سیستم سایبرنایف شود و درمانی بسیار ایمن و دقیق صورت گیرد. پس از ایجاد طرح درمان بیمار به مرکز سایبرنایف برگشته تا درمان آغاز شود. بنابر تشخیص پزشک درمان ممکن است یک روز تا پنج روز طول بکشد. برای بیشتر بیماران درمان بدون درد و بسیار راحت خواهد بود. بیمار می تواند با لباس خود وارد اتاق درمان شود و تنها باید در نظر داشته باشد که لباسی راحت بپوشد. بیمار میتواند وسایلی همچون MP3 player  به همراه داشته و در طول درمان موسیقی گوش دهد.

t

وقتی زمان درمان فرا رسد، از بیمار تقاضا می شود تا جلیقه خود را پوشیده و بر روی قالب گهواره دراز بکشد. رادیولوژیست تمام موارد را چک کرده و از حالت صحیح بیمار اطمینان حاصل خواهد کرد. زمانی که درمان شروع می شود محل دقیق تومورها توسط روبات پیدا شده و مورد شلیک بسته های انرژی قرار می گیرد. این در حالتی است که بیمار به صورت نرمال در حال تنفس است. تیم پزشکی در طول مدتی که شش ها در معرض اشعه هستند را کنترل خواهند کرد.

بازوهای روبات که به وسیله کامپیوتر مخصوصی کنترل می شود، در اطراف بدن بیمار حرکت کرده و از جهت های مختلف تومور را مورد شلیک اشعه قرار می دهند. در هر حالت روبات متوقف می شود تا تشخیص دهد، اشعه باید از چه زاویه ای به تومورها برخورد کند. بیمار نیازی به انجام کار خاصی ندارد و انتظار می رود که تنها در طول درمان بر روی تخت با آرامش دراز بکشد.

وقتی درمان پایان می گیرد بیشتر بیماران می توانند به زندگی عادی خود بازگردند و تنها باید در فعالیت های خود کمی مواظب باشند. اگر بر اساس طرح، درمان در چندین جلسه باشد بیمار باید در روزهای بعد دوباره به محل برگشته و هر جلسه درمان را کامل کند. معمولا هر جلسه درمان بین ۳۰ تا ۴۵ دقیقه است. عوارض جانبی در بیماران مختلف متفاوت خواهد بود. معمولا بیشتر بیماران کمترین میزان عوارض را تجربه می کنند و این عوارض بعد از یک هفته از بین می روند. پیش از درمان پزشک تمام احتمالاتی که برای عوارض جانبی وجود دارد و بیمار ممکن است آنها را تجربه کند، برای بیمار شرح خواهد داد و یا داروهای لازم برای مقابله با این عوارض تجویزخواهد شد.

پس از پایان تمام دوره های درمان با سایبرنایف، بسیار مهم است که بیمار وقت قبلی گرفته و مرتبا پزشک خود را ملاقات کند. با توجه به نوع سرطان ریه، درمان در هر بیمار متفاوت خواهد بود. بر اساس تجربه درمانی، بیشتر بیماران نتیجه بسیار خوبی را از درمان با سایبرنایف گرفته اند. در ماه ها و سال های آینده بیمار با انجام سی تی اسکن و یا پت سی تی اسکن (CT Scan و PET Scan با هم) و همچنین با در ارتباط بودن مرتب با پزشک، می تواند از سلامت خود اطمینان حاصل کند.

انجمن رادیوتراپی ایران





نوع مطلب :
برچسب ها : سرطان، درمان سرطان، سرطان ریه، تشخیص سرطان، پیشگیری از سرطان، رادیوتراپی، انکولوژی،
لینک های مرتبط :
دوشنبه 2 شهریور 1394 :: نویسنده : Amir

مکانسیم درمان به روش رادیوتراپی


رادیوتراپی یا رادیاسیون انکولوژی استفاده از پرتوهای یونیزان (این پرتو ها با عبور از ماده یونیزاسیون کرده و در ماده تولید یون های مثبت و منفی می‌کند) به عنوان عاملی برای درمان سرطان و کنترل یا کشتن سلول‌های بدخیم است. رادیوتراپی می تواند بعضی از سرطان هایی که محدود به قسمتی از بدن هستند را درمان و معالجه کند. هم چنین رادیوتراپی می تواند به عنوان قسمتی از معالجه باشد و از عود تومور بعد از جراحی برداشت تومور بدخیم (برای مثال ، مراحل اولیه سرطان پستان) جلوگیری کند. پرتودرمانی اثر شیمی درمانی را افزایش می دهد و در تومورهای حساس، قبل، بعد و همزمان با شیمی درمانی استفاده می شود.

به علت توانایی دستگاه رادیوتراپی در کنترل رشد سلول، از آن در درمان سرطان استفاده می گردد. پرتوهای یونیزان، به دلیل تولید یون های مثبت و منفی به DNA بافتی که تحت تابش قرار دارد آسیب می زند و درنهایت باعث مرگ سلولی می شود. حال می دانید که اکثر تومورهای سرطانی در قسمت های داخلی بدن قرار دارند و برای اینکه تابش ها به بافت سرطانی برسند باید از اعضا و اندامهای مختلف عبور کنند. برای حفظ بافت سالم (مانند پوست یا ارگان هایی که در مسیر تابش پرتو به تومور هستند) باریکه های پرتوی شکل داده شده در زوایای مختلف به تومور تابیده می شود تا بیشترین میزان دز در تومور جذب شود نه بافت های سالم اطراف.

گاهی ناحیۀ درمانی علاوه بر خود تومور، شامل گره های لنفاوی هم می شود (اگر دیده شده است که درگیری دارد یا شک به درگیری آن وجود دارد) . به خاطر عدم قطعیت در یکسان بودن وضعیت بیمار و حرکت های درون بدن، باید در ناحیۀ درمانی علاوه بر خود تومور حاشیه ای از بافت سالم هم وجود داشته باشد. این عدم قطعیت ها می توانند در نتیجۀ حرکت های داحلی بدن (مانند تنفس یا پر و خالی شدن مثانه) و حرکت علامت های سطح پوست (که برای تعیین ناحیۀ تومور روی بدن گذاشته می شود) به وجود آید.

رادیاسیون اُنکولوژی تخصص پزشکی مرتبط با تجویز تابش است، و متمایز از رادیولوژی، استفاده از تشعشع در تصویربرداری پزشکی و تشخیص، است. تجویز پرتو می تواند با هدف علاج (کیوراتیو) یا درمان ادجوونت (رادیوتراپی پس از شیمی درمانی) باشد. هم چنین گاهی پرتو به منظور درمان پالیاتیو (درمان تسکینی) یا درمانی(وقتی درمان می تواند منجر به افزایش بقا، کیفیت زندگی یا علاج ) استفاده شود. هم چنین ترکیب رادیوتراپی با جراحی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا ایمونوتراپی یا هر جهارتای آنها روش رایجی است. بیشتر انواع رایج سرطان را می توان به نحوی با رادیوتراپی درمان کرد. هدف اصلی رادیوتراپی (علاج، ادجوونت، نئوادجوونت، درمانی یا تسکینی) به نوع تومور، جای آن، مرحلۀ آن و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.

تابش به کل بدن (TBI) تکنیکی در رادیوتراپی است که برای آماده سازی بدن برای دریافت پیوند مغز استخوان مورد استفاده قرار می گیرد. براکی تراپی، روش دیگری است که طی آن منبع پرتوی داخل یا در کار ناحیۀ مورد نظر برای درمان قرار می گیرد و باعث می شود تا پرتوگیری بافت های سالم در طی درمان سرطان هایی مانند پروستات، آندومتر، پستان و غیره کاهش یابد.

پرتودرمانی دارای کاربردهای متعددی در بیماری های غیربدخیم مانند درمان نورالژی عصب سه قلو، آکوستیک نوروما، پتریجیوم، بیماری شدید چشمی ناشی از تیروئید، سینوویت ویلوندولار رنگدانه ای و پیشگیری از رشد کولوئیدی اسکار ، تنگی مجدد عروق و استخوان سازی هتروتوپیک می باشد. استفاده از رادیوتراپی در بیماری‌های غیر بدخیم به خاطر خطرات آن و افزایش احتمال سرطان ناشی از پرتو به شدت محدود شده است.

 


مکانیسم فعالیت پرتو:

رادیوتراپی با آسیب به DNA سلول های تومورال، تأثیر خود را می گذارد. این آسیب به DNA توسط یکی از دو صورت انرژی، فوتون یا ذرات باردار ، ایجاد می شود. این آسیب می تواند به صورت یونیزاسیون مستقیم یا غیر مستقیم زنجیرۀ DNA را تحت تأثیر قرار دهد.

در درمان با فوتون، اثر گذاری پرتوها بیشتر از طریق ایجاد رادیکال های آزاد و در نتیجه آسیب رساند به DNA است. از آنجا که سلول ها دارای مکانیزم ترمیم آسیب DNA تک رشته ای هستند ، دیده شده است که آسیب به دو رشتۀ DNA ، مهم ترین تکنیکی است که منجر به مرگ سلولی می شود. معمولاً سلول های سرطانی که تمایز نیافته و مشابه سلول های بنیادی هستند، بیشتر از سلول های سالم تمایز یافته تکثیر می یابند، و توانایی کمی برای بازسازی آسیب ها دارند. آسیب رشتۀ DNA در حین تقسیم سلولی به سلول های جدید منتقل می شود؛ آسیب های DNA سلول سرطانی منجر به مرگ سلول ها یا کاهش سرعت تکثیر آنها می شود.

یکی از محدودیت های رادیوتراپی با فوتون آن است که سلول های تومورهای توپر دچار کمبود اکسیژن می شوند. تومورهای توپر می توانند در نتیجۀ کاهش اکسیژن (هایپوکسی) رگ های خونی خود را تقویت کنند. اکسیژن یک حساس کنندۀ قوی به پرتو رادیوسنسیتایزر است و تأثیر دز تابشی را با ایجاد رادیکال های آزاد آسیب زننده به DNA افزایش می دهد. سلول های تومورال در یک محیط هایپوکسیک نسبت به پرتو، ۲تا ۳ برابر مقاوم تر از سلول های سرطانی که در محیط دارای اکسیژن هستند، می باشند. تحقیقات زیادی از جمله استفاده از مخازن فشار قوی اکسیژن ، جایگزین های خون که اکسیژن زیادی حمل می کنند، داروهای حساس کنندۀ سلول های هایپوکسیک مانند میزونیدازول و مترونیدازول، و سایتوتوکسین های هایپوکسیک (سموم بافتی) مانند تیراپازامین، برای غلبه بر کمبود اکسیژن اختصاص داده شده است. تحقیقات جدیدی در مورد استفاده از ترکیبات افزایش دهندۀ اکسیژن مانند ترانس سدیم کروسِتینیت (TSC) به عنوان رادیوسنسیتایزر در حال انجام است.

ذرات باردار مانند پروتون، بورون، کربن و یون های نئونباعث آسیب مستقیم به DNA سلول های سرطانی می شوند، مستقل از میزان اکسیژن بافت، اثری ضد تومور دارند چون بیشتر از طریق شکستن دو رشتۀ DNA تأثیر خود را می گذارد. از آنجا که این ذرات نسبتاً سنگین هستند، پکمتر در بافت به اطراف پراکنده می شوند. باریکۀ پرتو خیلی پخش نمی شود، روی تومور متمرکز باقی می ماند و عوارض جانبی کمی را به بافت های اطراف وارد می کند. هم چنین آنها به خاطر خصوصیت های خاص فیزیکی خود (خاصیت دارا بودن پیک براگ) تومور را دقیق تر هدف قرار می دهند. برای مثال در پروتون تراپی، آسیب های وارده به بافت های سالم اطراف تومور بسیار پایین است. این موضوع کمک می کند تا تومورهایی که در نواحی حساسی هستند (مانند تومور های سر وگردن) با دقت بیشتر و با حداقل آسیب به بافت های اطراف درمان شوند. تابش پرتو برای کودکان مضر است ، چون در حال رشد هستند.

 


کلینیک رادیوتراپی و آنکولوژی امید تهران



نوع مطلب :
برچسب ها : رادیوتراپی، مکانیسم رادیوتراپی، سرطان، درمان سرطان، انکولوژی، تومور سرطانی،
لینک های مرتبط :


پیوندها
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :